آئین زندگی

نویسنده : مرحوم آیة الله آقای حاج شیخ جواد تهرانی

مسخره کردن یکدیگر و به نام و لقب های زشت یکدیگر را خواندن

در اسلام از مسخره کردن یکدیگر و به نام و لقبهای زشت یکدیگر از خواندن نهی شده است.
قرآن کریم :
(1) ای کسانی که ایمان آورده اید، قومی قوم دیگر را مسخره و استهزاء نکند، شاید که آنان بهتر از ایشان و نه زنانی زنان دیگر را، شاید که آن زنان مورد تمسخر، بهتر از ایشان باشند و یکدیگر را عیب مکنید و به لقبهای زشت مخوانید...
یا ایها الذین آمنوا لایسخر قوم من قوم عسی ان یکونوا خیراً منهم ولا نساء من نساء عسی ان یکن خیراً منهن وتلمزوا انفسکم ولا تنابزوا بالالقاب.
(حجرات، 11)

سبک شمردن و اهانت و تحقیر و ایذاء و ترساندن مؤمن

امور مذبور (گذشته از این که از اقسام و مصادیق ظلم است و ظلم عقلاً و شرعاً بسیار قبیح و حرام است) در مدارک اسلام تحت همین عناوین خاص نیز منع و تهدید شده است که نمونه ای از آنها در اینجا ذکر می شود.
روایات :
(1) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم): کسی فقیر مسلمانی را سبک شمرد؛ مسلماً به حق خدا خفت و اهانت نموده و خداوند در روز قیامت او را خوار و خفیف سازد، مگر این که (در دنیا) توبه کند؛ و کسی که فقیر مسلمانی را اکرام کند خداوند در روز قیامت از او راضی باشد، و آگاه باشید کسی که برادر مسلمان خود را اکرام می نماید، همانا خداوند عزوجل را اکرام می کند.
من استخف بفقیر مسلم فقد استخف بحق الله والله یستخف به یوم القیمة الا ان یتوب؛ ومن اکرم فقیراً مسلماً لقی الله یوم القیمة وهو عنه راض، الا ومن اکرم اخاه المسلم فانما یکرم الله عزّوجلّ.
(وسائل الشیعه، ج 2، ص 236)
(2) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم): کسی که فقیر مسلمانی را از جهت فقرش اهانت و استخفاف کند به تحقیق نسبت به خدا استخفاف کرده و پیوسته در غضب و نارضایی خداوند عزوجل باشد تا آن فقیر را راضی کند.
من اهان فقیراً مسلماً من اجل فقره واستخف به فقد استخف بالله ولم یزل فی غضب الله عزّوجلّ وسخطه حتی یرضیه.
(وسائل الشیعه، ج 2، ص 236)
(3) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم): خداوند عزوجل فرموده: کسی که بنده مؤمن مرا خوار و ذلیل گرداند، همان به جنگ من آمده است.
قال الله عزّوجلّ من استذل عبدی المؤمن فقد بارزنی بالمحاربة. (وسائل الشیعه، ج 2، ص 236)
(4) از امام صادق (علیه السلام): هیچ مؤمن فقیری را تحقیر مکنید؛ که هر کسی مؤمنی را تحقیر یا استخفاف کند خداوند او را تحقیر خواهد کرد.
لاتحقروا مومناً فقیراً فان من حقر مومناً او استخف به حقره الله. (وسائل الشیعه، ج 2، ص 236)
(5) از امام صادق (علیه السلام): کسی که تحقیر کند مؤمن مستمند یا غیر مستمندی را خداوند عزوجل پیوسته دشمن و حقیر کننده اوست تا این که او از تحقیر مؤمن دست بردارد.
من حقر مومناً مسکیناً او غیر مسکین لم یزل الله عزّوجلّ حاقراً له ماقتاً حتی یرجع عن محقرته ایاه.
(وسائل الشیعه، ج 2، ص 236)
(6) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم): کسی که مؤمنی را اذیت کند خدا او را اذیت نماید، و کسی که مؤمنی را اندوهگین کند خدا او را اندوهگین نماید.
من آذی مومناً آذاه الله ومن احزنه احزنه الله.
(مستدرک الوسائل، ج 2، ص 103؛ به نقل از لب اللباب قطب راوندی)
(7) از امام صادق (علیه السلام): خداوند عزوجل فرموده است: کسی که بنده مؤمن مرا اذیت کند به او اعلام جنگ می کنم؛ و کسی که بنده مؤمن مرا اکرام کند، از غضب من باید ایمن شود.
قال الله عزّوجلّ لیأذن بحرب منی من آذی عبدی المؤمن ولیأمن غضبی من اکرم عبدی المومن.
(وسائل الشیعه، ج 2، ص 236)
(8) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم): کسی که به سوی مؤمنی نظری کند تا او را بترساند، خداوند عزوجل در روزی که سایه و پناهی جز پناه او نیست، او را بترساند.
من نظر الی مؤمن نظرة لیخیفه بها اخافه الله عزّوجلّ یوم لاظل الا ظله.
(وسائل الشیعه، ج 2، ص 240)

