طب پیامبر اعظم صلی اللّه علیه و آله و سلّم معروف به طب النّبی صلی اللّه علیه و آله و سلّم

محمد جعفر واصف‏

روایت 26 تا 50

26- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من قل أکله قل حسابه.
فرمود: کسی که خوراکش سبک تر و کم تر است، لاجرم حساب و کتابش نیز در روز قیامت سبک تر خواهد بود.
27- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لایشربن احدکم قائماً.
فرمود: هنگامی که ایستاده هستی از نوشیدن پرهیز کن.
28- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:المحتکر ملعون فی الدنیا و الآخرة.
فرمود: احتکارکننده ملعون دنیا و آخرت است.
29- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الاحتکار فی عشرة البّر والشعیر و التمر و الزبیب و الذرة و السمن و العسل و الجبن و الجوز و الزیت.
فرمود: در ده چیز احتکار(کالایی را ذخیر کردن تا در موقع مناسب گران تر به فروش برسانند)است: 1. گندم 2. جو 3. خرما 4. کشمش 5. ذرت 6. روغن 7. عسل 8. پنیر 9. گردو 10. روغن زیتون
30- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اذا لم یکن للمرء تجارة الاّ فی الطعام طغی و بغی.
فرمود: اگر انسان به غیر تجارت مواد غذایی، تجارت دیگری نداشته باشد دچار طغیان و معصیت می شود.
علتش این است که اگر تاجر فقط مواد غذایی و خوراکی مردم را در اختیار داشته باشد ممکن است روزی طمع کرده آن را احتکار کند و یا گران بفروشد.
31- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من جمع طعاماً یتربّص به الغلآء أربعین یوماً فقد بری من اللّه و بریِ اللّه منه.
فرمود: کسی که یک ماده غذایی را به امید این که گران شود و گران بفروشد، چهل روز نگه دارد، او از خداوند دور شده و خداوند هم از وی بری خواهد بود.
32- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من احتکر علی المسلمین طعاماً ضربه اللّه تعالی بالجذام والافلاس.
فرمود: کسانی که موادغذایی مسلمانان را احتکار کنند، خدای متعال آنان را به بیماری جذام و بیچارگی دچار خواهد کرد.
در واقع پیامبر گرامی اسلام صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم ، محتکرین موادغذایی را نفرین کرده اند.
33- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:تسحروا فانّ السحور برکة.
فرمود: سحری بخورید که خیر و برکت در سحری خوردن است.
34- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:سحروا خلاف أهل الکتاب.
فرمود: برخلاف اهل کتاب (یهودی و نصاری)که سحری نمی خورند، سحری بخورید.
35- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالهریسة فانّها تنشط للعبادة اربعین یوماً و هی التی نزلت علینا بدل مائدة عیسی .
فرمود: بر شما باد خوردن حلیم(غذایی که از گندم و گوشت کوبیده شده، تهیه می شود)که نشاط دهنده ی انسان در راه عبادت و بندگی تاچهل روز است و حلیسم خوراکی است که در عوض مائده ای بر عیسی علیه السّلام برایم فرستاده شد.
یعنی ارزش حلیم چون ارزش مائده ی آسمانی بر عیسی علیه السّلام است.
36- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لاتقطعوا الخبز بالسکین و اکرموه فانّ اللّه تعالی أکرمه.
نان را با کارد مبرید و گرامی بداریدش، چنان که خدای متعال آن را گرامی و ارزشمند داشت.
37- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ثلث لقمات بالملح قبل الطعام تصرف عن ابن آدم اثنین و سبعین نوعاً من البلاء منه الجذام و البرص.
فرمود: سه لقمه با نمک خوردن قبل از غذا، هفتاد و دو بیماری هم چون جذام و برص (نوعی بیماری پوستی) را از بنی آدم دفع می کند.
38- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أکل الملح قبل کل شی دفع اللّه عنه ثلثمائة و ثلثین نوعاً من البلاء اهونها الجذام.
فرمود: کسانی که قبل از خوردن هر چیز، مقداری نمک می خورند خدای متعال سی صد و سی نوع بلا و بیماری که کم ترین آن بلاها، جذان است، را از وی دور کند.
نمک علاوه بر این که طعه دهنده ی غذا است، یکی از املاح لازم برای بدن است. نمک یا همان کلرید سدیم در معده و اثنی عشر تجزیه شده و اسید کلریدریک معده را درست می کند، که کمک کننده ی هضم غذاست. عملکرد دیگر نمک برقراری فشار اسمزی بین مایعات و سلول های بدن است. قابل ذکر است که خوردن نمک برای کسانی که سالم هستند در نظر گرفته شده، و برای کسانی که به تجویز پزشک، مصرف نمک مضر شناخته شده باید از خوردن آن خودداری کنند.
39- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:افتتحوا بالملح فانّه دواء من سبعین دآء.
فرمود: خوردن را با نمک آغاز کنید که آن دوای هفتاد درد است.
شاید مراد از هفتاد یا سیصد و سی از جهت نفع بی شمار این ماده غذایی است نه آن که دقیقاً هفتاد درد را درمان کند و در محاورات عمومی به کاربردن چنین اصطلاحی در همه ی زبان ها معمول است. مثلاً می گویند: صد بار آمدم نبودی؟ یعنی زیاد آمدم.
40- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أفضل الصدقة ألماء.
فرمود: بهترین صدقات آب است.
در قدیم خصوصاً در سرزمین حجاز، هیچ کیمیایی چون آب ارزشمند نبود، حضرت سفارش فرمود تا آب را به عنوان صدقات جاریه قرار دهند، لذا متموّلین در گذشته با ساختن آب انبار و قنات و مانند آن و وقف آن برای عموم سعی در ایجاد صدقه جاریه داشتند. ضمناً احادیث در این باب بسیار است.
41- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اذا اشتهیتم الماء فأشربوه مصّا و لا تشربوه عبّا.
فرمود: هنگامی که میل به آب داشتید (تشنه بودید) آن را به مکیدن (جرعه جرعه) بنوشید آن را لاجرعه (یک باره) نیاشامید.
یعنی یک لیوان آب را یک نفس وارد معده نکنید، بلکه جرعه جرعه بنوشید تا آب، این مایع حیاتی بر بدنتان گوارا باشد.
42- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ألعب یورث الکبّاد.
فرمود: نوشیدن لاجرعه ی آب برای کبد (جگر سیاه) مضر است.
تصور کنید: یک لیوان آب یخ صفر درجه یک باره وارد معده شود و کبد این غده ی حساس بدن، که باید با درجه ی حرارت معین کار کند، در اثر هم جواری با معده چه بلایی به سرش می آید.
43- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من تعوّد کثرة الطعام و الشراب قسی قلبه.
فرمود: کسی که خود را به پرخوردن و زیاد نوشیدن عادت دهد، سنگ دل می شود.
44- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم: اذا شرب أحدکم المآء وتنفس ثلاثاً کان آمناً.
فرمود: اگر هنگام نوشیدن آب، حداقل سه بار تنفس کنید، سلامتی خویش را تأمین کرده اید.
45- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:شرار امّتی الّذین یاکلون مخاخ العظام.
فرمود: اشرار امّت من کسانی هستند، که مغز استخوان می خورند.
46- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ ابلیس یخطب شیاطینه و یقول علیکم باللّحم و المسکر و النسا فانّی لااجد اجماع الشّرّ الّا فیها.(2)
فرمود: شیطان رجیم به شیطان ها (انسان های معصیت کار) می گوید: بر شما باد خوردن گوشت و شراب و زن و من هیچ اجماعی را شرتر از این نیافتم.
47- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم باکل الجزور.
فرمود: بر شما باد خوردن بره های چاق و فربه.
چون احتمال بیماری در حیوانات لاغر بیش تر است.
48- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اللّحم ینبت اللّحم و من ترک اللّحم اربعین صباحاً سآء خلقه.
فرمود: خوردن گوشت باعث روییدن گوشت در بدن می شود و اگر کسی چهل روز خوردن گوشت را ترک کند، بداخلاق و عصبی خواهد شد.
چون یک سری ویتامین ها و پروتئین های مهم و ضروری بدن در گوشت قرمز است اگر مصرف آن قطع شود پروتئین ها و ویتامین های ضروری به خصوص ویتامین B21 و... که بیش تر در گوشت، آن هم گوشت قرمز است، به بدن نمی رسد. هم چنین بیش ترین منبع آهن بدن نیز در گوشت قرمز و جگر است. بیش تر کسانی که گوشت خوار نیستند دچار کم خونی می شوند. علاوه بر آن موجب بیماری جسمی و روحی است که باعث بدخلقی فرد نیز خواهد شد.
49- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من ترک أکل المیتة و الدّم و لحم الخنزیر عند الاضطرار و مات فله النّار خالداً مخلدا.
فرمود: کسی که در هنگام ضرورت یعنی هنگامی که هلاکتش قطعی است از خوردن گوشت حیوان مرده و یا خون و گوشت بوزینه اِبا کند و بمیرد در آتش جهنّم مخلد خواهد بود.
زیرا این عمل نوعی خودکشی است. و این حدیث نشان دهنده ی اهمیت حیات انسان است.
50-قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لا تقطعوااللحم بالسکین علی الخوان فانه من صنع الاعاجم و انهشوه نهشا فانه اهنأ و امرو.
فرمود: گوشت را با چاقو نبرید که بر سفره بگذارید زیرا این کار از کارهای عجم است، بلکه گوشت را کوبیده مصرف کنید که بر شما گواراتر است.
شاید قطعه قطعه کردن گوشت با چاقو، مصرف آن را در سفره مشکل می کرده، لذا حضرت فرمود: برای مصرف راحت تر و نیز خوشمزه تر بودن، آن را بکوبید. چنان که امروز در بین ایرانیان آب گوشت را این گونه می کنند. برخلاف بیفتِک اروپاییان که گاهی با کارد و چنگال هم نمی توان مصرف کرد.

روایت 51 تا 100

51- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لاتاکلوا من صید المجوس الا المسک.
فرمود: از شکار و صید مجوس به غیر ماهی مخورید.
زیرا در اسلام برای صید قوائد و قوانینی وضع شده است که مجوس آن را در هنگام صید رعایت نمی کنند.
52- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أکل اللحم أربعین یوماً صباحاً قسی قلبه.
فرمود: کسی که چهل روز پی در پی گوشت بخورد سنگ دل شود. در حدیث 48 سفارش شده بود که در مدت چهل روز، خوردن گوشت را ترک نکنید. و در این حدیث سفارش شده به این که در مدت چهل روز پی در پی خوردن گوشت هم صحیح نیست، جالب است که در هر دو حدیث به اثر گوشت بر بدن و اخلاق و قلب انسان اشاره شده است.
53- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اوحی اللّه تعالی الی نبی من انبیائه حین شکی الیه ضعفه ان اطبخ اللحم. مع اللبن فانی قد جعلت الشفاء و البرکة فیهما.
فرمود: هنگامی که یکی از پیامبران از ضعف بدن خود به خدا شکایت برد خداوند به وی وحی فرستاد که گوشت را با شیر بپزد و فرمود: که من در گوشت و شیر شفا و برکت قرار داده ام.
54- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الارز فی الاطعمة کالسید فی القوم و انا فی الانبیاء کالملح فی الطعام.
فرمود: برنج در بین خوراکی ها چون سرور قوم است در بین قوم خود و من در بین انبیا مانند نمک در طعام هستم.
55- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أکل الفاکهة و ترالم تضرهُ.
فرمود: اگر کسی فقط میوه بخورد زیان نخواهد دید.
56- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ادهنوا بالبنفسج فانه بارد بالصیف حار فی الشتآء.
فرمود: روغن بنفشه مصرف کنید که در تابستان خنک و در زمستان گرم است.
دو نکته را توضیح دهم - یکی این که لغت بنفسج معرب بنفشه است و نشان از آن دارد که این لغت از زبان فارسی وارد زبان عربی شده است، هم چون لغت برنامج که معرب برنامه است، و نیز کلمه ی مهرجان که معرب کلمه مهرگان است. نکته ی دوم آن که، طبیعت سرد و گرم که در طب پیامبر صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم و نیز در طب بوعلی سینا طبیب ایرانی و به طور کلی در طب قدیم وجود داشت متأسفانه در طب جدید به طور کلی منکر این نوع تقسیم بندی شده اند.
57- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اسقوا نسآئکم الحوامل با لالبان فانها تزید فی عقل الصبی.
فرمود: به زنان حامله ی خود شیر بنوشانید زیرا موجب افزایش عقل در کودکش خواهد شد.
58- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اذا شربتم اللبن فتمضمضوا فان فیه دسماً.
فرمود: هنگامی که شیر نوشیدید، دهان خود را با مضمضه کردن بشویید زیرا چربی شیر در بین دندان ها موجب فساد دندان و دهان خواهد شد.
59- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ثلاثة لاترد الوسادة و اللبن و الدهن.
فرمود: سه (پیشنهاد) را رد نکنید:1- متکا(که برای تکیه دادن مهمان به پشت او قرار می دهند.)2- شیر خوردن 3- روغن.
60- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الجبن دآء و الجوز دآء فاذا اجتمعا معاصارا دوآء.
فرمود: خوردن پنیر و نیز خوردن گردو به تنهایی موجب مرض است اما وقتی هر دو را با هم استفاده کنید سبب درمان خواهد شد.
61- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:شرب اللبن محض الایمان.
فرمود: نوشیدن شیر بهره ای از ایمان است.
62- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالالبان فانها تمسح الحر عن القلب کما یلسح الاصبع العرق عن الجبین و تشد الظهر و تزید فی العقل و تذکی الذهن و تجلوا البصر و تذهب النسیان.
فرمود: بر شما باد خوردن شیر، زیرا: عطش از قلب بزداید چنان که انگشتان دست عرق از پیشانی پاک کند و کمر قوی دارد و عقل افزاید و ذهن را صاف و روشن نماید و چشمان نورانی گرداند و فراموشی زایل کند.
63- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:عشر خصال تورث النسیان اکل الجبن و اکل سور الفارة و اکل التفاح الحامض و الجلجلان و الحجامة علی النقرة و المشی بین المرأتین و النظر الی المصلوب و قرائة لوح المقابر و شدة الاحزان و کثرة المعاصی.
فرمود: ده چیز سبب فراموشی است: خوردن پنیر(بدون مغز گردو)، نیم خورده ی موش، سیب ترش، گشنیز سبز، خون گرفتن از برجستگی پشت گردن، بین دو زن راه رفتن، نگاه کردن به انسان دار آویخته، بسیار خواندن سنگ قبرها، بسیار غصه خوردن (بر امور دنیوی) و بسیاری گناه.
64- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لیس یجزی مکان الطعام و الشرب غیر اللبن.
فرمود: هیچ نوشیدنی و خوراکی جای شیر را نمی گیرد.
لذا گویند: شیر غذای کاملی است، چون دارای انواع ویتامین ها و مواد پروتئینی است.
65- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ثلثة یفرح بهن الجسم یربوا الطیب و لباس اللین و شرب العسل.
فرمود: سه چیز موجب شادمانی قلب و فربهی جسم است: استشمام بوی خوش، پوشیدن لباس نرم و خوردن عسل.
66- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالعسل فوالذی نفسی بیده ما من بیت فیه عسل الا و تستغفر الملائکة لأهل ذلک البیت فان شربها رجل دخل فی جوفه ألف دوآء و خرج عنه ألف ألف دآء فان مات و هو فی جوفه لم تمس النّار جسده.
فرمود: شما را سفارش می کنم به خوردن عسل؛ قسم به آن کسی که جانم در دست اوست، در خانه ای که عسل باشد، فرشتگان برای اهل آن خانه استغفار کنند و کسی که عسل می خورد، هزار داروی شفا بخش به بدنش وارد می شود و هزاران درد از بدنش خارج می شود و اگر در هنگام مُردن عسل خورده باشد، آتش سوزان هم وی را نافذ نخواهد بود.
این تعبیرات به خاطر خاصیت فراوانی که در عسل است گفته شده است. شما خواننده ی محترم می دانید که هیچ خوراکی مثل عسل دوام و ثبات ندارد چنان که گویند عسل بیش از ده سال در هوای آزاد سالم خواهد ماند بدون آن که فاسد یا آلوده شود. بنابراین که خوراکی که خودش چنین ذات خوبی دارد، سبب ایجاد همان چیزی است که در اوست. به قول معروف: از کوزه همان برون تراود که در اوست.
67- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:قلب المؤمن حلو یحب الحلاوة.
فرمود: قلب انسان با ایمان شاد و خوش است و خوشی را دوست دارد.
68- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من ألقم فی فم اخیه المؤمن لقمة حلولا یرجوابها رشوة و لایخاف بها من شره و لایرید الا وجهه صرف اللّه عنه بها حرارة الموقف یوم القیامة.
فرمود: کسی که در دهان برادر مؤمنش یک غذای شیرین بگذارد به طوری که قصدش رشوه دادن نباشد و غیر از خدا از هیچ کس نترسد، خداوند متعال در روز قیامت، خواری و ذلت را از او دور می کند.
69- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نعم الشراب العسل یربی القلب و یذهب برد الصدر.
فرمود: عسل نوشیدنی خوبی است که دل را صاف و نیکو می کند و سرما و رطوبت سینه را می زداید.
70- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أراد الحفظ فلیاکل العسل.
فرمود: اگر خواستید حافظه ای قوی داشته باشید، عسل بخورید.
71- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اذا اشتری أحدکم الخادمة فلیکن اول ما یطعمها العسل فانه اطیب لنفسها.
فرمود: اگر خدمتکاری خریدید، اولین غذایی که به او می دهید عسل باشد. زیرا این بهترین کار است.
در این حدیث به تأثیر روانی عسل توجه شده، زیرا وقتی خدمتکاری به منزل آمد و با عسل پذیرایی شد طبیعتاً عقده های روانی طبقاتی وی از بین می رود.
72- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اذا ولدت المرئة فلیکن اول ما تاکل الرطب الحلو و التمر فانه لوکان شی افضل منه اطعمه اللّه تعالی مریم حین ولدت عیسی علیه السّلام.
فرمود: نخشتین خوراکی زن زایمان کرده، بهتر است خرمای تازه و یا خرمای خشک باشد و اگر خوراکی بهتر از این بود، هر آینه خدای متعال حضرت مریم سلام اللّه علیها را، پس از تولد حضرت مسیح علیه السّلام از آن طعام پذیرایی می نمود.
73- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اذا جآء الرطب فهنؤنی و اذا ذهب فعزونی.
فرمود: هنگامی که فصل خرما آید مرا تهنیت گویید و هر وقت فصل آن گذشت مرا تسلیت گویید.
74- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:بیت لا تمر فیها کان لیس فیها طعام.
فرمود: خانه ای که در آن خرما نباشد مثل آن است که در آن خانه غذایی نیست.
75- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نعم السحور للمؤمن التمر.
فرمود: بهترین سحری برای مؤمن خرما است.
76- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کل التمر علی الریق فانه یقتل الدود.
فرمود: خرما را ناشتا صرف کنید تا انگل های درون بدن شما را نابود کند.
77- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من وجد التمر فلیفطر علیه و من لم یجد فلیفطر علی الماء فانه طهور.
فرمود: در هنگام روزه داری اگر خرما بود با آن افطار کنید و اگر نبود با آب روزه را افطار کنید که شوینده ی خوبی است.
78- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:خیر طعامکم الخبز و خیر فاکهتکم العنب.
فرمود: بهترین غذاهای شما نان و بهترین میوه تان انگور است.
79- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:خیر الأدام فی الدنیا و الاخرة اللحم و العنب لست باکله و لا أحرّم.
فرمود: بهترین خورشت ها (خوردنی ها) در دنیا و آخرت گوشت و انگور است ولی من این دو غذا را نه می خورم و نه حرامش می دارم.
80- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:خلقت النخلة و الرمان و العنب من فضله طینة آدم.
فرمود: خدای منان درخت خرما و انار و انگور را از برتری طینت حضرت آدم علیه السّلام آفرید.
81- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کل العنب حبة حبة فانها آهنا.
فرمود: انگور را دانه دانه بخورید که این گونه خوردن گواراتر است. خوردن انگور با خوشه باعث می شود حشرات و تخم حشراتی که در لابه لای خوشه است وارد معده شده و سبب بیماری و سوء هاضمه گردد.
82- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:شکی نوح الی اللّه عن الغم فاوحی اللّه الیه أن یأکل العنب فانه یذهب الغم.
فرمود: حضرت نوح علیه السّلام به خداوند از غمگین بودن خویش شکایت کرد، پس وحی شد به وی که انگور بخور تا غمت زایل شود.
83- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ربیع امّتی العنب و البطیخ.
فرمود: بهار امّت من فصل انگور و خربزه است.
84- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لاتردوا شربة العسل علی من أتاکم بها.
فرمود: هنگامی که به شما شربت عسل تعارف می کنند از خوردن آن تردید به خود راه ندهید.
یعنی شربت عسل را بگیرید و بخورید پیامبر گرامی اسلام صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم با این بیانات شیوا و گیرا می خواهد، خاصیت بسیار مهم عسل را گوشزد انسان ها کند.
85- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لحم البقر دآء و لبنها دوآء و لحم الغنم دوآء و لبنها دآء.
فرمود: گوشت گاو بیماری زا و شیرین درمان کننده است. چنان که گوشت گوسفند درمان کننده اما شیرش دردآور است.
به تجربه ثابت شده که طبیعت گوشت گاو شدیداً سرد است در حالی که شیرش گرم می باشد و طبیعت گوشت گوسفند گرم و شیرش سرد می باشد.
86- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالفواکه فی اقبالها فانها مصحة للابدان مطردة للاحزان و القوها فی أدبارها فانها داء الأبدان.
فرمود: شما را سفارش می کنم به خوردن میوه های نوبر و تازه رسیده، زیرا باعث سلامت بدن و زوال غم و اندوه است و میوه را در پایان فصلش رها کنید که برای بدن بیماری زا است.
87- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أکل التین أمان من القولنج.
فرمود: خوردن انجیر شخص را از قولنج (گرفتگی عضلانی) حفظ می کند.
88- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أفضل ما یبدء به الصائم الزبیب و التمر او شیی حلو.
فرمود: بهتر آن است که روزه دار با کشمش یا خرما و یا چیز شیرین دیگر روزه ی خود را باز کند.
با توجه به احادیث دیگر در این مورد بهترین راه، برای گشایش روزه، نمک یا شیرینی و یا آب است.
89- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أکل السفرجل یذهب ظلمة البصر.
فرمود:خوردن به، کم نوری چشم را برطرف می کند.
90- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالرمان و کلوا شحمه فانه دباغ المعدة و ما من حبة تقع فی جوف احدکم الا أنارت قلبه و جنبه من الشیطان و الوسوسة اربعین یوماً.
فرمود: شما را سفارش می کنم به خوردن انار همراه با پیه آن، که معده را شست وشو دهد.هر دانه ی اناری که خورده شود موجب روشنایی قلب است، به طوری که تا چهل روز شیطان و وسوسه هایش را از شما دور کند.
