فهرست کتاب


خورشید مغرب غیبت، انتظار،تکلیف

محمد رضا حکیمی‏‏‏‏‏‏‏

5 - بعد عدل

بعد عدل و دادگری، و توجه به آن نیز در مسئله انتظار، بسیار روشن است. انتظار مهدی، انتظار ظهور عدل است، عدل جهانی، عدل آفاقی و انفسی. مهدی مظهر اسماء الاهی است، از جمله این دو اسم مبارک: یا عدل یا حکیم. مهدی تجسم اعلای حق، و تحقق والای عدل است. اوست که جهان آکنده از بیداد را آکنده از داد می سازد، و عدل خدایی را در همه جا و همه سوی سرایت می دهد. و او مظهر دادگری فراگیر است - چنانکه در فصل دوم یاد کردیم.
بطور کلی، تداعی موضوع عدل و عدالت و جهانگیر شدن آن، از انتظار، جزء بدیهیات است. انتظار، یعنی چشم به راه امامی داشتن که چون بیاید جهان را از عدل و داد مملو سازد، از آن پس که از ظلم و جور مملو شده باشد.

6 - بعد معاد

معاد، بازگشت انسان به نزد خدا، و ورود به جهان پایدار، و شروع زندگی اصلی و حیات خالص است. مرگ دروازه این راه است. انسان از هنگام احتضار یعنی حاضر شدن مرگ و رسیدن مقدمات مرگ، در جریان حیات بعدی خویش قرار می گیرد، و عالم دیگر او آغاز می گردد. انسان با مرگ، هست می شود، از هستی مخلوط و ناقص و ناپایدار، به هستی خالص و کامل و پایدار منتقل می گردد. از قطار سریع السیر زندگی در این جهان، به ایستگاه رسیدگی به کارنامه دوران سفر پا ی نهد، و سپس وارد شهر زندگی همیشگی می شود. دوران حیات انسان، یک کلاس است و یک امتحان، مرگ اعلام ختم جلسه امتحان است. رستاخیز، روز نمره خانی است و اعلام نتیجه...(402)
به هر حال، در امر انتظار، اصل اعتقادی بسیار مهم معاد، و بازگشت مسئولانه به نزد خداوند، همواره حضور دارد. این حضور در سه جهت نمودار است:
جهت اول: اینکه مهدی علیه السلام، به هنگام ظهور، ستمگران را کیفر می دهد، و ظالمان را به سزای اعمال خود می رساند، و مومنان را عزیز می دارد، و رحمت الاهی را به سزاواران می چشاند. و این خود نمونه است از چگونگی معاد و رستاخیز.
جهت دوم: اینکه به هنگام ظهور مهدی، گروهی از پاکان و پلیدان به جهان باز می گردند، و به تعبیر قرآن کریم: از هر امتی، دسته ای را باز می گردانیم و یوم نحشر من کل امة فوجا(403). و این خود قیامت صغرایی است، و نشانه ای است برای قیامت کبری.
جهت سوم: اینکه ظهور مهدی علیه السلام، از اشراط ساعت است، یعنی: علائم قیامت. یکی از علائم و نشانه های حتمی قیام قیامت و فرا رسیدن رستاخیز، ظهور مهدی علیه السلام است. مهدی پیش از قیامت می آید، و تا او نیاید و حکومت عدل را در جهان بر پای ندارد، عمر جهان به سر نمی رسد، و قیامت بر پا نمی گردد.
بدینسان می نگریم که مسئله انتظار موعود، روابطی بسیار عمیق با اصل اعتقادی معاد دارد. و بدینسان می نگریم که انتظار، شاخص منور ابعاد عقاید حقه است.

6 - انتظار، ابعاد مکتب (2)

یاد کردیم که انتظار، هم حافظ ابعاد عقیدتی مکتب است، و هم حافظ ابعاد عملی مکتب. در اینجا، به چند بعد، از ابعاد عملی اشاره می کنیم: