فهرست کتاب


روایتی از سرگذشت انسان در هماوردی با ابلیس (ترجمه خطبه قاصعه)

, گروه ترجمه بنیاد نهج البلاغه

نام خطبه

و من خطبة له ع و من الناس من یسمی هذه الخطبه بالقاصعة و هی تتضمن ذم إبلیس لعنه اللّه، علی استکباره و ترکه السجود لآدم علیه السلام، و أنه أول من أظهر العصبیة و تبع الحمیة، و تحذیر الناس من سلوک طریقته.

از خطبه های آن گرامی - بر او درود - خطبه یی است کهقاصعه(1) نامیده میشود و نکوهش ابلیس - نفرین خدا بر او - را در بر دارد، به جهت خود بزرگ بینی وی و وانهادن سجده بر آدم - درود خدا بر او - که طی آن خطبه، حضرت (ع) مردم را از پیمودن راه ابلیس بر حذر می دارد، زیرا همانا وی نخستین کسی است که تعصب نشان داد و از غیرت بیجا پیروی کرد.
شریف رضی

آغاز خطبه

1- الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی لَبِسَ الْعِزَّ وَ الْکِبْرِیَاءَ وَ اخْتَارَهُمَا لِنَفْسِهِ دُونَ خَلْقِهِ وَ جَعَلَهُمَا حِمًی وَ حَرَماً عَلَی غَیْرِهِ وَ اصْطَفَاهُمَا لِجَلَالِهِ وَ جَعَلَ اللَّعْنَةَ عَلَی مَنْ نَازَعَهُ فِیهِمَا مِنْ عِبَادِهِ

سپاس ویژه خداست، آنکه عزت و ستردگی را در پوشیده و آن هر دو را برای خویش و نه آفریدگانش برگزیده و قرقگاه و حریمی مخصوص خود قرار داده و آستانه جلال و شکوهش ساخته است (2) و بر هر بنده یی که در این دو خصلت با وی بستیزد نفرین نهاده است.

انسان، موجود برتر

2- ثُمَّ اخْتَبَرَ بِذَلِکَ مَلَائِکَتَهُ الْمُقَرَّبِینَ لِیَمِیزَ الْمُتَوَاضِعِینَ مِنْهُمْ مِنَ الْمُسْتَکْبِرِینَ فَقَالَ سُبْحَانَهُ وَ هُوَ الْعَالِمُ بِمُضْمَرَاتِ الْقُلُوبِ وَ مَحْجُوبَاتِ الْغُیُوبِ إِنِّی خالِقٌ بَشَراً مِنْ طِینٍ فَإِذا سَوَّیْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِیهِ مِنْ رُوحِی فَقَعُوا لَهُ ساجِدِینَ فَسَجَدَ الْمَلائِکَةُ کُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ إِلَّا إِبْلِیسَ

آنگاه به همین کبریاء، فرشتگان مقرب خویش را آزمود تا فروتنان از مستکبران شناخته شوند، پس خدای - پاکیزه باد نام وی - در حالیکه دانای پنهانی دلها و فروپوشیده غیبتهاست فرمود: من انسانی از خاک می آفرینم و چون او را موزون و بهنجار ساختم و در او از روح خود دمیدم،
همه بر او سجده برید. آنگاه فرشتگان، او را سجده بردند مگر ابلیس(3)