مقصود از پیه انار، محتویات یا به اصطلاح گوشت آن است. به مزاح گویند: شخصی انار را با پیه گوسفند می خورد، به وی گفتند: چرا انار را با پیه گوسفند می خوری؟ گفت: روایت وارد شده.
مراد از شیطان در این جا همان آلودگی ها و میکروب هاست.
91- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أکل رمانة حتی یتممها نور اللّه قلبه اربعین یوماً.
فرمود: هر کس اناری را به تمامه بخورد، خدای متعال چهل روز قلبش را نورانی گرداند.
92- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ما من أحد أکل رمانة الأمرض شیطانه اربعین یوماً.
فرمود: کسی که اناری کامل خورد، میکروب های بدنش چهل روز رنجور باشند.
اشاره به خاصیت ضد میکروبی و تصفیه کنندگی انار است.
93- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالأترج فانه یضی الفؤاد و یزید فی الدماغ.
فرمود: شما را سفارش می کنم به خوردن ترنج که موجب روشنایی قلب و سبب زیادی عقل است.
ترنج نوعی از مرکبات است.
94- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کل التین فانه ینفع البواسیر والنقرس.
فرمود: انجیر را بخورید که به درستی برای بواسیر (هموروئید) و نقرس مفید است.
در گذشته به نقرس داءالملوک یا بیماری ثروتمندان می گفتند. زیرا: از خوردن زیاد گوشت، ثروتمندان به این بیماری که دردی در انگشتان پا بود گرفتار می شدند.
95- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کل البادنجان و أکثره فانها شجرة رأیتها فی الجنة فمن اکلها علی انها دآء کانت دآء و من أکل علی آنهادوآء کانت دواء.
فرمود: بادنجان بخورید، و خوردنش زیاد کنید که من بوته اش را در بهشت دیدم، اگر هنگام بیماری بخورید درد است و اگر در زمان سلامت میل کنید درمان است.
96- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالقرع فانه یزید فی الدماغ.
فرمود: بر شما باد خوردن کدو که قوه ی عاقله را تقویت کند.
97- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کل الیقطین فلو کان للّه سبحانه و تعالی شجرة اخف من هذه لأنبتها علی اخی یونس علیه السّلام.
فرمود: کدو را بخورید که اگر خدای سبحان درختی از آن سبک تر می داشت برای برادرم یونس علیه السّلام می رویانید.
یقطین - کدوی حلوایی یا کدوی تنبل را گویند.
98- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اذا أتخذ أحدکم مرقا فلیکثر فیه الدبا فانه یزید فی الدماغ و العقل.
فرمود: اگر بخواهید خورشتی بار گذارید، در آن کدوی خورشتی زیاد بریزید. زیرا، کدوی خورشتی موجب افزایش فکر و عقل است.
99- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الکرفس بقلة الأنبیاء.
فرمود: کرفس سبزی انبیا است.
100- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أکل الخل قام علیه ملک یستغفر له حتی یفرغ منه.
فرمود: کسی که سرکه می خورد تا هنگامی که به خوردنش ادامه می دهد، ملکی برایش استغفار می کند.
منظور این است که بعضی تا سرکه را به لب می زنند به خاطر ترشی اش، زود آن را کنار می گذارند، در حالی که حضرت با این عبارت، ما را به خوردن سرکه تشویق فرمودند.

روایت 101 تا 200

101- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نعم الأدام الخل.
فرمود: سرکه بهترین خوراک است.
102- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نعم الألادام الزبیب.
فرمود: کشمش خوراکی خوبی است.
103- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالزبیب فانه یطفی المرة و یسکن البلغم و یشد العصب و یذهب النصب و یحسن القلب.
فرمود:بر شما باد خوردن کشمش که ترشحات صفرایی را خاموش کند و باعث آرامش بلغم شود و اعصاب را قوی کند و خستگی از بین برد و قلب را نیکو دارد.
104- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:العناب یذهب بالحمی و الکمثری یجلی القلب .
فرمود: عناب تب بر است و گلابی جلا دهنده ی قلب است.
105- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:تفکهوا بالبطیخ فانها فاکهة الجنة فیها ألف برکة و الف رحمة و أکلها شفاء من کل داء.
فرمود: خربزه را بخورید که میوه ای بهشتی است و در آن هزاران خیر و رحمت است و در آن شفای هر دردی است.
106- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:عض البیطخ و لاتقطعها قطعاً فانّها فاکهة مبارکة طیبة مطهرة الفم، مقدسة القلب، یتبیض الأسنان و ترضی الرحمن. ریحها من العنبر و ماؤها من الکوثر و لذّتها من الجنة و أکلها من العبادة.
فرمود: خربزه را با گاز زدن بخورید نه آن که آن را پاره پاره کنید (این عمل برای شست وشوی دندان ها ولب ها بهتر است) به درستی خربزه میوه ای است پاک و مبارک، که پاکیزه کننده ی دهان و پاک سازنده ی دل است و موجب درخشندگی دندان ها و سبب خشنودی خداوند است، عطر و بویش از عنبر و آبش از آب کوثر است و لذت آن نمونه ای از نعمت بهشت و خوردن آن برای مؤمن، عبادت است.
107- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالبطیخ فانّ فیه عشر خصال هو طعام و شراب و اسنان و ریحان و یغسل المثانه و یغسل البطن و یکثر مآء الظهر و یزید فی الجماع و یقطع البرودة و ینقی البشرة.
فرمود: بر شما باد خوردن خربزه، زیرا، در آن ده صفت خوب است: هم غذا و هم آب است و پاک کننده ی دندان و معطر است، موجب شست وشوی مثانه و شکم است، مزید آب پشت و سبب جماع است، سردی را از بدن دور کند و چهره ی انسان را شاداب نماید.
108- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:تفکهوا بالبطیخ و عضّوه فانّ مآئه رحمة و حلاوته من حلاوة الایمان و الایمان فی الجنّة فمن لقم لقمة من البطیخ کتب اللّه سبعین الف حسنة و محی عنه سبعین ألف سیئة.
فرمود: خربزه را با گاز زدن میل کنید که در آب آن رحمت است و شیرینی اش چون شیرینی ایمان است، و ایمان در بهشت است و اگر کسی قاچی از خربزه میل کند خدای متعال هزاران خوبی برایش ثبت کند و هزاران بدی از وی بزداید.
109- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ فی البطیخ خصال عشرة و هی التی ذکر من قبل و انّه اهدی الی النبی صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم بطیخ من الطائف فشمه و قبّله ثم قال صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم عضوا البطیخ فانه من حلل الارض و مآؤِه من رحمة اللّه و حلاوته من الجنّة.
همانا در خربزه ده صفت خوب است. چنان که گفته شد، کسی خربزه ای از شهر طائف در مدینه برای حضرتش صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم هدیه آورد، آن را بویید و بوسید، سپس فرمود: آن را با گاززدن میل کنید که خربزه از شیرینی های زمین است و آبش از بخشش های الهی است و شیرینی اش حاکی از بهشت است.
یعنی خربزه را قاچ نکنید، بلکه با دو دست در دهان گیرید تا دندان ها و لب هایتان را تمیز و شاداب کند.
110- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کان یوماً فی محفل من أصحابه فقال: رحم اللّه من أطعمنا بطیخّاً فقام علی علیه افضل الصلوة و السلم و ذهب فجاء بجملة من البطیخ فأکل هو و اصحابه فقال رحمه اللّه من أطعمنا هذا و من أکل اویأکل من یومنا هذا الی یوم القیامة من المسلمین.