دشنام دادن و طعنه زدن و لعن کردن و سرزنش نمودن مؤمن و نسبت کفر به مؤمن دادن

امور مزبور علاوه بر این که ظلم و آزار و اذیت به مؤمن است که عقلاً و شرعاً قبیح و حرام است، مدارک اسلامی تحت همین عناوین خاص نیز منع و تهدید شده است.
روایات :
(1) از نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم): تمام (جهات) مؤمن (یعنی) عرض و مال و خون او (بر دیگران) حرام است.
المؤمن حرام کله عرضه وماله ودمه.
(مستدرک الوسائل، ج 2، ص 109؛ به نقل از حسین سعید الاهوازی در کتاب المومن)
(2) از نبی اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم): دشنام دادن به مؤمن، فسق و جنگ با او کفر، و خوردن گوشتش (یعنی غیبتش) معصیت، و حرمت مالش مانند حرمت خون اوست.
سباب المؤمن فسوق وقتاله کفر واکل لحمه معصیة وحرمة ماله کحرمة دمه.
(وسائل الشیعه، ج 2، ص 240)
(3) از امام باقر (علیه السلام): از طعن بر مؤمن بپرهیزید.
ایاکم والطعن علی المؤمنین.
(وسائل الشیعه، ج 2، ص 240)
(4) از امام باقر (علیه السلام): هیچ انسانی نیست که طعن به مؤمنی در (مقابل) چشم او بزند، مگر این که به بدترین مردن بمیرد و سزاوار شود که به هیچ خیری رجوع نکند.
ما من انسان یطعن فی عین مؤمن الا مات بشر میتة وکان قمناً ان لایرجع الی خیر.
(وسائل الشیعه، ج 2، ص 240)
(5) از امام صادق (علیه السلام): لعنت چون از صاحبش (یعنی لعنت کننده) صادر شود، بین او و بین کسی که لعنت می شود سرگردان می ماند؛ حال اگر راهی یافت، به سوی او می رود وگرنه به صاحبش باز می گردد و او سزاوارتر است به آن؛ پس برحذر شوید از این که مؤمنی را لعنت کنید، که به خود شما وارد می شود.
ان اللعنة اذا خرجت من صاحبها ترددت بینه وبین الذی یلعن فان وجدت مساغاً والا رجعت الی صاحبها وکان احق بها فاحذروا ان تلعنوا مؤمناً فیحل بکم.
(وسائل الشیعه، ج 2، ص 240)
(6) از رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم): کسی که سرزنش کند مؤمنی را به چیزی، نخواهد مرد تا این که دچار همان چیز می شود.
من عیر مؤمناً بشی ء لم یمت حتی یرکبه.
(وسائل الشیعه، ج 2، ص 237)
(7) از امام صادق (علیه السلام): کسی که مؤمنی را سرزنش کند، خداوند متعال او را در دنیا و آخرت سرزنش کند.
من انب مؤمناً انبه الله تعالی فی الدنیا والاخرة.
(وسائل الشیعه، ج 2، ص 237)
(8) از امام صادق (علیه السلام): کسی که مؤمنی را به کفر نسبت دهد، ملعون است ملعون؛ و کسی که مؤمنی را به کفر نسبت دهد؛ پس او مانند قاتل او باشد.
ملعون ملعون من رمی مؤمناً بکفر ومن رمی مؤمناً فهو کقاتله. (وسائل الشیعه، ج 2، ص 512)