فهرست کتاب


آسانترین راه برای سیر و سلوک و تهذیب نفس (خلاصه ای از کتاب اوصاف الاشراف خواجه نصیر الدین طوسی)

خواجه نصیر الدین طوسی‏ باز نویس:سید محمد رضا غیاثی کرمانی

نکته

برای اهل تسلیم شکر منتفی است چون شکر مشتمل بر جبران نعمتهای الهی است و کسی که در مقام بندگی خود را نمی بیند چگونه در مقابل کسی که همه چیز اوست می تواند بروز و ظهوری داشته باشد، و لذا اوج شکر آنجایی است که شاکر خود را دارای وجود، و منعم را نیز دارای وجود ببیند

باب چهارم: ذکر حالاتی که برای سالک همزمان با سلوک تا رسیدن به مقصد حاصل می گردد که شامل بر شش فصل است.

فصل اول: اراده

خدای تعالی درباره اراده می فرماید:
و اصبر نفسک مع الذین یدعون ربهم بالغداة و العشی یریدون وجه الله(127)
اراده در لغت فارسی به معنای خواست و مشروط به سه چیز می باشد.
1- شناخت مراد.
2- شناخت کمالی که در مراد وجود دارد.
3- فقدان مراد.
پس اگر مراد از اموری باشد که فعلا موجود نیست ولی می توان آن را تحصیل نمود در صورتی که اراده با قدرت ضمیمه گردد مراد حاصل می شود، و نیز اگر مراد از اموری باشد که موجود و حاصل باشد ولی حاضر نباشد اراده و قدرت موجب وصول به آن می باشند، با این تفاوت که اگر در حصول و وصول آن توقفی ایجاد گردد اراده در انسان حالتی را به وجود می آورد که آن را شوق می نامند و شوق همواره قبل از وصال است و اگر وصال به مطلوب تدریجی باشد همین که آثاری از مطلوب پیدا شد آن حالت، محبت (عشق) نامیده می شود و عشق دارای مراتبی است که آخرین مرحله آن مقارن با وصول کامل و انتهای سلوک می باشد.
و اما اراده به یک اعتبار مقارن با سلوک، و به یک اعتبار زمینه ساز سلوک است چون از یک سو طلب کمال نوعی از اراده است، و از سوی دیگر اگر به دلیل وصول به مقصد و یا علم به امتناع وصول به مقصد اراده از بین برود سلوک نیز قطع می گردد و البته اراده ای که مقارن با سلوک است مختص ناقصان می باشد چون به کمال رسیدگان دارای چنین اراده ای نیستند بلکه اراده آنها عین کمال و محض مراد است.