فهرست کتاب


خورشید مغرب غیبت، انتظار،تکلیف

محمد رضا حکیمی‏‏‏‏‏‏‏

الف - تحمل و پایداری

هنگامی که انسان حق و راه حق را بدرستی شناخت، در آن راه پایداری می کند، و در برابر شداید و مشکلات، و ناسازگاریهای زمان تحمل و بردباری به خرج می دهد، و به هیچ گونه، دست از راه حق خود بر نمی دارد. و این خود فضیلتی بزرگ است. امام جعفر صادق علیهم السلام، از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله روایت کرده است که آن حضرت به اصحاب خویش فرمود:
پس از شما مردمی خواهند آمد، که به یک تن از آنان، اجر پنجاه تن از شما را خواهند داد. اصحاب گفتند: ای پیامبر! ما در جنگهای بدر، و احد، و حنین با تو بوده ایم، و درباره ما آیاتی از قرآن نازل شده است، این چگونه خواهد بود؟ پیامبر فرمود: شما اگر در شرایطی که آنان قرار می گیرند قرار بگیرید، آن تحمل و شکیبایی را که آنان دارند نخواهید داشت.(421)
بدینگونه انسان عصر غیبت، باید دارای شناختی درست و بصیرتی درخشان باشد، تا بتواند اعتقاد حق را حفظ کند، و در برابر هر پیشامد، پایدار باشد. انسان منتظر باید بداند انتظار چیست؟ و برای چیست؟ او منتظر کیست؟ و ظهور مقدمه چه اموری است؟ اگر این شناخت صحیح را به دست آورد، دارای فضیلتی بزرگ خواهد بود. چنانکه از امام صادق علیهم السلام رسیده است: هر کس امر امامت و رهبری را بشناسد، آنگاه پیش از قیام قائم از جهان برود، پاداش او مانند کسی است که در رکاب قائم شهید بشود.(422)
و این بدان علت است که با شناخت امر رهبری و امامت، انسان در خط الاهی معرفت و تکلیف قرار می گیرد، و داخل در حوزه ولایت الاهی می شود. و اینچنین کسی، در هر حال، در مقام قرب و کرامت است.

ب - پیروی از خط ممتد رهبری

در فصل نهم، از ابونصر فارابی نقل کردیم که به هنگام غیبت امام، باید از آداب و احکام امامان پیشین پیروی کرد، و راه را چنانکه آنان فرموده اند پیمود. این تعلیم که این فیلسوف بزرگ اسلامی شیعی مطرح ساخته است، همان است که در تعالیم ائمه طاهرین علیهم السلام رسیده است. امامان تاکید کرده اند که در عصر غیبت به آداب و احکام دینی خود که از مکتب آنان فرا گرفته اید عمل کنید، و خط اعتقادی و عمل خویش را، با استواری و صلابت و با اعتقاد و تقید، نگاه دارید، تا طلوع طلایع ظهور فرا رسد، و پیشوای نهان گشته شما، از غیبت، به در آید. امام جعفر صادق علیهم السلام در احادیثی چند، که راویان نقل کرده اند، همین مطلب را فرموده است:
...اذا کان ذلک، فتمسکوا بالامر الاول، حتی یتبین لکم الاخر...(423) اذا اصبحت و امسیت یوما لاتری فیه اماما من آل محمد، فاحب من کنت تحب، وابغض من کنت تبغض، و وال من کنت توالی، و انتظر الفرج صباحا ومساء...(424) کونوا علی ما انتم علیه، حتی یطلع الله لکم نجمکم...(425) حتی یاتیکم بصاحبها.(426)
- هر گاه زمان غیبت فرا رسید، به دستورات امامان پیشین چنگ در زنید، تا امام آخرین ظهور کند...هر گاه روزی رسید که امامی از آل محمد در میان خود نداشتید، همان امامانی را که دوست بدارید، و همان کسان و خط باطلی را که دشمن می داشتید دشمن بدارید و از آنها دوری کنید، و به دام آنها در نیفتید!، و همواره در خط رهبری و ولایت حقه داشته باشید، و صبح شام در حالت انتظار آمادگی به سر ببرید!...همان دینی را که داشتید داشته باشید، تا خداوند ستاره هدایت شما را طالع سازد، تا خداوند صاحب دین را برساند.
علامه مجلسی، در بیان این احادیث و تعالیم، می فرماید:
مقصود از این احادیث این است که در عصر غیبت، در امر دین متزلزل نشوید، و در مقام عمل حیرتی به خود راه ندهید. در اصول و فروع دین، به آنچه از امامان به دست شما رسیده است چنگ در زنید، و عمل به دین را ترک نکنید، و از دین خدا روی مگردانید، تا زمانی که امام شما ظاهر گردد...(427)
و یقین است که انسانی که دارای شناخت صحیح نظری و بصیرت عملی است، در مقام عمل و اقدام نیز، همین پیروی همه جانبه شعار و پیشه خویش می سازد.

11 - انتظار، تمرین و ریاضت

منتظران با اخلاص، و تراز مکتب، در مرحله تربیت نفس و خود سازی، به امر دیگری نیز باید توجه کنند، توجهی عمیق. آن امر، تمرین زندگیی است ساده و خشن، و دور از رفاه و تن آسانی، تا بدینگونه با زندگی پیشوای قیام هماهنگ کردند، و تاب پیروی از فرزند علی را پیدا کنند.
درباره موضوعی که یاد شد، در احادیث ما تعالیمی رسیده است که اهمیت بسیار دارد. من تاکید می کنم، و توجه می دهم، که این تعالیم اهمیت بسیار دارد، و باید مورد نظر و عمل قرار گیرد. این تعالیم می گوید: باید در انسان منتظر، روح پارسایی، پایداری، زهد و بی نیازی، قدرت و مردانگی، شهامت و بی باکی، نظامیگری و سلحشوری، بوفور، وجود داشته باشد. انسان منتظر، باید این خصلتها را در خویشتن پدید آورد و بپرورد، و به اصطلاح روز، یک فرد ساخته انقلابی، و یک چریک آماده باشد. هیچگونه ضعفی، سستیی، امیال و علایق، نباید شخصیت صخره سان انسان منتظر را دستخوش قرار داد.
امام جعفر صادق علیهم السلام، خطاب به ابو بصیر:
درباره خروج قائم، خیلی عجله دارید، هان! به خدا سوگند، او جامه مویین می پوشد، و نان جوین می خورد. روزگار قیام او، روزگار به کار بردن شمشیر...او شبانگاهان به دردمندان و نیاز داران سر می زند، و روزها به نبرد در راه دین می پردازد، مانند امیر المومنین....(428)
آری، دولت جهانگیر عدل، به آسانی، تشکیل نخواهد یافت. سهم انسان مسئول، در خدمت مهدی علیهم السلام، برای تاسیس دولت جهانی او، بسیار خواهد بود. پس باید آماده شد، و باید آماده بود...
درد آشنایان، به همراهی آن پیشوای درد آشنا به پا می خیزد، و جباران و ابر قدرتان و نیروهای آنان را، با مبارزه و درگیری، و با مجاهده و جنگ، در پرتو یاری و نصر خدایی، از میان برمی دارند و خود مانند چ محرومان زندگی می کنند: خوراکی خشک و اندک می خورند، و جامعه خشک و کم بها می پوشند. اینسان رفتار می نمایند، تا محرومیت را از جهان بر دارد، و تا انسانیت را به جهان باز گردانند.