روزی در میان جمعی از اصحاب، پیامبر صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم به اصحابش فرمود: خداوند رحمت کند کسی را که خربزه ای بیاورد، پس امیرالمؤمنین علی علیه السّلام برخاست و رفت و چند خربزه آورد، حضرت و اصحابش خربزه را خوردند، پس حضرت فرمود: خدا رحمت کند کسی را که امروز به ما خربزه خوراند پس امید است از امروز تا روز قیامت کسی که خربزه می خورد از مسلمین باشد.
111- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ما من أمرئة حاملة أکلت البطیخ الّا یکون مولودها حسن الوجه و الخلق.
فرمود: هر زن حامله ای که خربزه بخورد، فرزندش زیبا صورت و نیکو خلق خواهد شد.
112- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:البطیخ قبل الطعام یغسل البطن و یذهب الدّاء.
فرمود: خوردن خربزه قبل از غذا شکم را شسته و درد را زایل کند.
احادیث زیادی در مورد خربزه وارد شد، عزیزانی که به مدینه رفته اند، می دانند که خربزه ای که در مدینه است مثلاً با خربزه مشهدی تفاوت زیادی دارد، خربزه های مدینه، گرد و معطر و شیرین و پوستش زرد است. خصوصاً عطرش بسیار عالی است، این نوع خربزه را اخیراً در ایران هم به عمل می آورند در حالی که خربزه مشهدی دراز و پوستش سبز و برای سرماخورده بسیار مضر است.
113- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اذا أکلتم القثّاء فکلوه من أسفله.
فرمود: هنگامی که خیار چنبر می خورید از قسمت ته آن (یعنی از طرف بوته ی خیار) مصرف نمایید.
114- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:یاکل القثاء بالملح و یاکل البطیخ بالجبن و کان یأکل الفاکهة الرطبه و ربما أکل البطیخ بالیدین جمیعاً.
فرمود: خیار را با نمک می خورند، و خربزه را برای ضعف قلب می خوردند و نیز میوه ی تر و تازه باید خورد، و چه بسا خربزه را با دو دست بخورید.
حضرت فرمود: خیار را با نمک بخورید زیرا خیار از میوه های تابستانی است و در فصل تابستان به خاطر گرمی هوا مقدار زیادی املاح معدنی از بدن خارج می شود، لذا خوردن خیار با نمک کمبود املاح در بدن را برطرف می کند.
با تکنولوژی تولید و برداشت که امروز معمول است، زمستان هم غالباً مردم خیار مصرف می کنند و همان عادت به مصرف خیار با نمک را که در تابستان دارند در زمستان هم به همان ترتیب نمک مصرف می کنند، در حال که در زمستان به خاطر عدم تعرق بدن، مصرف زیاد نمک برای بدن مضر است. لذا سازمان بهداشت جهانی مصرف بی رویه ی نمک را به جهانیان هشدار داده است.
طبیعت براساس سنت الهی با بدن انسان هماهنگ است. لذا خیار و خربزه در تابستان و مرکبات در زمستان هماهنگ با نیازهای بدن انسان آفریده شده اند، و حال آن که تکنولوژی امروز همه ی معادلات را به ریخته و موجب افزایش انواع بیماری ها شده است.
115- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:شمّوا النرجس و لو فی الیوم مرّة و لو فی الاسبوع مرة و لو و لو فی الشهر مرّة و لو فی السنة مرّة و لو فی الدّهر مرّة فانّ فی القلب حبّة من الجنون و الجذام و البرص و شمّه یدفعها.
فرمود: ببویید عطر گیاه نرگس را اگرچه روزی یک بار و اگر نشد هفته ای یک بار و اگر نشد، ماهی یک بار و اگر نشد، سالی یک بار و اگر نشد، در تمام عمرتان یک بار، زیرا: در قلب انسانذره ای از جنون و جذام و برص وجود دارد که بوییدن نرگس آن را از بین می برد.
116- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الحنا خضاب الاسلام یزید فی المؤمن عمله و یذهب بالصّداع و یحد البصر و یزید فی الوقاع و هو سیّد الریاحین فی الدنیا و الاخرة.
فرمود: گیاه حنا رنگ و خضاب اسلام است، عمل مؤمن افزایش دهد و درد سر را رفع کند موجب افزونی بینایی شود و نیروی جماع زیاد کند، لذا بهترین گیاه در دنیا و آخرت است.
117- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالمرزنجوش شموه فانّه جید للخشام و الخشام دآء.
فرمود: بر شما باد استفاده و بوییدن مرزنگوش که برای خشام خوب است و خشام نوعی بیماری است.
118- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:فضل دهن البنفسج علی الأدهان کفضل الاسلام علی أدیان.
فرمود: برتری روغن بنفشه در میان روغن ها مثل برتری اسلام است بر ادیان دیگر.
119- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ما من ورقة من ورق الهندباء الّا علیها قطرة من مآء الجنة.
فرمود: در هر برگ گیاه کاسنی قطره ای از آب بهشت قرار دارد.
120- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أراد ان یشم رائحتی فلیشم الورد الأحمر.
فرمود: اگر کسی بخواهد مرا ببوید، گل سرخ را ببوید.
لذا از این حدیث ایرانیان استفاده کرده به گل سرخ، گل محمدی گویند.
121- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ما خلق اللّه شجرة أحبّ الیه من الحنّاء.
فرمود: در نزد خدای متعال هیچ درختی محبوب تر از درخت حنا نیست.
122- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نفقة درهم فی سبیل اللّه بسبعمائة ونفقة درهم فی خضاب الحنّاء بتسعة ألف.
فرمود: یک درهم در راه خدا هزینه کردن هفت صد درهم می ارزد و یک درهم برای رنگ کردن به حنا نُه هزار درهم ارزش دارد.
مقصود ارزش بالای رنگ کردن سر و ریش و احیاناً دست و پا با حنا است، مردان و زنان مسلمانی که سروریش خود را با حنا رنگ می کنند معمولاً عمر طولانی کرده و غالباً سالم زندگی می کنند.
123- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:زیّنوا موائدکم بالبقل فانّها مطردة للشیاطین.
فرمود: سفره های خود را با سبزیجات بیارایید، زیرا سبزیجات از بین برنده ی آلودگی ها و میکروب ها است.
124- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الشو نیز دواء من کل داء الّاالسام.
فرمود: سیاه تخمه دوای هر دردی است مگر مرگ را.
سیاه تخمه دارای خواص زیادی است. در گذشته برای آن که روزانه مصرف شود، نان را با سیاه تخمه آغشته می کردند، اخیراً در مقاله ای دیدم که در مراکز تحقیقاتی آمریکا روی سیاه تخمه، تحقیقات بسیاری کرده اند و حدود بیست نوع خاصیت آن را معلوم نموده اند.
125- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کلوا الجبن فانّه یورث النّعاس و یهضم الطعام.
فرمود: پنیر را بخورید که خواب آور و هاضم غذا است.
چنان که در احادیث قبلی دیده شد، سفارش شده پنیر با گردو مصرف شود.
126- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کلوا الثّوم فان فیها شفاء من سبعین داء.
فرمود: سیر بخورید زیرا در آن شفای هفتاد نوع بیماری است.
منظور از هفتاد دقیقاً هفتاد مورد نیست، بلکه خاصیت بی شمار سیر است که علم امروز آن را تأیید کرده است. از جمله: برای چربی خون، فشارخون و از بین بردن اقسام انگل ها در بدن مفید است. گویند: اگر در هنگام شیوع بیماری وبا، چند بوته سیر را در خانه آویزان کنید، محیط خانه را از آلودگی حفظ خواهد کرد، و نیز در هنگام شیوع وبا، علاوه بر رعایت اصول بهداشتی، بهتر است روزانه سیر مصرف شود و دهان بوی سیر دهد، و این کار چه بسا از بیماری وبا جلوگیری نماید.
