فهرست کتاب


عصر ظهور

علی کورانی عباس جلالی‏

یکسانی اعتقاد به مهدی منتظر از دیدگاه شیعه و اهل سنت

برخی تصور می کنند که اعتقاد به مهدی منتظر، ویژه شیعیان است در حالیکه اصل این عقیده از نظر اهل سنت با شیعه همسان بوده و بین این دو فرقه از حیث بشارت های پیامبر صلی الله علیه و آله راجع به ظهور آن حضرت و مأموریت جهانی وی و درباره شخصیت برجسته و مقدس آن بزرگوار و حتی نشانه های ظهور و ویژگی های انقلاب او، تفاوتی وجود ندارد، و تنها فرقی که در این مورد وجود دارد این است که ما شیعیان او را امام دوازدهم بنام محمد بن حسن عسکری (علیه السلام) و متولد به سال 255 هجری می دانیم و بر این عقیده هستیم که خداوند عمر او را همچون عمر خضر (علیه السلام) طولانی نموده و او اکنون زنده و غایب است، تا خداوند هر زمان اراده فرماید ظهور خواهد کرد در حالیکه اغلب دانشمندان اهل سنت می گویند هنوز متولد نشده و غایب نیست بلکه بزودی متولد خواهد شد و به آنچه پیامبر صلی الله علیه و آله بشارت داده جامه عمل می پوشاند و عده کمی از آنان در مورد ولادت و غیبت او با ما هم عقیده اند.
اصالت اعتقاد به حضرت مهدی (علیه السلام) از دیدگاه اصل سنت از آنجا روشن می گردد که روایات فراوانی در منابع و اصول روائی و اعتقادی آنها و نیز فتاوا و آراء دانشمندان و تاریخ علمی و سیاسی آن در خلال نسل های گذشته وجود دارد که که گواه بر این عقیده است.
بنابراین حرکت هایی که از سوی مدعیان مهدویت در جوامع اسلامی اهل سنت رخ داد مانند جنبش مهدی سودانی در قرن گذشته و حرکتی که در آغاز این قرن در حرم مکه اتفاق افتاد و جنبش هایی که اندیشه های مهدویت را به شکل آشکاری نشان می داد، مانند جنبش جهاد و هجرت در مصر و حرکت های مشابه آن، که در اثر بوجود آمدن خلأ فکری و یا تحت تأثیر تفکرات شیعی، درباره حضرت مهدی (علیه السلام) آنگونه که برخی تصور می کنند، پدید نیامد.
شمار راویان احادیث مربوط به حضرت مهدی (علیه السلام) از صحابه و تابعین اهل سنت کمتر از راویان شیعه نیست همچنین است اشخاصی از آنان که روایات یاد شده را در اصول و مجموعه ای احادیث، تدوین نموده و کسانی که دارای تألیفات ویژه ای در این زمینه می باشند.

کهن ترین کتاب اهل سنت درباره مهدی

شاید کهن ترین کتابی که از اهل سنت درباره مهدی (ع) بدست ما رسیده است، کتاب فتن و ملاحم اثر حافظ نعیم بن حماد مروزی (متوفای سال 227 ه-) باشد که مؤلف آن از اساتید بخاری و دیگران بوده است و از مصنفان صحاح ششگانه بشمار می رود نسخه ای از این کتاب در کتابخانه دائرةالمعارف عثمانی در حیدر آباد هند شماره 3187-83 و نسخه ای در کتابخانه ظاهریه دمشق به شماره 62- أدب، وجود دارد و نسخه ای در کتابخانه موزه انگلستان است که حدود دویست صفحه پشت و رو دارد و تاریخ نسخه برداری آن سال 706 هجری می باشد و روی پاره ای از صفحات آن عبارت (وقف حسین افندی) دیده می شود که نشانگر این است که نسخه مذکور از موقوفات ترکیه گرفته شده است و در سال 1924 م. در کتابخانه بریتانیا ثبت گردیده است. و یکی از منابع ما در کتاب حاضر که از آن روایت نقل کرده ایم همین نسخه است. اما سایر منابع روائی و اعتقادی اهل سنت که راجع به بیش از پنجاه مأخذ می رسد که کتب صحاح نیز در میان آنهاست. و اما شمار تألیفات، رساله ها و پژوهش های ویژه تقریباً به تعداد منابع و مأخذ می باشد.

قدیمی ترین اثر شیعی درباره عقیده مهدی

چنانکه قدیمی ترین اثر شیعی درباره عقیده مهدی (ع) که بدست ما رسیده کتاب غیبت و یا کتاب قائم از فضل بن شاذان نیشابوری است که معاصر نعیم بن حماد بوده است وی کتاب خویش را قبل از ولایت حضرت مهدی (ع) و غیبت او تألیف نموده است!
نسخه های این کتاب در قرون گذشته در دسترس علمای ما بوده است ولی متأسفانه در این قرن از آن خبری نیست تنها مقداری از این اثر در ضمن تألیفات و کتابهای دانشمندانی که از آن کتاب استفاده کرده اند برجای مانده است، بویژه علامه مجلسی که روایاتی از آن کتاب را در دائرةالمعارف خود بحارالانوار نقل نموده است.