فهرست کتاب


عصر ظهور

علی کورانی عباس جلالی‏

احیاء دوباره اسلام و جهان شمولی آن

در تفسیر آیه شریفه:
اوست خدائی که رسول خدا را با دین حق به هدایت خلق فرستاد تا بر تمام ادیان عالم تسلط و برتری دهد هر چند کافران ناراضی و مخالف باشد(415)
از امیر المؤمنین (ع) روایت شده است که فرمود:
آیا خداوند مصداق این آیه را اکنون آشکار ساخته است؟ هرگز، سوگند به کسی که جانم بدست اوست هیچ آبادی نمی ماند مگر اینکه هر صبح و شام در آن شهادت به وحدانیت خدا و رسالت محمدی (ص) بدهند(416)
از ابن عباس روایت شده است که گفت:
هیچ یهودی و نصرانی و یا پیرو دینی نمی ماند مگر آنکه به اسلام گرایش پیدا می کند. تا اینکه جزیه (مالیات سرانه) برداشته شود و صلیب شکسته و خوک کشته می شود و آن مصداق فرموده خداوند است که: اسلام را بر تمام ادیان جهان پیروز می گرداند هر چند کافران ناراضی و مخالف باشند و این امر در زمان قیام قائم (ع) پدید می آید(417)
معنای این جمله که جزیه برداشته می شود این است که از اهل کتاب غیر از اسلام پذیرفته نخواهد شد. ابوبصیر گوید: از امام صادق (ع) درباره این آیه سؤال کردم:
اوست خدایی که رسول خود را با دین حق به هدایت خلق فرستاد تا اسلام را بر تمام ادیان جهان پیروز گرداند هر چند کافران ناراضی و مخالف باشند امام فرمود: سوگند به خدا هنوز تفسیر این آیه تحقق نیافته است عرض کردم: فدایت شوم، پس چه زمانی تحقق می یابد؟ فرمود: وقتی با اراده خدا، قائم قیام نماید و چون حضرت ظهور نماید کافران و مشرکان از قیام و ظهور وی ناراضی و نگرانند، زیرا اگر کافر و یا مشرکی در پشت صخره ای نهان شود، آن صخره به صدا در آید و گوید: ای مسلمان، در پناه من کافر و یا مشرکی مخفی شده است او را بقتل برسان وی اقدام کرده و او را بهلاکت می رساند(418)
و از امام باقر (ع) منقول است که فرمود:
قائم، به دست پیدایش ترس (در دل دشمنان) پیروز می گردد و به یاری شدن از ناحیه خدا تأیید می گردد و زمین برای او پیموده می شود گنج های زمینی برایش آشکار می گردد و فرمانروائی و سلطنت وی شرق و غرب جهان را فرا می گیرد و خداوند دین خود را بوسیله او بر تمام مکاتب جهان پیروز می گرداند هر چند مشرکان ناخشنود و مخالف باشند، ویرانی های زمین آباد می گردد و عیسی روح الله (ع) به زمین فرود می آید و پشت سر آن حضرت نماز می گزارد(419)
و نیز از آن حضرت در تفسیر آیه یاد شده آمده است که فرمود:
کسی باقی نمی ماند مگر آنکه به رسالت محمد صلی الله علیه و آله اعتراف و اقرار می کند(420)
از امام صادق (ع) روایت شده است که فرمود:
درباره این آیه از پدرم (امام باقر) پرسیدند با همه مشرکان مبارزه کنید چنانکه آنها همگی به مبارزه شما بر خاستند تا اینکه در زمین فتنه ای باقی نمانده و دین و آئین از آن خدا باشد او فرمود: تفسیر این آیه هنوز فرا نرسیده، چنانچه قائم قیام نماید کسانی که او را درک می کنند چگونگی تفسیر این آیه را خواهند دید و سرانجام آیین محمد (ص) مانند پایان شب به صبح صادق روشن شده و اثری از شرک بر روی زمین باقی نخواهد ماند، همچنانکه خداوند فرمود(421)
همچنین در تفسیر این آیه: آن نیست مگر یادآوری برای جهانیان و یقیناً خبرش را بعد از آن هنگام خواهند دانست(422) امام باقر (ع) فرمود:
هنگام خروج قائم خواهد بود(423)
و نیز در تفسیر آیه شریفه بزودی نشانه های خود را در آسمان و زمین به آنان می نمایانیم تا برای آنان آشکار شود که اوست حق(424) از امام باقر (ع) منقول است که فرمود:
