فهرست کتاب


عصر ظهور

علی کورانی عباس جلالی‏

اعراب و نقش آنان در دوران ظهور

روایات بسیاری درباره اعراب و اوضاع و احوال آنها و فرمانروایانشان در زمان ظهور و نهضت ظهور حضرت مهدی(ع) آمده است. از جمله روایات مربوط به حکومت زمینه ساز آن حضرت در یمن که بطور عموم، روایات در مدح و ستایش آن وارد شده است و ما انشاء الله جداگانه آنها را یاری خواهیم کرد.
و از آن جمله، روایات جنبش مصریان است که از آن روایات، مدح و تعریف آنان استفاده می شود، بویژه روایاتی که می گوید، برخی از یاران امام مهدی(ع) و معاونان برگزیده آن حضرت از مصر می باشند و نیز روایات دیگری که دلالت دارد مصر بعنوان منبر حضرت مهدی(ع) یعنی پایگاه اندیشه و تبلیغات جهان اسلام خواهد بود و روایاتی که مربوط به ورود حضرت به مصر و ایراد سخن برفراز منبر آن می باشد از این رو ممکن است جنبش مصریان در شمار حرکتهای زمینه ساز ظهور وی و شرکت در نهضت ظهور آن حضرت بحساب آید، که ذکر آن جداگانه خواهد آمد.
همچنین روایات مربوط به گروههای موجود در عراق و مؤمنان حقیقی آنجا می باشد که ذکر آنان در زمره یاران حضرت مهدی(ع) خواهد آمد.
و از جمله آن احادیث، روایات مربوط به مغربی هاست که از ایفای نقش متعدد نیروهای ارتش مغرب در مصر و سوریه و اردن و عراق سخن می گوید، نکوهش این نیروها از این دسته روایات استفاده می شود و به احتمال قوی این نیروها از سوی دشمنان اسلام، بر ضد زمینه سازان حضرت مهدی(ع) و ضد جنبش اسلامی در سرزمین های عربی به کار گرفته می شوند، که شباهت به نیروهای میانجی گر بین المللی و یا نیروهای دفاع از عربیت است که بزودی آن را بیان خواهیم کرد.
هم چنین در منابع شیعه و اهل سنت، روایاتی در نکوهش فرمانروایان عرب به نحو کلی آمده است که از آن جمله این روایت مستفیض(86) است:
وای بر اعراب (و یا بر طاغیان عرب) از شری که بزودی گریبان گیر آنان خواهد شد.
از امیرمؤمنان(ع) روایت شده است که فرمود:
به خدا سوگند، مثل اینکه او را بین رکن و مقام می بینم که مردم با او و با کتابی نوین بیعت می کنند، در حالی که این امر بر عرب سخت و دشوار است، وای بر سرکشان عرب از شری که بزودی دامنگیر آنان خواهد شد.(87) و در مستدرک حاکم چنین است:وای بر اعراب از شری که بزودی به آنها می رسد.(88)
مراد از کتاب نوین: قرآن است که متروک می گردد و حضرت مهدی(ع) از نو آن را بر می انگیزد و حیات تازه می بخشد. از امام صادق(ع) نیز نقل شده که فرمود:
چون قائم قیام نماید، مردم را از نو به اسلام دعوت می کند و آنان را به امری که متروک مانده است و عموم مردم از آن جدا شده و به گمراهی رفته اند راهنمائی می کند و او از این جهت مهدی نامیده شده است که مردم را بسوی امری گم شده هدایت می کند. و قائم خوانده شده است چرا که قیام به حق می کند.(89)
و علت اینکه اسلام بر فرمانروایان و بسیاری از مردم سخت و ناگوار می باشد، این است که آنها به دوری و جدائی از آن عادت کرده اند، از این رو بازگشت به قرآن و اسلام راستین و بیعت با حضرت مهدی(ع) و عمل به احکام اسلام برای آنان سخت و دشوار است.
ممکن است منظور از کتاب جدید و نوین، همین قرآن با نظم و ترتیب جدید سوره هاو آیاتش باشد. و در روایت آمده است که نسخه قرآن یاد شده با اشیاء بازمانده از پیامبر اسلام (ص) و سایر پیامبران الهی(ع) نزد حضرت مهدی(ع) محفوظ می باشد و آن قرآن هیچ گونه اختلاف با قرآنی که در دسترس ماست ندارد، حتی بدون زیادتی و کاستی یک حرف.