پیامبر گرامی اسلام صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم در سال اول هجری وقتی وارد مدینه شد در خانه ی جابربن عبداللّه انصاری سکنی گزید. خانه ی جابر دو طبقه بود. پیامبر در طبقه هم کف زندگی می کرد و جابر در طبقه بالا می زیست. بیش تر اوقات همسر جابر غذایی که می پخت برای پیامبر صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم هم می فرستاد. روزی غذایی درست کرد و به شوهرش جابر داد تا برای پیامبر صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم ببرد. بعد از وقت صرف غذا، وقتی که جابر آمد ظرف راببرد غذا را نخورده دید. از پیامبر صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم سؤال کرد، یا رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم این غذا چه اشکالی داشت که شما میل نفرمودید؟ پیامبر فرمود: به خاطر سیری که در این غذا هست. جابر گفت: یا رسول اللّه مگر خوردن سیر اشکالی دارد. حضرت فرمود: خیر، من سیر را خیلی دوست دارم. اما چون با مردم حشر و نشر زیادی دارم از این که دهانم بوی سیر دهد کراهت دارم وگرنه سیر خوراکی بسیار مطلوبی است.
127- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أکل الثّوم و البصل و الکرّاث فلا یقربنا و لایقرب المسجد.
فرمود: کسی که سیر و پیاز و تره را بخورد نه به من نزدیک شود و نه به مسجد برود.
کراث، تره فرنگی را گویند که بوی تندی دارد.
128- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اذا دخلتم بلدا فکلوا من بقله و بصله یطرد عنکم داؤه و یذهب بالنصب و یشّد العصب و یزید فی الباه و یذهب بالحمی.
فرمود: هنگامی که به محل و آبادی جدیدی وارد شدید، از سبزیجات و پیاز آن محل بخورید، زیرا بیماری بومی را از بین ببرد و اعصاب را قوی کند، شهوت را زیاد نماید و تب را زایل کند.
زیرا علاج بعضی بیماری های بومی با سبزی و خصوصاً پیاز همان جا است. اگر دیده باشید، ماماهای قدیم، پیاز را به دو نیم می کردند و بالای سر زن تازه زایمان کرده می آویختند، این کار طبق دستور اطبای قدیم بود، که بعدها به صورت خرافی درآمد و صورتکی روی پیاز ترسیم می کردند. در حالی که اطبای قدیم می دانستند که پیاز جمع کننده ی میکروب های داخل اطاق است، لذا اطبای جدید گویند، پیاز مانده را نخورید، چون پیاز جمع کننده و کشنده میکروب هااست.
129- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالکرفس فانّه ان کان شی یزید فی العقل فهو هو.
فرمود: شما را به خوردن کرفس سفارش می کنم که اگر چیزی باشد که عقل را زیاد کند پس همان کرفس است.
130- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لو کان فی شی شفاء لکان فی السناء.
فرمود: اگر در چیزی شفا و درمان باشد همانا آن چیز سنا است.
131- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالاهلیلج الأسود فانه من شجر الجنه طعمه مر و فیه شفاء من کل داء.
فرمود: بر شما باد خوردن هلیله سیاه، زیرا از درختان بهشتی است، گرچه طعمش تلخ است ولی درمان هر دردی است.
132- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:یستحب الحجامة فی تسعة عشر من الشهراو واحد و عشرین .
فرمود: حجامت کردن در نوزدهم یا بیست و یکم ماه مستحب است.
133- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:فی لیلة اسری بی الی السّماء مامررت بملک من الملائکة و خیر ما تداویتم به الحجامة و الشونیز و القسط.
فرمود: در شب اسری در آسمان گذرم به گروهی از ملائکه افتاد. ملائکه گفتند: یا محمد صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم امتت را به حجامت و مداومت در آن و نیز به مصرف سیاه تخمه و گردو سفارش کن.
134- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أکل الطین حرام علی کل مسلم.
فرمود: خوردن خاک بر مسلمانان حرام است.
135- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:و من و فی بطنه مثقال ذرة من الطین ادخله اللّه النّار.
فرمود: اگر کسی بمیرد و در شکمش ذره ای از خاک باشد، خدای متعال وی را داخل آتش خواهد کرد.
136- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من أکل من الطین فان فیها ثلاث خصال تورث الداء و تعظم البطن و تصفر اللّون.
فرمود: اگر کسی خاک بخورد سه خصلت بد در وی ایجاد شود، سبب بیماری است، شکمش بزرگ شود و رنگ صورتش زرد گردد.
137- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من مرض سبعة أیام مرضاً سخیناً کفراللّه عنه ذنوب سبعین سنة.
فرمود: اگر مؤمنی هفت روز بیمار و تبدار شود، خدای متعال این بیماری را کفاری هفتاد سال گناهانش قرار دهد.
138- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لا تکرهوا أربعة: الرمد، یقطع عروق العمی و الزّکام، فانه یقطع عروق الجذام و السعال فانه یقطع عروق الفالج و الدما میل، فانه تقطع عروق البرص.
فرمود: چهار چیز را بد مدارید: 1- گُل مژه که ریشه ی کوری را قطع کند. 2- زکام که ریشه ی جذام را قطع کند. 3- سرفه که ریشه ی فلج را قطع کند. 4- و دمل که ریشه ی بیماری پیسی را قطع کند.
139- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لا وجع الا وجع العین و لاهم الا هم الدین.
فرمود: هیچ دردی چون درد چشم و هیچ غمی چون غم بدهکاری نیست.
140- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الحمی تحط الخطا یا کما تحط من الشجرة الورق.
فرمود: تب موجب ریزش گناهان شود، درست مثل ریختن برگ از درخت.
141- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الحمی نصیب کل مؤمن من النّار.
فرمود:تب برای مؤمن نصیبی از آتش است.
142- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من سبق العاطس بالحمدللّه امن من الشوص و اللوص و القلوص.
فرمود: اگر عطسه کننده به الحمدللّه سبقت جوید از درد شکم و سینه و گلو در امان خواهد بود.
143- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ما من عمل افضل من اشباع کبد جائع.
فرمود: هیچ کاری بهتر از سیر کردن شکم گرسنه نیست.
144- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ما من عبد یبیع قالداً الا سلط اللّه علیه تالفاً.
فرمود: هر بنده که چیز فاسد فروشد خدا تلف کننده ای را برای مال او مسلط کند.
حدیث، اشاره به بعضی تولید کنندگان و یا فروشندگان مواد غذایی است که وقتی یک ماده ی غذایی، فاسد شد آن را با ماده ی غذایی دیگر و مواد دارای طعم ترکیب کرده و به فروش می رساند، تا ضرر نکنند و یا نفع بیشتری ببرند. در حالی که طبق حدیث فوق، اموال چنین افرادی که خدا را در کارها ناظر و رازق نمی دانند، به صورتی تلف خواهد شد. مثلاً، خداوند فرزندی به وی می دهد تا موجب شرمساری و اتلاف مال وی گردد.
145- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ما ملاء آدمی و عاء شراً من بطنه یجب ابن آدم أکلات یقمن صلبه.
فرمود: آدمی ظرفی بدتر از شکم پر نمی کند. برای آدمی زاده همین قدر غذا که بُنیه ی او را نگه دارد کافی است.
146- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:السّواک نصف الایمان و الوضوء نصف الایمان.
فرمود: مسواک کردن نیمی از ایمان است و وضو هم نیمی از ایمان است.
147- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:السّواک یزید الرجل فصاحة.
فرمود: مسواک کردن فصاحت مرد را افزون می کند.
پیامبر بزرگوار اسلام صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم ، آن قدر برای بهداشت فردی اهمیت قایل است که در احادیث مختلف وضو و مسواک را بخشی از ایمان دانسته است، اساساً شخصی که سر و صورت و بدن پاکیزه ای دارد از نظر روحی و روانی نسبت به دیگران احساس سربلندی و عزت نفس می کنند، گوستاو لوبون فرانسوی نویسنده ی تاریخ تمدن اسلام و عرب در کتاب خویش راجع به رعایت بهداشت و نظافت مسلمانان گوید: وقتی که مسلمین در سال 1453 م اروپا را فتح کردند، در خیابان های شهر اروپایی، علامت مشخصه ی یک فرد مسلمان از یک فرد مسیحی اروپایی، رعایت بهداشت و نظافت از طرف مسلمانان بود.
148- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:السّواک مطهرة للفم مرضاة للرب و مجلاة للبصر.
فرمود: مسواک کردن موجب پاکی دهان و رضایت پروردگار و روشنی چشم است.
149- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:السواک سنة فستاکوا أیّ وقت شئتم.
فرمود: مسواک کردن سنت است. هر وقت خواستید مسواک کنید. بعضی از مردم عادت کرده اند فقط در شب موقع خوابیدن مسواک کنند، در حالی که رسول گرامی صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم برای مسواک کردن و تمیزی دهان و دندان اهمیت زیادی قایل بودند و این که فرمودند: هر وقت خواستید مسواک کنید، یعنی هر وقت غذا خوردید و یا هرگاه دهان نیاز به شست وشو داشت، مسواک کنید.
150- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:السواک من الفطرة.
فرمود: مسواک کردن اقتضای فطرت است.
151- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالزبیب فانه یکثف المرة و یذهب بالبلغم و یشد العصب و یذهب بالعیاء و یحسن الخلق و یطیب النفس و یذهب بالهم.
فرمود: مویز(کشمش) خورید که صفرا را غلیظ کند و بلغم را ببرد و عصب را قوی کند و کُندذهنی را زایل نماید و خُلق را نیکو کند و جان را پاک دارد و غم را ببرد.
152- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نفقی و لاتحصی فیحصی اللّه علیک و لا توعی فیوعی اللّه علیک.
فرمود: خرج کن وحساب مَکن که خدا بر تو حساب کند و بخل مَوَرز که خدا بر تو بخل وَرزَد.
153- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أخشی ما خشیت علی امّتی کبر البطن و مداومة النّوم و الکسل و ضعف الیقین.
فرمود: بر امّت خویش، بیش تر از هر چیز، از شکم پرستی و پرخوابی و تنبلی و بی ایمانی بیمناکم.
154- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:البطانة تقسی القلب.
فرمود: پرخوری دل را سخت می کند.
155- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من قل طعامه صح بدنه و من کثر طعامه سقم بدنه و قسی قلبه.
فرمود: هر کس کم خورد، سالم ماند، و هر که بسیار خورد، تنش بیمار و دلش سخت گردد.
156- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:نصف ما یحفر لامتی من القبور من العین و المعدة.
فرمود: نیمی از قبرهایی که برای امت من حفر می شود از چشم بد و پرخوری است.
157- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:آکل کما یأکل العبد و جالس کما یجلس العبد.
فرمود: مانند بندگان غذا می خورم و مانند آن ها بر زمین می نشینم.
158- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اذا استکتم فاستاکوا عرضا.
فرمود: وقتی مسواک می کنید مسواک را به عرض دهان بکشید.
159- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:اغسلواثیابکم و خذوا من شعورکم و أستاکوا و تزینوا و تنظفوا فان بنی اسرائیل لم یکونوا یفعلون ذلک فزنت نساؤهم.
فرمود: لباس های خود را تمیز کنید و موهای خود را کم کنید، (مرتب کنید)مسواک بزنید و آراسته و پاکیزه باشید، زیرا جُهودان چنین نکردند و زنانشان زناکار شدند.
هر یک از این احادیث در جای خود ارزش والایی دارند، اما این حدیث شریف گویای حقیقتی است، خیلی از زنان و مردان جامعه ی ما وقتی که ازدواج کردند، دیگر اهمیتی به سر و وضع ظاهری خود نمی دهند، در حالی که آراستن خویش در هر موقع، خصوصاً بعد از ازدواج اهمیت دارد، چه مرد و چه زن به رفتار طرف مقابل توجه دارد، رفتار و کردارش در ذهن وی اثر می گذارد. وقتی همسرتان مدتی با موهای ژولیده، احیاناً دهان بدبو و ظاهر کثیف در جلوی شما ظاهر شود آثار مخرب این رفتار، خصوصاً اگر یکی از زوجین به حفظ ظاهر اهمیت داده و دیگری چنین چیزی را مهم نداند، تدریجاً در وی اثر بد می گذارد.طبیعتاً این زندگی دوامی نخواهد داشت و اگر هم داشته باشد، همواره با اختلاف و درگیری توأم است. کسی که به سر و وضع و ظاهر خود اهمیت می دهد، در واقع اهمیتی است که برای دیگران قایل است. گویند: دیوژن فیلسوف کلبی یونان با سر و وضعی نامرتب در انظار ظاهر می شد، شخصی به وی گفت: چرا لباس زیبا و مرتب نمی پوشی؟ وی گفت: لباس زیبای تن من، زحمتی است برای من و لذتش برای دیگران است، من چنین کاری را نمی کنم.
160- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أکرموا الخبز فان اللّه أنزله من برکات السمآء و أخرجه من برکات الأرض.
فرمود: نان را گرامی شمارید، زیرا: خداوند آن را از برکات آسمان فرو فرستاد، و از برکات زمین بیرون آورد.
161- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أمرت بالسّواک حتی خشیت أن یکتب علی .
فرمود: مرا آن قدر به مسواک زدن فرمان دادند که ترسیدم مسواک زدن بر من واجب شود.
162- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أمرت بالسّواک حتی خفت علی أسنانی.
فرمود:مرا آن قدر به مسواک زدن فرمان دادند که بر دندان های خود بیمناک شدم.
163- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ان أطیب طعامکم ما مسته النّار.
فرمود: بهترین غذاهای شما آن است که با آتش پخته شود.
164- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ان أفواهکم طرق للقرآن فطیبوها بالسّواک.
فرمود: دهان های شما معبر قرائت قرآن است، آن را با مسواک کردن پاکیزه کنید.
165- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ان الاسلام نظیف فتنظفوا فانه لایدخل الجنة الا نظیف.
فرمود: اسلام پاکیزه است، شما نیز پاکیزه باشید که هر کس پاکیزه نیست به بهشت نمی رود.
166- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه تعالی جمیل یحب الجمال سخی یحب السخاء، نظیف یحب النظافة.
فرمود: خداوند زیباست و زیبایی را دوست دارد، بخشنده است و بخشش را دوست دارد، پاکیزه است و پاکیزه گی را دوست دارد.
167- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه تعالی خلق الجنة بیضاء و أحب شی الی اللّه البیاض.
فرمود: خداوند بهشت را سفید آفریده و سفیدی از همه ی رنگ ها پیش خدای متعال محبوب تر است.
168- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ان اللّه تعالی طیب یحب الطیب نظیف یحب النظافة، کریم یحب الکرم، جواد یحب الجود فنظفوا افبیتکم و لا تشبهوا بالیهود.
فرمود: خداوند خوش بو است و بوی خوش را دوست دارد، پاکیزه است و پاکیزه گی را دوست دارد، بزرگوار است و بزرگواری را دوست دارد، بخشنده است و بخشش را دوست دارد، پس درون خانه های خویش را پاکیزه دارید و مانند یهودان مباشید.
169- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه تعالی یبغض الوسخ و الشعث.
فرمود: خداوند متعال کثافت و ژولیدگی را دشمن دارد.
170- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه لیرضی عن العبدأن یأکل الاکلة فیحمده علیها اویشرب الشربة فیحمده علیها.
فرمود: خداوند از بنده خشنود می شود به این که غذا بخورد و خدا را سپاس گزارد، یا آب بیاشامد و خدا را حمد نماید.
171- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ اللّه یحب اذا أنعم علی عبده ان یری اثر نعمته علیه و یبغض البؤس و التباؤس.
فرمود: خداوند دوست دارد که وقتی به کسی نعمت داد، اثر نعمتش بر او آشکار دیده شود و از فقر و اظهار فقر بیزار است.
گویند: مقدّس اردبیلی روزی عمامه ای زیبا بر سر گذاشته بود، بعضی از حاضرین در مجلس، به وی ایراد کردند که این عمامه ی زیبا و رنگارنگ زیبنده ی شما نیست، مقدّس در جواب اشکال کننده، حدیث فوق را قرائت کرد. آدم هایی که دائماً زار می زنند را دیده اید، اینان تا از حالشان می پرسی، از گرفتاری زندگی خود شکوه می کنند، این چنین آدم هایی از هزاران نعمت الهی بهره می برند ولی هیچ یک از این نعمت ها آن ها را راضی نمی کند، اما با اندک کمبودی در زندگی، شکوه و شکایت سر می دهندکه ای داد بیداد!...
172- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ فی الجسد مضغة اذا صلحت صلح الجسد کله و اذا فسدت فسد الجسد کله الّا و هی القلب.
فرمود: در تن پاره گوشتی است که وقتی سالم باشد تمام تن به صلاح آید و وقتی فاسد شود همه ی تن فاسد شود و آن قلب است.
173- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ للطّاعم الشّاکر من الأجر مثل ما للصّائم الصّابر.
فرمود: پاداش آن که غذا می خورد و شُکر می گزارد مانند زوره دار صبور است.
174- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:انّ من السنة ان یخرج الرجل مع ضیفه الی باب الدار.
فرمود: خوبست که مرد با مهمان خود تا درب خانه برود.
175- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:بئس الطعام العرس یطعمه الاغنیاء و یمنعه المساکین.
فرمود: چه بد است غذای عروسی که ثروتمندان از آن بخورند و فقیران محروم مانند.
176- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:برد و اطعامکم یبارک لکم فیه.
فرمود: غذای خود را سرد کنید تا بر شما مبارک باشد.(گوارا باشد)
177- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:رب طاعم شاکر أعظم اجراً من صائم صابر.
فرمود: چه بسا کسانی که غذا خورند و شکر کنند و پاداششان از روزه دار صابر بیش تر باشد.
178- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:سخافة بالمرء أن یستخدم ضیفه.
فرمود: سبک عقلی مرد آن است که میهمان خویش را به خدمت گیرد.
179- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:صوموا تصحوا.
فرمود: روزه بدارید تا تندرست شوید.
180- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الصحة والفراغ نعمتان مکفورتان.
فرمود: صحت و فراغت دو نعمت است که کفران آن کنند.
181- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:طهور الطعام یزید فی الطّعام و الدّین و الرزق.
فرمود: پاکیزگی غذا، غذا و دین و روزی را فزون کند.
182- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالسّواک فانه مطیبة للفم مرضاة للرب.
فرمود: مسواک کنید که مایه ی پاکیزگی دهان و رضای خداست.
183- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیکم بالسّواک فنعم الشی ء السواک یشد اللثة و یذهب بالبخر و یصلح المعدة و یزید فی درجات الجنة و یرضی الرّب و یسخط الشیطان.
فرمود: مسواک کنید که مسواک خوب چیزیست: لثه را محکم کنید، بوی دهان ببرد، معده را به صلاح آورد، درجات بهشت بیفزاید، پروردگار را خشنود کند و شیطان را به خشم آورد.
184- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:فی السّواک ثمانیة خصال: یطیب الفم، و یشد اللثه، و یجلو البصر، و یذهب البلغم، ویفرح الملائکة، و یرضی الرب، و یزید فی الحسنات، و یصح المعدة.
فرمود: در مسواک کردن هشت فایده است: دهان را پاکیزه کند و لثه را محکم کند و چشم را روشن کند و بلغم را ببرد و فرشتگان را خوشحال کند و پروردگار را خشنود نماید، و اعمال خوب را بیفزاید، و معده را به صلاح آورد.
185- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کثرة الضحک تمیت القلب.
فرمود: خنده ی بسیار دل را بمیراند.
186- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کبر مقتاً عنداللّه الأکل من غیر جوع والنّوم من غیر سهروالضحک من غیر عجب.
خوردن بی گرسنگی و خواب بدون خستگی و خنده بی شگفت، نزد خدای متعال به سختی منفور است.
187- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:علیک بحسن الکلام وبذل الطّعام.
فرمود: بر شما باد به نیکو سخن گفتن و غذا به دیگران خوراندن.
188- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:بئس العبد المحتکر: انّ أرخص اللّه تعالی الاسعار حزن و انّ أغلاها اللّه فرح.
فرمود: چه بد است محتکری که اگر خدا قیمت ها را ارزان کند غمگین شود و اگر گران کند خوشحال گردد.
189- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:التّاجر ینتظر الرّزق و المحتکر ینتظر اللّعنة.
فرمود: تاجر در انتظار روزیست و محتکر در انتظار لعنت.
190- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:الجالب الی سوقنا کالمجاهد فی سبیل اللّه و المحتکر فی سوقنا کالملحد فی کتاب اللّه.
فرمود: آن که به بازار ما چیزی وارد کند، مانند آن کس است که در راه خدا جهاد می کند و آن که در بازار ما احتکار می کند مانند کسی است که در کتاب خدا کافر به شمار رفته است.
191- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:کلوا واشربوا و تصدقوا و البسوا فی غیر اسراف و لامخیله.
فرمود: بخورید و بنوشید و صدقه دهید و بپوشید بی اسراف و تکبّر.
192- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من قدر رزقه اللّه و من بذر حرمه اللّه.
فرمود: هر که اندازه نگه دارد خدایش روزی دهد و هر که اسراف کند خدایش محروم کند.
193- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من اقتصد اغناه اللّه، و من بذر افقره اللّه، و من تواضع رفعه اللّه، و من تجبر قصمه اللّه.
فرمود: هر که میانه روی کند خدا بی نیازش کند و هر که اسراف کند خدا فقیرش کند و هر که فروتنی کند خدایش بلند مرتبه دارد و هر که بزرگی فروشد خدایش در هم شکند.
194- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:شر النّاس من أکل وحده و منع رفده و جلد عبده و شرمنه من لایقبل معذرة و شرمنه من لایرجی خیره و لا یمؤمن شرّه.
فرمود: بدترین مردم کسی است که تنها غذا بخورد و میهمان بی نصیب کند و خدمتکار خویش بزند و بدتر از او کسی است که خطایی را نبخشد و عذری را پذیرا نباشد و بدتر از او کسی است که به خیرش امیدی نیست و از شرّش کسی در امان نیست.
195- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لاتصاحب الامؤمنا و لایأکل طعمامک الأتقی.
فرمود: جز با مؤمن مصاحبت مکن و غذای تو را جز پرهیزگار نخورد.
196- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:لا یشبع المؤمن دون جاره.
فرمود: مؤمن نباید بدون همسایه ی خود سیر شود.
197- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من اطعم مسلما جائعاً اطعمه اللّه من ثمار الجنة.
فرمود: هر که مسلمان گرسنه ی را غذا دهد خداوند از میوه های بهشت به او بخوراند.
198- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:من موجبات المغفرة اطعام المسلم السغبان.
فرمود قال رسول اللّه:غذا دادن به مسلمان گرسنه موجب آمرزش گناهان است.
199- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:ساعات الأمراض یذهبن ساعات الخطایا.
فرمود: لحظات بیماری نابود کننده ی اوقات گناه است.
200- قال رسول اللّه صلّی اللّه و علیه و آله و سلّم:أطعموا طعامکم الأتقیاء و أولوا معروفکم المؤمنین.
فرمود: غذای خود را به پرهیزکاران بخورانید و نیکی های خود را درباره ی مؤمنان انجام دهید.