فهرست کتاب


عصر ظهور

علی کورانی عباس جلالی‏

حکومتی بزرگتر از سلطنت سلیمان و ذوالقرنین

از روایات مربوط به حضرت مهدی (ع) استفاده می شود که حکومت اسلامی و جهانی ای را که آن حضرت بپا می کند از فرمانروائی سلیمان و ذوالقرنین (ع) با عظمت تر است که برخی روایات بر این موضوع صراحت دارد، مانند روایتی که از امام باقر (ع) نقل شده است که فرمود:
قلمرو فرمانروائی ما از زمامداری سلیمان بن داوود و حکومت ما از سلطنت او بزرگتر است
و روایت بعدی حاکی از این است که ابزار و وسائلی در اختیار آن حضرت خواهد بود که در اختیار ذوالقرنین نبوده است و روایاتی که دلالت دارد به اینکه آنچه از پیامبران به ارث مانده است از جمله میراث سلیمان در اختیار وی قرار دارد و دنیا نزد او همچون کف دست او خواهد بود.
زیرا قلمرو حکومت حضرت سلیمان (ع) شامل فلسطین و سرزمین شام بود و مصر و ماورای آن یعنی قاره آفریقا را در بر نمی گرفت و به گفته روایات یمن تا هند و چین و ممالک دیگر نیز در قلمرو فرمانروائی وی نبوده است، بلکه طبق روایات شهر استخر واقع در جنوب ایران نیز خارج از حیطه فرمانروائی آن حضرت بوده است در حالیکه طبق روایات، حکومت حضرت مهدی (ع) سراسر جهان را فرا می گیرد بگونه ایکه هیچ آبادی نمی ماند مگر آنکه در آن شهادت به یگانگی خدا و گواهی به رسالت پیامبر (ص) داده می شود و روی زمین ویرانه ای نمی ماند مگر آنکه آباد می گردد.
و از طرفی، امکاناتی که در اختیار مهدی (ع) می باشد بیش از امکاناتی است که خدای سبحان در اختیار حضرت سلیمان قرار داد چه آنهائی که معجزه آسا و با عنایت الهی در اختیار وی قرار می گیرد و چه آنهائی که از لحاظ پیشرفت علوم و بهره برداری از امکانات طبیعی از آن برخوردار می گردد و اما از حیث زمان، طبق روایات و گفته مورخان فرمانروائی سلیمان (ع) حدود نیم قرن طول کشید و پس از وفات او در سال 931 قبل از میلاد، انحراف بوجود آمد و دولت او از هم پاشید و بین دو مملکت قدس و نابلس جنگ در گرفت.
گرچه روایات مربوط به مدت حکومت مهدی (ع) در طول حیات او و پس از آن متفاوت است اما آنچه به اعتقاد ما مزیت دارد این است که حکومت جهانی حضرت، تا پایان دنیا استمرار خواهد داشت و بعد از او، فرزندان وی که ادامه دهندگان راه آن حضرت می باشند به حکومت می رسند، آنگاه بعضی از پیامبران و امامان اهل بیت (ع) به دنیا باز می گردند و تا پایان این جهان حکمرانی خواهند کرد.

راه یافتن به جهان بالا

و در روایتی از امام صادق (ع) آمده است که فرمود:
خداوند ذوالقرنین را در انتخاب دو ابر رام و سرکش آزاد گذاشت و او ابر رام را انتخاب کرد که رعد و برقی در آن نبود و اگر سرکش را برمی گزید حق او نبود زیرا خداوند آنرا برای قائم ذخیره کرده است(454)
این روایت صراحت دارد که آن حضرت از وسیله های گوناگون و ابزارهای ویژه ای در بالا رفتن و حرکت بین ستارگان آسمانها و جهان بالا استفاده می کند. ابری که دارای صاعقه و رعد و برق است... و با این وسائل بالا می رود، وسیله های آسمانها و زمین.
همچنین دلالت دارد که بالا رفتن امام (ع) در جهان های آسمانهای هفتگانه و زمین های ششگانه بجز کره خاکی ما انجام می پذیرد. و آن مطلب بدین معنی نیست که تنها او از این وسائل فضاپیما و مرکب های آسمانی استفاده می کند بلکه در عصر آن حضرت وضع بگونه ای می گردد که سفر به کرات آسمانی و زمین دیگر، همچون مسافرت در عصر ما از قاره ای به قاره دیگر خواهد بود.
و نیز گفته امام (ع) نشانگر این است که پنج کره زمین و یا پنج زمین و آسمان آباد و مسکونی است و ارتباط با جوامع آنها بزودی انجام خواهد گرفت. طبق روایاتی متعدد، کرات زیادی در آسمانها وجود دارد که آباد و دارای جوامعی از مخلوقات خدا هستند که غیر از نوع انسان و فرشته و جن می باشند، که علامه مجلسی مجموعه ای از آنها را در بحارالانوار آورده است، همچنین شماری از آیات قرآن بر این معنی دلالت دارد از آن جمله آیه شریفه:
ای جنیان و ای انسانها اگر می توانید به اعماق آسمانها و زمین راه پیدا کنید، پس اقدام کنید ولی موفق به این نفوذ و سفر نمی شوید مگر به تسلط و فرمانروائی(455)
یعنی بزودی زندگی روی زمین در زمان حضرت مهدی (ع) وارد مرحله جدید می شود که بطور کلی با گذشته ها تفاوت دارد. و در اینجا فرصت توضیح بیشتر پیرامون آن نیست.