تنها تفاوت آن در ترتیب سوره ها و آیات است که با املاء رسول الله(ص) و خط علی(ع) است. مانعی ندارد که قرآن به لحاظ هر دو معنی (ترتیب سوره ها و آیات - اجرای دستورات قرآن که فراموش شده) جدید باشد.
از عبدالله بن ابی یعفور نقل شده که گفت از امام صادق(ع) شنیدم که می فرمود:
وای بر گردنکشان عرب از شری که نزدیک است آنها را فراگیرد گفتم فدایت شوم: چه تعدادی از عرب با حضرت قائم خواهند بود؟
فرمود: تعدادی اندک، گفتم: به خدا سوگند کسانی که این امر را توصیف می کنند از آنان بسیارند، فرمود: البته مردم باید امتحان شوند و از یکدیگر جدا شده و غربال شوند و افراد زیادی از غربال امتحان خارج می گردند.(90)
و از آن جمله، روایاتی است پیرامون اختلافات میان اعراب در زمان ظهور که منجر به نبرد میان برخی از آنان می شود. از امام باقر(ع) نقل شده که فرمود:
حضرت قائم قیام نمی کند مگر در حالی که ترسی شدید و فتنه و بلائی بر مردم فرارسد و قبل از آن گرفتار طاعون می شوند، آنگاه شمشیر برنده میان اعراب حاکم می شود و اختلاف میان مردم و پراکندگی در دین و دگرگونی در حال آنان بوجود می آید و به گونه ای که هر کسی در اثر مشاهده درنده خوئی که در میان برخی از مردم نسبت به بعض دیگر وجود دارد، صبح و شام آرزوی مرگ می کند.(91)
و مانند این، روایاتی است که به فاصله گرفتن اعراب از عقاید و ارزشهای خود و ابراز رأی نمودن هر صاحب اندیشه ای نسبت به اندیشه خود و دعوت کردن دیگران به سوی آن، مربوط می شود.
و نیز از زمره همین روایات، احادیث مربوط به اختلاف میان عرب و عجم یعنی ایرانیان، یا بین فرمانروایان ایران و عرب است که این درگیری تا ظهور حضرت مهدی(ع) همچنان ادامه می یابد
وقتی ما، روایات مربوط به حرکت زمینه سازان، یاران درفش های سیاه و روی آوردن نیروهای آنها به سوی قدس و نیز حرکت خصمانه سفیانی را که می خواهد راه بر آنها ببندد ملاحظه کنیم، نتیجه می گیریم که در میان فرمانروایان و حکام عرب، جو عمومی بر ضد یاران درفش های سیاه خواهد بود، مگر جنبش یمنی که زمینه ساز حکومت حضرت مهدی(ع) است و غیر از حرکت های اسلامی که یاری رسان زمینه سازان ظهور آن حضرت و یاران خود وی می باشند.
دسته ای دیگر از احادیث، روایات نبرد حضرت مهدی(ع) با اعراب و نیز روایاتی پیرامون کارزار آن حضرت است با اندک باقیمانده های رژیم حجاز، بعد از آزاد سازی مکه مکرمه که در نبردی شدید پس از آزادی مدینه منوره و چه بسا هنگام آزاد سازی آن انجام می گیرد...و سپس نبردهای متعدد آن حضرت با سفیانی در عراق و جنگ بزرگ امام(ع) با سفیانی در فلسطین می باشد. و در برخی از آن روایات آمده است که آن حضرت با خوارج مخالف خود در عراق مبارزه می کند و خون هفتاد قبیله را مباح می شمارد (گفتگو پیرامون این جریانات در حوادث عراق و سرزمین شام خواهد آمد) از این رو از امام صادق(ع) رسیده است:
وقتی که قائم ظهور نماید، میان او و اعراب و قریش چیزی جز شمشیر حاکم نخواهد بود.(92)
و از جمله روایات، احادیث مربوط به فرو رفتن زمین و زمین لرزه ها در جزیرةالعرب و در شام و در بغداد و بابل و بصره و پدیدار شدن آتش در حجاز یا در شرق حجاز است که سه یا هفت روز ادامه دارد و از جمله نشانه های ظهور بحساب می آیند.