خداوند مسخ شدن آنها را (بصورت بوزینه و خوک) به خودشان نشان می دهد و در آفاق، فرو ریختن آفاق آسمان و اضطراب شهرهایشان را به آنها نشان می دهد و قدرت خداوند را در خودشان و در سراسر جهان احساس می کنند و مراد از گفته خداوند که فرمود: تا برای آنان آشکار گردد که اوست حق خروج قائم است که از جانب خداوند حق است و این مردم ناگزیر او را خواهند دید(425)
روایاتی آمده است که بعضی از کافران و منافقان مخالف حضرت مهدی (ع) بطور ناگهانی به شکل میمون و خوک مسخ می شوند و مراد از فرو ریختن آفاق، آشفتگی و نابسامانی شهرها و شورش و خارج شدن ملت ها از حاکمیت سلطه گران خود است و منظور از فرو ریختن آفاق آسمان، پیدایش نشانه ها و علاماتی برای آنان است.
امام کاظم (ع) در تفسیر آیه شریفه هر که در آسمانها و زمین است خواه نا خواه تسلیم او شده است فرمود:
آیه یاد شده، در شأن قائم نازل گردیده، چون ظهور نماید اسلام را بر یهودیان و مسیحیان و ستاره پرستان و بی دینان و مرتدان و کافران در شرق و غرب جهان عرضه نماید هر کس از روی تمایل و داوطلبانه اسلام را بپذیرد او را به نماز و زکات و انجام دستوراتی که بر هر مسلمان واجب است، مکلف می سازد و هر کس تن به پذیرش آئین اسلام ندهد گردنش را می زند، بطوریکه در سراسر جهان جز موحد و یکتاپرست کسی باقی نمی ماند عرض کردم: فدایت شوم، مردم (کافر و بی دین) بسیارند فرمود: البته وقتی که خداوند انجام کاری را اراده فرماید، بسیار را اندک و اندک را بسیار می گرداند(426)
و از جمله موارد افزایش دادن اندک، اعطاء معجزات و وسائل ارتباطی و تسلط حضرت مهدی (ع) بر جهان است، از پیامبر (ص) روایت شده است که فرمود:
اگر از عمر دنیا تنها یک روز باقی باشد خداوند مردی را بر می انگیزد که نام وی همچون نام من و اخلاقش چون خلق و خوی من و کنیه اش ابوعبدالله است و مردم بین رکن و مقام با وی بیعت می کنند و فتوحاتی نصیب او گردد و همه اهل زمین گوینده لااله الا الله شوند، در این هنگام سلمان فارسی برخاست و عرض کرد: ای رسول خدا (ص) (این مرد) از ذریه کدام فرزند شماست؟ فرمود: از فرزندان این پسرم و با دست مبارک خود به امام حسین (ع) اشاره فرمود(427)
اما روایات معتبر در این باب نزد شیعه و تسنن این است که کنیه آن بزرگوار ابوالقاسم است که همان کنیه پیامبر اکرم (ص) می باشد. از رسول خدا (ص) است که فرمود:
مهدی از خاندان من و از فرزندان فاطمه است او بر اساس شیوه و روش من مبارزه می کند آنگونه که من بر اساس وحی مبارزه نمودم(428)
و در روایتی دیگر آمده است که:
او در آخر الزمان قیام به آئین (اسلام) می نماید همچنان که من در آغاز اسلام قیام به آن نمودم(429)
همچنین فرمود:
در جهان جز فرمانروائی اسلام وجود نخواهد داشت و زمین چون لوح سیمین خواهد شد(430)
یعنی زمین از لوث کفر و نفاق پاک و پیراسته خواهد شد مانند شمش نقره خالص و ناب، از امیر مؤمنان (ع) روایت شده است که فرمود:
او (قائم) رأی و نظر را از قرآن می گیرد، آنگاه که دیگران قرآن را بر رأی و اندیشه خود باز می گردانند، به آنان شیوه عدالت را نشان می دهد و کتاب و سنت را که متروک و منزوی شده، زنده می کند(431)
به این معنا که حضرت مهدی (ع) از قرآن پیروی نموده و مانند منحرفان، تفسیر آنرا تحریف نمی کند.
از امام باقر (ع) نقل شده است که فرمود:
گوئیا مشاهده می کنم دین شما را همچون پرنده ای که می گریزد و در خون خود می تپد کسی آن را به شما باز نمی گرداند مگر مردی از خاندان ما اهل بیت، در آن هنگام وی در سال، دو پاداش و بخشش و در ماه دو روزی به شما می دهد و در زمان او به حکمت دست می یابید بگونه ایکه که زن در خانه اش بر اساس کتاب خدا و سنت رسولش (ص) داوری می کند(432)