راه یافتن به جهان آخرت و بهشت

از برجسته ترین حرکت هایی که در جهان ما در زمان و موقعیت خود و آنچه در آن است خواهد داشت، حرکت از جهان ماده به سوی جهان غیب و یا برعکس خواهد بود که قرآن و اسلام از آن پرده برمی دارد و در اهمیت دادن به این امر و هماهنگی با آن تأکید می ورزد و این سیر را بازگشت انسان به سوی خدا و ملاقات با او و یا رفتن به سوی ملأ اعلی و آخرت می نامد.
و در سطحی جهانی، بدین جهت که بین جهان ما و جهان گسترده غیب که از دید ما پنهان است، وحدت و یکپارچگی بوجود می آید، آنرا قیامت و رستاخیز یاد می کند.
و نقطه اوج این حرکت نسبت به انسان مرگ است که از دیدگاه اسلام ورود به زندگی جاودانه و پایان ناپذیر و بسیار گسترده است نه فنا و نیستی که گاهی تصور می کنیم و اوج آن نسبت به جهان هستی قیامت است و یکسان بودن جهان ماده و غیب.
در قرآن و سنت آمده است که رستاخیز و قیامت دارای مقدمات و نشانه هایی است پی در پی که در زمین و آسمان و جامعه بشری پدید می آید و از برخی روایات استفاده می شود که حکومت مهدی (ع) از نشانه های قیامت است و آنچه جملگی بر آن اتفاق نظر دارند این است که علامت های رستاخیز پس از حکومت وی آغاز و آشکار می گردد. اکنون ببینیم رستاخیز چگونه آغاز می گردد؟
بنظر می رسد که راه یافتن به دنیاهای بالایی که روایات، از آن سخن می گوید و در زمان حضرت مهدی (ع) انجام می گیرد مقدمه ای بر راه یابی وسیع تری به آخرت و بهشت است. بنابراین روایاتی که درباره رجعت و بازگشت عده ای از پیامبران و امامان (ع) به زمین و حکمرانی آنان بعد از مهدی (ع) سخن گفته و نیز آنچه را که در آیات متعدد تفسیر به رجعت شده است، مراد از آن، همین مرحله است و اعتقاد به رجعت هر چند از ضروریات اسلام و مذهب تشیع نیست، یعنی عدم اعتقاد به آن، انسان را از مذاهب اهل بیت (ع) و از اسلام خارج نمی سازد، اما روایات مربوط به آن به حدی زیاد و مورد وثوق است که موجب اعتقاد به آن می گردد.
طبق برخی از روایات، رجعت، پس از حکومت حضرت مهدی (ع) و یازده مهدی دیگر پس از آن حضرت، آغاز می گردد چه اینکه امام صادق (ع) فرمود:
همانا بعد از قائم یازده مهدی از فرزندان حسین (ع) از ما اهل بیت هستند(456)
اینک به ذکر چند نمونه از روایات مربوط به رجعت بسنده می کنیم:
امام زین العابدین (ع) در تفسیر این آیه آن خدایی که قرآن را بر تو فرض گردانید، البته تو را به جایگاه خود بازگرداند فرمود:
پیامبر شما به سوی تان رجعت نموده و باز می گردد(457)
ابوبصیر گفت: امام باقر (ع) به من فرمود:
مگر اهل عراق منکر رجعت هستند؟ گفتم: آری فرمود: آیا قرآن نمی خوانند: و روزی که از هر امت دسته ای را برانگیزیم(458)
در روایت دیگری از امام صادق (ع) درباره آیه یاد شده سؤال کردند، حضرت فرمود:
مردم درباره آن چه می گویند؟ عرض کردم آنها می گویند آیه راجع به قیامت است فرمود: خداوند در روز قیامت از هر امتی دسته را زنده می گرداند و بقیه را به حال خود رها می سازد! این آیه قطعاً در مورد رجعت است و آیه مربوط به قیامت این است: جملگی آنها را محشور گردانیم بی آنکه کسی را فرو گذاریم و...(459)
زراره گوید: از امام صادق (ع) درباره امور مهم رجعت و امثال آن پرسیدم حضرت فرمود:
آنچه که از آن می پرسید هنوز وقتش نرسیده است. بلکه آنها تکذیب کردند آنچه را که احاطه علمی به آن نداشتند و به تأویل آن نرسیده اند.(460)
برخی روایات می گوید: رجعت پیامبر (ص) بعد از رجعت امامان (ع) می باشد و نخستین کسی که از آنان به دنیا برمی گردد امام حسین (ع) است، چنان که امام صادق (ع) فرمود:
نخستین کسی که به دنیا بازگشت می کند حسین بن علی (ع) است و آنقدر حکومت و فرمانروائی می کند که (در اثر پیری) موی ابرویش به روی چشمهایش فرو می افتد(461)
و در روایتی از آن حضرت نقل شده است که فرمود:
رجعت امری عمومی و همگانی نیست بلکه ویژه عده ای است، زیرا بازگشت نمی کنند (به دنیا) مگر مؤمنان راستین و خالص و یا کافران صد در صد مشرک.(462)