فهرست کتاب


عصر ظهور

علی کورانی عباس جلالی‏

جنبش سفیانی

سفیانی از شخصیتهای بارز در نهضت حضرت مهدی (علیه السلام) است. او دشمن سرسخت و رویاروی آن حضرت می باشد، هر چند که امام (علیه السلام) در حقیقت با نیروهای کافری که از سفیانی پشتیبانی می کنند روبروست، چنانکه آشنا خواهید شد.
روایات تصریح کرده است که خروج سفیانی از وعده های حتمی خداوند است، از امام زین العابدین (علیه السلام) روایت شده است که فرمود:
امر قائم از سوی خداوند حتمی است و امر سفیانی نیز از جانب خداوند قطعی می باشد و قائم ظهور نمی کند مگر پس از آمدن سفیانی(114)
روایات مربوط به سفیانی متواتر اجمالی است(115) و پاره ای از آنها متواتر لفظی است(116) و اینک ما شمه ای از چگونگی شخصیت و جنبش او را ذکر کرده سپس به ارائه اخبار آن بطور پیوسته، آنطور که روایات نقل کرده اند می پردازیم.

بیوگرافی سفیانی

بین دانشمندان اسلامی اتفاق نظر است که وجه تسمیه او به سفیانی به خاطر نسبت داشتن با ابوسفیان است، چرا که وی از تبار ابوسفیان بشمار می آید، همانگونه که فرزند زن جگرخوار نیز می باشد به علت نسبت وی با جده اش هند زن ابوسفیان که در جنگ احد وقتی حمزه سیدالشهداء به شهادت رسید هند کوشید تا جگر حمزه را از فرط کینه بدندان بکشد.
از امیرمؤمنان علی (علیه السلام) نقل شده است که فرمود:
فرزند هند جگرخوار از وادی یابس (دره خشک) خروج می کند. او مردی است چهارشانه و بدقیافه، دارای سری بزرگ، بر صورت او اثر آبله پیداست وقتی او را می بینی پنداری که یک چشم دارد، نامش عثمان و پدرش عیینه (عنبسه - نسخه بدل) او از فرزندان ابوسفیان است وارد سرزمین قرار و معین (با آرامش و آبی گوارا) می شود و بر بالای منبر آنجا قرار می گیرد.(117)
میان شیعه معروف است که او از اولاد عنبسه پسر ابوسفیان است و شاید از این رو آن را عیینه دانسته اند که کلمه عیینه در روایت با عنبسه اشتباه شده است. و در روایتی دیگر که شیخ طوسی آن را روایت کرده است وی را از فرزندان عتبه پسر ابوسفیان یاد می کند.(118) و فرزندان ابوسفیان پنج نفرند: عتبه، معاویه، یزید، عنبسه و حنظله.
ولی در یکی از نامه های امیرمؤمنان (علیه السلام) به معاویه، بطور صریح آمده است که سفیانی از فرزندان معاویه است.
ای معاویه، مردی از فرزندان تو، بدخوی و ملعون و سبک مغز و ستمکار و واژگون دل و سختگیر و عصبانی است. خداوند رحمت و مهر را از قلب او برده است دائی های او همچون سگ خون آشام اند. گوئیا من، هم اینک او را می بینم اگر می خواستم او را نام می بردم و توصیف می کردم که او پسری چند ساله است، لشکری به سوی مدینه گسیل می دارد. آنها وارد مدینه می شوند و بیش از اندازه دست به کشتار و فحشاء می زنند در این حال مردی پاک و پرهیزکار از آنها فرار می کند، کسی که زمین را از عدل و داد سرشار خواهد ساخت همانگونه که از ظلم و ستم لبریز شده است و من نام او را می دانم و می دانم که در آن روز چند سال دارد و نشانه اش چیست.
از امام باقر (علیه السلام) نقل شده است که فرمود:
او از فرزندان خالد پسر یزید پسر ابوسفیان است(119)
و ممکن است جدش عنبسه یا عتبه یا عیینه یا یزید از نسل معاویه پسر ابوسفیان باشد که در این صورت اشتباه، برطرف می شود.
و مشهور نزد علمای سنت این است که نام وی عبدالله است و در نسخه خطی ابن حماد ص 74 نامش عبدالله پسر یزید است و نیز در روایتی از منابع ما نام او عبدالله آمده است(120) ولی همچنانکه گفتیم، مشهور این است که نام او عثمان است.

پلیدی و سرکشی سفیانی

راویان حدیث، در نفاق و بدسرشتی و دشمنی او با خدا و پیامبرش صلی الله علیه و آله وسلم و حضرت مهدی (علیه السلام) اتفاق نظر دارند و روایاتی که شیعه و سنی درباره شخصیت و کردار او نقل کرده اند یکسان یا تقریباً نزدیک بهم است، چنانکه از این قبیل روایت شده است که گفت:
سفیانی بدترین فرمانرواست، دانشمندان و اهل فضل را می کشد و نابود می سازد و از آنها برای رسیدن به مقاصد خود یاری می خواهد هرکس سر باز زند او را به قتل می رساند.(121)
و در جائی دیگر از ارطاة نقل شده است که گفت:
سفیانی در مدت شش ماه کسانی را که نافرمانی وی کنند می کشد و با اره آنها را سر می برد و در دیگها می پزد.(122) و از ابن عباس روایت شده است که گفت:
سفیانی خروج می کند و دست به کشتار می زند حتی شکم زنان را می درد و اطفال را در دیگهای بزرگ می جوشاند.(123)
از امام باقر (علیه السلام) روایت شد است که فرمود:
اگر سفیانی را مشاهده کنی، در واقع پلیدترین مردم را دیده ای. وی دارای رنگی بور و سرخ و کبود است، هرگز سر به بندگی خدا فرو نیاورده مکه و مدینه را ندیده است می گوید: پروردگارا انتقام من با آتش است.(124)