اینکه امام می فرماید: همچون پرنده ای که در خون خودش می تپد تشبیه دقیقی از وضع اسلام است که مانند پرنده مجروحی که بالهای خود را می گشاید و از آسیب و ضربه های ظالمان در خون خود می تپد یعنی اسلام را تحریف و مسلمانان را از آن دور می سازند تا آنکه حضرت مهدی (ع) آن را نجات بخشیده و زنده کند و دوباره به مسلمانان برگرداند و مراد از اینکه (در سال دو بخشش و در ماه دو روزی به شما می دهد) یعنی هر شش ماه یک پاداش و بخشش مالی از بیت المال و توزیع مواد غذائی و خوار و بار هر دو هفته یک بار صورت می گیرد، امام صادق (ع) فرمود:
خداوند اسلام را پس از خوار شدن بوسیله او عزت می بخشد و پس از متروک ماندن، آنرا دو باره زنده می کند و جزیه (مالیات سرانه) قرار می دهد و با شمشیر (کافران و منکران) را بسوی خدا دعوت می کند هر کس سرپیچی کند کشته می شود و هر که با او در افتد خوار و بیچاره می گردد(433)
و نیز می فرماید:
خداوند هر گونه بدعتی را بوسیله او از بین خواهد برد و هر گمراهی را محو و هر سنتی را زنده خواهد ساخت(434)
از امام باقر (ع) روایت شده که فرمود:
در روی زمین هیچ ویرانه ای نمی ماند مگر اینکه آباد می گردد. و هیچ معبودی جز خداوند متعال از بت و غیر آن نمی ماند مگر اینکه دچار حریق گشته و می سوزد(435)
طبیعی است اگر انسان با تعجب از خود سؤال کند، چگونه حضرت مهدی (ع) خواهد توانست اسلام را در میان ملت های غیر مسلمان گسترش دهد، با آنکه آنها در زندگی مادی غوطه ورند و از ایمان و ارزش های معنوی بدورند و نسبت به اسلام و مسلمانان بدبین هستند؟! ولی باید به عوامل فراوان اعتقادی، سیاسی و اقتصادی که پاره ای از آنها در بخش نهضت ظهور حضرت گذشت توجه گردد، از آن جمله اینکه ملت های جهان، زندگی مادی و فاقد دین را تجربه نموده و خلأ موجود آن و عدم پاسخگوئی آنرا به وجدان انسان و انسانیت، گوئیا به دست خود لمس کرده اند.
از جمله عوامل اینکه اسلام دین فطری است و اگر زمامداران طاغوتی بگذارند نور اسلام به واسطه علماء و مؤمنان راستین به ملت ها برسد مجذوب نور آن شده و گروه گروه به اسلام می پیوندند. و دیگر پدید آمدن نشانه ها و معجزاتی است که توسط حضرت مهدی (ع) برای ملل جهان بوجود می آید و از بارزترین آنها ندای آسمانی است که قبلاً گذشت. گرچه تأثیر این معجزات بر حکام جور، زود گذر و ضعیف و یا بی اثر است اما بر ملت های آنها به شکل های گوناگون، مؤثر واقع می شود و شاید از مهمترین عوامل تأثیر بر آنها پیروزی های پی - در پی امام (ع) باشد زیرا ملت های غربی طبعاً نیروهای پیروزمند را دوست داشته و ستایش می کنند اگرچه دشمن آنها باشد.
عامل دیگر، فرود آمدن مسیح (ع) است و نشانه ها و معجزاتی که خداوند بدست با کفایت او برای ملت های غرب و مردم دنیا آشکار می سازد، بلکه ظاهراً نقش و فعالیت حضرت مسیح (ع) اساساً در بین غربی ها است و طبعاً ملل غربی و فرمانروایان آنها در آغاز بسبب وجود او مسرور شده و همه به او ایمان می آورند. اما همینکه وی گرایش و تمایل خود را نسبت به حضرت مهدی (ع) و اسلام ابراز می نماید، دولت های غربی نسبت به آن حضرت دچار تردید و تشویق می شوند و موج حمایت همگانی از او کاهش می یابد ولی در این حال یاران و هوادارانی از ملت های غربی برای او باقی ماند که در آنان تحولی اعتقادی و سیاسی بوجود می آید بگونه ایکه در سرزمین های خود موجی از حرکت ایجاد می کنند چنانکه قبلاً نیز به آن اشاره کردیم.
از دیگر عوامل، جنبه اقتصادی است که امکانات و وسائل رفاه بدست مهدی (ع) بسوی جهان اسلام بصورت مناسب تحول می پذیرد و به گفته روایات مسلمانان، در عصر او آنچنان از وفور نعمت برخوردار می شوند که در تاریخ جهان و ملت ها بی سابقه است و در مقابل آن، بحران های اقتصادی و سیاسی در کشورهای غیر اسلامی بوجود می آید، بدیهی است چنین اوضاع و شرائطی تأثیر فراوانی بر ملت های غربی خواهد داشت.

دگرگونی زندگی مادی و ایجاد رفاه.

از نکات بارز در روایات مربوط به حضرت مهدی (ع) رفاه اقتصادی و پیشرفت تکنولوژی در حکومت جهان اوست. بویژه زمانیکه صدور این روایات را در عصر پیامبر و پیش از تحولاتی که امروز در علوم طبیعی پدید آمده است بدانیم که زندگی مادی بشر را در مراحل نوینی قرار داده که در بسیاری از پدیده های زندگی روزمره و زندگی اجتماعی و اوضاع بین المللی، نسبت به قبل تفاوت دارد، بعلاوه، نوع زندگی مادی ای که متون روایات از آن در عصر امام (ع) سخن می گوید: از آنچه که در عصر خود می شناسیم بسیار بزرگتر است و آنچه ما را به آن پایه از رفاه می رساند، تحول علوم با تلاش و کوشش عادی بشر است... و اینک پاره ای از روایاتی که در این زمینه آمده است:

استخراج گنج های زمین و تقسیم آن بین مردم

در این زمینه روایات فراوانی وجود دارد، از جمله روایتی است که از رسول خدا (ص) نقل شده است که فرمود:
زمین گنجینه هایش را برای او خارج می سازد و وی مال و سرمایه بی شمار بین مردم پخش می کند(436)
و در روایتی آمده است:
بگونه ایکه (او) از زمین همچون استوانه ای طلا بیرون می آورد
و روایتی که می گوید:
او مال و ثروت را بی شمار بین مردم پخش می کند
در منابع شیعه و سنی مشهور است و نشانگر رفاه اقتصادی بی سابقه و بر روحیه سخاوتمندی و محبت آن بزرگوار به مردم دلالت دارد.
و از امام باقر (ع) وارد شده است که فرمود:
وقتی قائم اهل بیت قیام کند (امکانات) را بطور مساوی تقسیم می نماید و در رعیت عدالت را برقرار می سازد، هر کس از وی اطاعت کند از خدا اطلاعت نموده و هر کس نافرمانی او را بکند نافرمانی خدا را نموده است، تورات و دیگر کتابهای الهی را از غاری در انطاکیه خارج می سازد و بین یهویان بر اساس احکام تورات و میان مسیحیان طبق احکام انجیل و بین اهل زبور بر پایه دستورات آن و بین مسلمانان بر اساس آیات قرآن داوری می کند، اموال و ثروت های دنیا را از درون و برون زمین نزد وی جمع آوری می شود و به مردم می گوید بیائید به سوی چیزی که بخاطر آن قطع رحم و خویشاوندی نمودید و برای آن خون های حرام ریختید و به علت آن مرتکب محرمات خدا شدید... به هر کس به اندازه ای می دهد که قبل از او هیچکس آن مقدار نداده است و زمین را پر از عدل و داد و نور گرداند همانگونه که از ظلم و جور شر پر شده است(437)