سرزمین شام و جنبش سفیانی

شام و سرزمین شام و شامات، در منابع تاریخ اسلام و حدیث شامل منطقه سوریه فعلی و لبنان که بیابان شام و کوهستان لبنان نیز نامیده می شود و هم چنین شامل اردن و چه بسا فلسطین نیز می گردد هر چند غالباً به تمام این منطقه سرزمین شام و فلسطین اطلاق می شود.. و شام همان موقع نام دمشق پایتخت سرزمین شام بود.
روایات مربوط به سرزمین شام و حوادث شخصیت های آن در زمان ظهور فراوان است و محور اساسی آن روایات جنبش سفیانی است که بر سرزمین شام استیلاء یافته و آن را بطور یکپارچه تحت فرمان خود در می آورد، لشکریان سفیانی، نزدیک ظهور حضرت مهدی(ع) و نهضت ظهور وی نقش بسزایی دارند، بگونه ای که سفیانی پس از تصفیه دشمنان خود در شام، دست به نبرد با ترکان (روسها) در کارزار بزرگ قرقیسیا می زند. و آنگاه در عراق درگیر نبردهایی با ایرانیان زمینه ساز حکومت حضرت می شود، چنانکه وی در حجاز نیز نقش داشته و می کوشد به منظور از بین بردن قیام حضرت مهدی(ع) نیروهای خود را به یاری فرمانروائی حجاز در آورد اما معجزه وعده داده شده (فرو رفتن در زمین) نزدیک مکه به وقوع می پیوندد.
به طور کلی بزرگترین جنگ های سفیانی، نبرد بزرگ فتح فلسطین و جنگ با حضرت مهدی(ع) است و یهودیان و رومی ها در این نبرد، سفیانی را پشتیبانی می کنند و غائله با شکست و کشته شدن سفیانی و پیروزی حضرت مهدی ارواحنا فداه و آزادی فلسطین توسط آن حضرت و ورودش به قدس پایان می پذیرد... و ما این حوادث را با شرحی اندک یاد می کنیم.

حوادث شام پیش از خروج سفیانی

استخراج نواری از حوادث جنبش سفیانی از آغاز تا پایان شکست او در نبرد آزادی قدس از احادیث مربوط به ظهور، کار نسبتاً آسانی است بر عکس، جدا نمودن حوادثی که قبل از سفیانی است کار دشواری می باشد، زیرا احادیث آن، غالباً به اختصار بیان شده و در روایات تقدیم و تأخیری در ترتیب حوادث بکار رفته است. اما نتیجه همه آنها بدین ترتیب است:
1- پدید آمدن فتنه ای فراگیر همه مسلمانان و استیلای روم و ترک (یعنی غربیها و روسها) بر آنان.
2- بوجود آمدن فتنه ویژه ای در سرزمین شام که باعث اختلافات و ضعف و تنگناهای مالی در میان آنان می گردد.
3- کشمکش و درگیری بین دو گروه اصلی قدرتمند، در شام.
4- پدیدار شدن زلزله در دمشق که بر اثر آن سمت غربی مسجد آن شهر و برخی نواحی آن ویران می شود.
5- ورود نیروهای ایرانی و غربی به سرزمین شام.
6- درگیری سه تن از سران، بر سر قدرت در سرزمین شام: ابقع و اصهب و سفیانی، و چیره شدن سفیانی بر آن دو نفر و استیلای وی بر سوریه و اردن و یکپارچگی منطقه در تحت فرمان او.
همچنین روایات، حوادث دیگری را پیش از حرکت سفیانی بیان می کند که قبلاً گذشت و یا در فصلهای ویژه آن خواهد آمد، مانند درگیری روم و ترک (یعنی غربیها و روسها) و روی آوری نیروهای آنها به سوی منطقه... و خروج انقلابگر مصری در مصر و ورود نیروهای غربی به مصر و شورش شیصبانی در عراق و غیر آن.
اما ظاهر شدن یمنی موعود، در روایت آمده که او همزمان با خروج سفیانی یا نزدیک به ظاهر خواهد شد، اما یاران درفش های سیاه که ایرانیان می باشند نخستین زمینه سازان بشمار می روند، که مدتی قبل از حرکت سفیانی ظاهر می شوند و نیروهای آنان پیش از حرکت وی در سرزمین شام حضور می یابند چنانکه خواهد آمد، رهبر آنها سید خراسانی و فرمانده نیروهایشان شعیب بن صالح که هر دو (وعده داده شده اند) می باشند ظاهر می گردند و برخی روایات می گوید ظاهر شدن آن دو، نزدیک خروج سفیانی است و بعضی می گویند ظاهر شدن آن دو بیش از پنج سال قبل از سفیانی خواهد بود که بخواست خدا در جای خود خواهد آمد.