فهرست کتاب


روایتی از سرگذشت انسان در هماوردی با ابلیس (ترجمه خطبه قاصعه)

, گروه ترجمه بنیاد نهج البلاغه

علی (ع) شاهد صادق معجزات پیامبر (ص)

65 - وَ لَقَدْ کُنْتُ مَعَهُ ص لَمَّا أَتَاهُ الْمَلَأُ مِنْ قُرَیْشٍ فَقَالُوا لَهُ یَا مُحَمَّدُ إِنَّکَ قَدِ ادَّعَیْتَ عَظِیماً لَمْ یَدَّعِهِ آبَاؤُکَ وَ لَا أَحَدٌ مِنْ بَیْتِکَ وَ نَحْنُ نَسْأَلُکَ أَمْراً إِنْ أَنْتَ أَجَبْتَنَا إِلَیْهِ وَ أَرَیْتَنَاهُ عَلِمْنَا أَنَّکَ نَبِیٌّ وَ رَسُولٌ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ عَلِمْنَا أَنَّکَ سَاحِرٌ کَذَّابٌ فَقَالَ ص وَ مَا تَسْأَلُونَ قَالُوا تَدْعُو لَنَا هَذِهِ الشَّجَرَةَ حَتَّی تَنْقَلِعَ بِعُرُوقِهَا وَ تَقِفَ بَیْنَ یَدَیْکَ فَقَالَ ص إِنَّ اللَّهَ عَلی کُلِّ شَیْ ءٍ قَدِیرٌ فَإِنْ فَعَلَ اللَّهُ لَکُمْ ذَلِکَ أَ تُؤْمِنُونَ وَ تَشْهَدُونَ بِالْحَقِّ قَالُوا نَعَمْ قَالَ فَإِنِّی سَأُرِیکُمْ مَا تَطْلُبُونَ وَ إِنِّی لَأَعْلَمُ أَنَّکُمْ لَا تَفِیئُونَ إِلَی خَیْرٍ وَ إِنَّ فِیکُمْ مَنْ یُطْرَحُ فِی الْقَلِیبِ وَ مَنْ یُحَزِّبُ الْأَحْزَابَ ثُمَّ قَالَ ص یَا أَیَّتُهَا الشَّجَرَةُ إِنْ کُنْتِ تُؤْمِنِینَ بِاللَّهِ وَ الْیَوْمِ الْ آخِرِ وَ تَعْلَمِینَ أَنِّی رَسُولُ اللَّهِ فَانْقَلِعِی بِعُرُوقِکِ حَتَّی تَقِفِی بَیْنَ یَدَیَّ بِإِذْنِ اللَّهِ فَوَالَّذِی بَعَثَهُ بِالْحَقِّ لَانْقَلَعَتْ بِعُرُوقِهَا وَ جَاءَتْ وَ لَهَا دَوِیٌّ شَدِیدٌ وَ قَصْفٌ کَقَصْفِ أَجْنِحَةِ الطَّیْرِ حَتَّی وَقَفَتْ بَیْنَ یَدَیْ رَسُولِ اللَّهِ ص مُرَفْرِفَةً وَ أَلْقَتْ بِغُصْنِهَا الْأَعْلَی عَلَی رَسُولِ اللَّهِ ص وَ بِبَعْضِ أَغْصَانِهَا عَلَی مَنْکِبِی وَ کُنْتُ عَنْ یَمِینِهِ ص فَلَمَّا نَظَرَ الْقَوْمُ إِلَی ذَلِکَ قَالُوا عُلُوّاً وَ اسْتِکْبَاراً فَمُرْهَا فَلْیَأْتِکَ نِصْفُهَا وَ یَبْقَی نِصْفُهَا فَأَمَرَهَا بِذَلِکَ فَأَقْبَلَ إِلَیْهِ نِصْفُهَا کَأَعْجَبِ إِقْبَالٍ وَ أَشَدِّهِ دَوِیّاً فَکَادَتْ تَلْتَفُّ بِرَسُولِ اللَّهِ ص فَقَالُوا کُفْراً وَ عُتُوّاً فَمُرْ هَذَا النِّصْفَ فَلْیَرْجِعْ إِلَی نِصْفِهِ کَمَا کَانَ فَأَمَرَهُ ص فَرَجَعَ

