فهرست کتاب


روایتی از سرگذشت انسان در هماوردی با ابلیس (ترجمه خطبه قاصعه)

, گروه ترجمه بنیاد نهج البلاغه

نقش انسان در پیروزی بر شیطان

38 - وَ عَنْ ذَلِکَ مَا حَرَسَ اللَّهُ عِبَادَهُ الْمُؤْمِنِینَ بِالصَّلَوَاتِ وَ الزَّکَوَاتِ وَ مُجَاهَدَةِ الصِّیَامِ فِی الْأَیَّامِ الْمَفْرُوضَاتِ تَسْکِیناً لِأَطْرَافِهِمْ وَ تَخْشِیعاً لِأَبْصَارِهِمْ وَ تَذْلِیلًا لِنُفُوسِهِمْ وَ تَخْفِیضاً لِقُلُوبِهِمْ وَ إِذْهَاباً لِلْخُیَلَاءِ عَنْهُمْ وَ لِمَا فِی ذَلِکَ مِنْ تَعْفِیرِ عِتَاقِ الْوُجُوهِ بِالتُّرَابِ تَوَاضُعاً وَ الْتِصَاقِ کَرَائِمِ الْجَوَارِحِ بِالْأَرْضِ تَصَاغُراً وَ لُحُوقِ الْبُطُونِ بِالْمُتُونِ مِنَ الصِّیَامِ تَذَلُّلًا مَعَ مَا فِی الزَّکَاةِ مِنْ صَرْفِ ثَمَرَاتِ الْأَرْضِ وَ غَیْرِ ذَلِکَ إِلَی أَهْلِ الْمَسْکَنَةِ وَ الْفَقْرِ

و از اینجاست که خدا بندگان مؤمن خود را با نماز و زکات و سختکوشی ایام روزه داری، حفظ می فرماید تا اندامشان از گناه بیمه گردد و چشمانشان فروتنی آموزد و جانشان خاکساری گیرد و دلهایشان فروهشتگی پذیرد و خودپسندی از آن به کلی رخت بربندد. چرا که در نماز چهره های کریم از روی فروتنی بر خاک سائیده گردد و سر و روئی که همیشه بر بلندای انسان سروری دارد از سر خاکساری و کوچک شماری در برابر خداوند بر زمین نهاده شود و از سر فروتنی در روزه، پرواری و شکمبارگی فراموش گردد و به برکت زکات، بهره های زمین و جز این در راه مستمندان مصرف شود.

راز نماز

39 - انْظُرُوا إِلَی مَا فِی هَذِهِ الْأَفْعَالِ مِنْ قَمْعِ نَوَاجِمِ الْفَخْرِ وَ قَدْعِ طَوَالِعِ الْکِبْرِ

به اسرار آنچه در این کارهای پرستش سو است با همه وجود بنگرید: از سرکوبی جوانه های نازیدن و ریشه کن کردن درختان کبر ورزیدن.

انگیزه های تعصب

40 - وَ لَقَدْ نَظَرْتُ فَمَا وَجَدْتُ أَحَداً مِنَ الْعَالَمِینَ یَتَعَصَّبُ لِشَیْ ءٍ مِنَ الْأَشْیَاءِ إِلَّا عَنْ عِلَّةٍ تَحْتَمِلُ تَمْوِیهَ الْجُهَلَاءِ أَوْ حُجَّةٍ تَلِیطُ بِعُقُولِ السُّفَهَاءِ غَیْرَکُمْ فَإِنَّکُمْ تَتَعَصَّبُونَ لِأَمْرٍ مَا یُعْرَفُ لَهُ سَبَبٌ وَ لَا عِلَّةٌ أَمَّا إِبْلِیسُ فَتَعَصَّبَ عَلَی آدَمَ لِأَصْلِهِ وَ طَعَنَ عَلَیْهِ فِی خِلْقَتِهِ فَقَالَ أَنَا نَارِیٌّ وَ أَنْتَ طِینِیٌّ وَ أَمَّا الْأَغْنِیَاءُ مِنْ مُتْرَفَةِ الْأُمَمِ فَتَعَصَّبُوا لِ آثَارِ مَوَاقِعِ النِّعَمِ فَ قالُوا نَحْنُ أَکْثَرُ أَمْوالًا وَ أَوْلاداً وَ ما نَحْنُ بِمُعَذَّبِینَ

هر چه نگریستم، آدمی نیافتم که به چیزی تعصب ورزد مگر آنکه از روی انگیزه و علتی بوده است، نظیر آنچه در چشم نادانان آب و رنگی دارد، یا دلیلی که لایق عقل بیخردان و سفیهان است، جز شما که در چیزی تعصب دارید که برای آن سببی نمی توان یافت، اما شیطان: بر آدم به خاطر اصل و طینت او تعصب ورزید و خلقتش را به مسخره گرفت و به او گفت: من از آتشم و تو از خاک و دیگر ثروتمندان زر اندوز ناز پرورده از هر امت: اینان به آثار فراوانی نعمتها تعصب می ورزیدند و می گفتند: ما دارایی و فرزندانمان بیشتر است و هرگز عقاب و عذاب نخواهیم دید.