فهرست کتاب


عصر زندگی و چگونگی آینده انسان و اسلام

محمد حکیمی‏

10 - کنترل و نظارت دقیق مرکز

از جمله عوامل بسیار مهمی که امام مهدی علیه السلام در پرتو آن نابسامانیهای اقتصادی و ویرانی امور معاش را برطرف می سازد، اشراف و نظارت دقیق حاکمیت مرکزی جهانی اسلامی است بر جریان اقتصادی و معیشتی تمام اجتماعات بشری. امام با مرکزیت واحد و ایدئولوژی واحد که ترتیب می دهد، کل منابع ثروت و درآمد را بدون حیف و میل و تبعیض و امتیاز، در اختیار کل جامعه بشری می گذارد، و همه امکانات را به تساوی تقسیم می کند، همه سرمایه گذاریها به تساوی و عادلانه انجام می گیرد. و از این رهگذر حرکت خودسرانه و آزمندانه گروهی مال پرست در بخشهای خصوصی و اطرافیان حکومتها و مراکز قدرت، که با چپاول ثروتها و تصاحب سرمایه ها و مکیدن خون محرومان می پردازند، کنترل دقیق می شود، و عوامل فقر و کمبود که سرمایه داران و زر اندوزانند از میان می رود.(156)
در پایان این بخش، تذکر این نکته نیز لازم است: آنچه درباره انقلابات حضرت مهدی علیه السلام گفته می شود یا به قلم می آید، نسبت به آنچه خواهد شد و مسائل و طرحها و برنامه هایی که در آن دوران سراسر عدل و داد و شناخت و آگاهی و نظم و حق و حقوق و علم و فن و دانش و ایمان عرضه خواهد گشت، قطره ای است از دریا، و البته روشن است که آگاهی کامل از تمام آن مسائل - که پس از ظهور رخ می دهد - در دوران پیش از ظهور دشوار است برای هر کس در هر درجه از آگاهی و اندیشمندی. آری (در این راستا) مهم شناخت برخی از این روشها است که قوانین عمومی اسلامی آن را روشن می سازد و احادیث ویژه ای که در آن باره ها رسیده است.(157)

بخش 8 : اجرای اصل مساوات

از برنامه های امام مهدی علیه السلام، اجرای اصل مساوات است به این موضوع در احادیث بارها و بارها تصریح گشته است.
مساوات، با ابعاد گوناگون، و در زمینه های مختلف، در تعالیم اسلامی آمده و از آغاز دعوت اسلام آموزش داده شده است. تعالیم اسلام با مساوات چنان در آمیخته است که دور و نزدیک و مسلمان و غیر مسلمان، اسلام را دین مساوات می دانند.
اصل مساوات و برابری، در آیات قرآن و احادیث پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و امامان معصوم علیه السلام، فراوان مورد تأکید قرار گرفته و ابعاد و جوانب آن شکافته شده و تبیین گشته است. مساوات در چندین زمینه ممکن است جریان یابد که این زمینه ها بنیاد و پایه مساوات در زمینه های دیگر است:

1 - مساوات در نظام تکوین و آفرینش

مساوات در نظام تکوین، به این معنا است که همه افراد انسانی دارای آفرینشی مساوی و یکسان و یک نوع و دارای نیازهای طبیعی همانند و ارزشی مساوی و برابرند. نژاد، رنگ، زبان، شکل، ویژگیهای جغرافیایی، مذهبی، اجتماعی، اخلاقی و دیگر مسائل تأثیری در این یگانگی و یک نوعی و مساوات تکوینی ندارد، افراد از هر نژاد و رنگ و زبان و مذهب و سرزمین، و دارای هر نوع عقیده و مرام و مسلک و اخلاق، با یکدیگر در بسیاری از خصوصیات انسانی و نیازهای طبیعی برابرند، و در اصل ارزشی یکسان دارند و همه افراد نوع انسانی عضو جامعه بزرگی هستند که جامعه بشری نام دارد.
این مساوات در قرآن و احادیث مطرح گردیده و روشن گشته است:
قرآن کریم
یا أیها الناس انا خلقناکم من ذکر و اثنی و جعلناکم شعوباً و قبائل لتعارفوا ان اکرمکم عندالله أتقیکم....(158)
ای مردمان! ما شما را از مردی و زنی آفریدیم، و به صورت ملتها و قبیله ها درآوردیم، تا با یکدیگر آشنا شوید (نه آنکه تفاخر کنید و بزرگواری فروشید که بزرگواری انسان به ملیت و قبیله و رنگ و نژاد نیست) و همانا بزرگوارتر از میان شما در نزد خدا آن کس است که پرهیزگارتر باشد... .
در این آیه، و امثال آن، بر همسانی و برابری افراد نوع انسان تأکید شده است، و هرگونه امتیاز، برتری و طبقه برتر و ممتاز در جامعه انسانی نفی گردیده است؛ و فضیلت و برتری از آن تقوا شمرده شده است. و این امتیازی آخرتی و خدایی است و پس از مرگ مایه برتری و امتیاز است، و در این زندگی عامل هیچگونه امتیاز اجتماعی و طبقاتی نیست.
در تعالیم نبوی نیز درباره اصل محوری مساوات احادیثی رسیده است:
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله
ان الناس من عهد آدم الی یومنا هذا مثل أسنان المشط، لافضل للعربی علی العجمی و لا لأحمر علی الاسود، الا بالتقوی.(159)
مردمان! از زمان حضرت آدم علیه السلام تاکنون چون دندانه های شانه مساویند، و عرب بر غیر عرب و (نژاد) سرخ بر سیاه برتری ندارد مگر به تقوا.
در بیان زیبا و عمیق پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله آدمیان از آغاز خلقت اولین انسان یعنی حضرت آدم علیه السلام تاکنون چون دندانه های شانه برابر شمرده شده اند، و امتیازات قبیله ای و قومی چون عرب بودن و عجم بودن و امتیازهای نژادی چون سیاهپوست و سرخ پوست بودن مثلاً نفی گردیده است و تنها مایه امتیاز تقوا شمرده شده است، نه در روابط اجتماعی، بلکه در آخرت و پاداشهای الهی.
امام رضا علیه السلام:
عبدالله بن الصلت... قال: کنت مع الرضا علیه السلام فی سفره الی خراسان فدعا یوماً بمائدة له، فجمع علیها موالیه من السودان و غیرهم. فقلت: جعلت فداک! لو عزلت لهؤلاء مائدة؟ فقال: مه ان الرب - تبارک و تعالی - واحد، والام واحدة، والاب واحد، و الجزاء بالأعمال.(160)
عبدالله بن صلت گوید:... در سفر (امام) رضا علیه السلام به خراسان با او همراه بودم؛ روزی گفت تا سفره انداختند، و غلامان سیاه و غیر سیاه خود را به سر سفره دعوت کرد. به او گفتم: فدایت شوم، آیا بهتر نیست که اینان بر سر سفره ای جداگانه بنشینند؟ گفت: خاموش! که پروردگار همه یکی است، و مادر یکی، و پدر یکی، و پاداش به اعمال است.
امام رضا علیه السلام در این تعلیم والای خود، برای نفی هر گونه امتیاز و برتری نخست به اصل اعتقادی و ایمانی استدلال می کنند که زیربنا و پایه همه معیارها و باورهای اسلامی است. و آن ایمان به خدای واحد است. چون خدای همه یکی است پس همه در برابر او مساویند. در مرحله بعد به یگانگی نوع انسان و پدر و مادر اشاره می کنند. و این حقیقت را زمینه نفی طبقات و امتیازات می شمارند.