و من با پیامبر بودم آنگاه که جمعی از بزرگان قریش نزد من آمدند و گفتند: ای محمد! تو دعویدار امر عظیمی شده ای که نه پدران تو و نه هیچیک از تبار تو به خود اجازه چنین بلند پروازی را نداده اند و اینک ما برای آزمایش تو آمده ایم تا معجزه یی بنمایی، اگر بدانچه می خواهیم، پاسخ مثبت دادی و خواسته ما را در معرض نمایش ما نهادی، می دانیم که همانا تو رسول خدایی و گرنه خواهیم دانست که جادوگر و بسیار دروغگویی. پیامبر فرمود: چه میخواهید؟ گفتند: این درخت را فراخوان تا از ریشه کنده شود و پیش روی تو ایستد، پیامبر - درود خدا بر او و خاندان وی - فرمود: خداوند بر هر کاری تواناست، اما اگر خدا این کار را برای شما انجام داد آیا ایمان خواهید آورد و به حق شهادت خواهید داد؟ گفتند: آری. فرمود: پس من هم اکنون آنچه می خواهید جامه عمل می پوشانم، اما شما اهل گرایش به حق نیستید و در میان شما کسی است که در چاه بدر(8) افکنده خواهد شد، و نیز کسی(9) که گروهها مخالف را راه خواهد انداخت. - سپس فرمود: ای درخت! اگر به خدا و روز واپسین ایمان داری و می دانی که من پیامبر خدا هستم، به اذن پروردگار از ریشه بر کنده شو و پیش من بایست! سوگند به آنکه پیامبر را به حق برانگیخت، درخت از ریشه بر آمد و آمد و صدایی مهیب داشت و صفیری چون آوای بال پرندگان تا آنکه پیش روی رسول خدا - درود خدا بر او و بر خاندان وی - پرزنان ایستاد و شاخه فرازین خود را بر سر پیامبر و برخی را بر شانه من گسترد و من در سوی راست پیامبر ایستاده بودم. آنها چون چنین دیدند از روی برتری جویی و کبر ورزی گفتند: فرمان بده نیمی از آن به سوی تو بیاید و نیمی دیگر بماند، پیامبر فرمان داد و نیمی از درخت با حرکتی شگفت و با آوایی سهمگین تر پیش دوید، چنانکه نزدیک بود به رسول خدا (صلی الله علیه وآله) بپیچد، آنها از سر ناسپاسی و ستیزه گفتند: به این نیمه فرمان بده به جای خود باز گردد تا درخت همان شود که بود، پیامبر - درود خدا بر او و خاندان وی - فرمان داد و درخت باز گشت.

فریاد توحید

66 - فَقُلْتُ أَنَا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ إِنِّی أَوَّلُ مُؤْمِنٍ بِکَ یَا رَسُولَ اللَّهِ وَ أَوَّلُ مَنْ أَقَرَّ بِأَنَّ الشَّجَرَةَ فَعَلَتْ مَا فَعَلَتْ بِأَمْرِ اللَّهِ تَعَالَی تَصْدِیقاً بِنُبُوَّتِکَ وَ إِجْلَالًا لِکَلِمَتِکَ فَقَالَ الْقَوْمُ کُلُّهُمْ بَلْ ساحِرٌ کَذَّابٌ عَجِیبُ السِّحْرِ خَفِیفٌ فِیهِ وَ هَلْ یُصَدِّقُکَ فِی أَمْرِکَ إِلَّا مِثْلُ هَذَا یَعْنُونَنِی

من پس از مشاهده این همه اعجاز فریاد بر آوردم: لا اله الا الله، ای رسول خدا من نخستین گرونده به تو هستم و نخستین کسی که اقرار دارد این درخت آنچه را که به امر خدا در تصدیق پیامبر و بزرگداشت سخن تو بود، انجام دادم. آن جمع همه با هم گفتند: نه، او جادوگری سخت درغگوست، جادوگری شگرف و تردست و چابک و گفتند: مگر چنین کودکی ترا در کارت تصدیق کند (مقصودشان من بودم).

علی (ع) پاک و از تبار پاکان

67 - وَ إِنِّی لَمِنْ قَوْمٍ لَا تَأْخُذُهُمْ فِی اللَّهِ لَوْمَةُ لَائِمٍ سِیمَاهُمْ سِیمَا الصِّدِّیقِینَ وَ کَلَامُهُمْ کَلَامُ الْأَبْرَارِ عُمَّارُ اللَّیْلِ وَ مَنَارُ النَّهَارِ مُتَمَسِّکُونَ بِحَبْلِ الْقُرْآنِ یُحْیُونَ سُنَنَ اللَّهِ وَ سُنَنَ رَسُولِهِ لَا یَسْتَکْبِرُونَ وَ لَا یَعْلُونَ وَ لَا یَغُلُّونَ وَ لَا یُفْسِدُونَ قُلُوبُهُمْ فِی الْجِنَانِ وَ أَجْسَادُهُمْ فِی الْعَمَلِ

من از تبار کسانی هستم که در راه خدا سرزنش هیچ سرزنشگری در آنها در نمی گیرد، چهره هایشان چهره راستگویان است و سخنانشان سخن نیکان، شب زنده داران و روز پیشوایان، به رشته محکم قرآن با همه وجود چنگ انداخته اند، سنت های خدا و پیامبرش را زنده می کنند، نه کبر می ورزند و نه برتری می جویند، و نه فریبکاری و تباهی می نمایند، دلهاشان به بهشت، و بدنهاشان وقف کار خیر است.

...................) Anotates (.................
1) قاصعه یعنی تحقیرکننده، زیرا شیطان در این خطبه تحقیر شده است، نیز بمعنای زایل کننده هم آمده است، بدینجهت که زایل کننده روحیه تکبر است.
2) این گزینش به خاطر حقیقت عظمت و عزت الهی است .
3) قرآن کریم: سوره (ص) آیه 74-71.
4) این شیوه تمامی شیاطین و متکبران است که زشتیهای خویش را با استدلال های بیهوده توجیه نموده و دیگران را مقصر می دانند. و تو یا اقتدا به آدم کن که پس از لغزش گفت: ربناظلمنا انفسنا و اگر ازمذهب ابلیس بهتر می آید، تو دانی. تفسیر شیخ ابوالفتوح رازی ج 7 ص 61.
5) زندگی ظاهری سطح بالا در اینان، انگیزه خود برتر بینی شده، نعمت خدا را بد تفسیر می کنند و بر خلاف واقع می بینند.
6) منظور (خر قوص بن زهیر) از روسای خوارج است که در جنگ نهروان کشته شد.
7) معاویه.
8) ابوجهل در جنگ بدر.
9) ابوسفیان در جنگ خندق.