فهرست کتاب


آسانترین راه برای سیر و سلوک و تهذیب نفس (خلاصه ای از کتاب اوصاف الاشراف خواجه نصیر الدین طوسی)

خواجه نصیر الدین طوسی‏ باز نویس:سید محمد رضا غیاثی کرمانی

اقسام صبر

صبر بر سه گونه است.
1- صبر عوام که خویشتنداری مصنوعی و ساختگی است تا مردم و عاقلان که ظاهر حال آنها را می بینند بپسندند.
یعلمون ظاهرا من الحیوة الدنیا و هم عن الاخرة هم غافلون(120)
2- صبر زاهدان و عابدان و متقیان و بردباران، به خاطر رسیدن به ثواب اخروی که می فرماید:
انما یوفی الصابرون اجرهم بغیر حساب(121)
3- صبر عارفان که گروهی از آنان از رخدادهای ناگوار احساس لذت می کنند زیرا می اندیشند که خداند آنان را به خاطر مبتلا ساختن به آن امر ناگوار از سایر بندگان جدا و ممتاز گردانیده است و مورد نظر الهی قرار گرفته اند که می فرماید:
و بشر الصابرین الذین اذا اصابتهم مصیبة فقالوا انا لله و انا الیه راجعون اولئک علیهم صلوات من ربهم و رحمة(122)

داستانی از صبر

در آثار آورده اند جابر بن عبدالله انصاری - که یکی از اصحاب بزرگوار پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم بود - در آخر عمر به ضعف پیری و ناتوانی مبتلا شده بود. حضرت باقر علیه السلام به عیادت او رفت و احوال او را پرسید، عرض کرد:
در حالتی هستم که پیری را از جوانی، و بیماری را از تندرستی، و مرگ را از زندگانی بیشتر دوست دارم.
امام باقر علیه السلام فرمود: من چنانم که اگر خداوند مرا پیر نماید پیری را بیشتر دوست دارم، و اگر جوان بدارد جوانی را بیشتر دوست دارم، و اگر بیمار بنماید بیماری را، و اگر تندرست بدارد تندرستی را بیشتر می خواهم و اگر مرگ دهد مرگ را، و اگر زندگی بخشد زندگانی را بهتر می خواهم. جابر چون این سخن را شنید صورت آن حضرت را بوسید و گفت:
رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم راست گفت که یکی از فرزندان مرا هم نام من می بینی.
و هو یبقرا العلم بقرا کما یبقر الثور الارض
یعنی: او علم را می شکافد چنانکه گاو زمین را می شکافد. و به این جهت آن حضرت را باقر علوم الاولین و الاخرین نامیده اند، و با توجه به مراتبی که گفتیم معلوم می شود که جابر در مرتبه اهل صبر بوده، و حضرت باقر علیه السلام در مرتبه رضا بسر می برده است. و بعدا شرح رضا داده خواهد شد انشاء الله تعالی.

فصل ششم: