فهرست کتاب


خورشید مغرب غیبت، انتظار،تکلیف

محمد رضا حکیمی‏‏‏‏‏‏‏

4 - بعد امامت

اعتقاد به امامت نیز در انتظار بخوبی روشن است. مهدی، وصی صدیقین، و خاتم ائمه طاهرین است. امامان پیشین، یکایک او را یاد کرده اند. او فرزند آنان، و یادگار ایشان، و ادامه دهنده راه آنان است. مهدی، مظهر قائم جاری امامت است، و قطب نمای حرکت در اقیانوس بزرگ هستی، و مشعل راه حیات و تکلیف. وجود مهدی، و انتظار ظهور او، بزرگترین تاکید است بر اصل اعتقادی امامت و رهبری. این امر در قرآن نیز یاد شده است، و ادامه آن، در سوره قدر، مطرح گشته است - چنانکه در فصل هشتم یاد شد.
در احادیث نیز تاکید بسیار شده است بر شناخت امام و خط امامت، در دوران غیبت. امام صادق ((علیه السلام )) می فرماید:
امام خود را بشناس! اگر امام را شناختی، چه ظهور، زودتر اتفاق افتد یا دیرتر، به تو زیانی نمی رساند.(401)
همچنین در احادیث شو تعالیم ائمه طاهرین ((علیه السلام ))، تاکید شده است بر اینکه در عصر غیبت، راه امامان را بپیماید، از تعالیم و احکام آنان پیروی کنید، به تولای آنان قرار گرفتن در خط آنان و دوستان و پیروان آنان، چنگ در زنید، و از دشمنان و مخالفان آنان و قرار گرفتن در خط مخالفان تبرا جویید، و کناره گیرید.

5 - بعد عدل

بعد عدل و دادگری، و توجه به آن نیز در مسئله انتظار، بسیار روشن است. انتظار مهدی، انتظار ظهور عدل است، عدل جهانی، عدل آفاقی و انفسی. مهدی مظهر اسماء الاهی است، از جمله این دو اسم مبارک: یا عدل یا حکیم. مهدی تجسم اعلای حق، و تحقق والای عدل است. اوست که جهان آکنده از بیداد را آکنده از داد می سازد، و عدل خدایی را در همه جا و همه سوی سرایت می دهد. و او مظهر دادگری فراگیر است - چنانکه در فصل دوم یاد کردیم.
بطور کلی، تداعی موضوع عدل و عدالت و جهانگیر شدن آن، از انتظار، جزء بدیهیات است. انتظار، یعنی چشم به راه امامی داشتن که چون بیاید جهان را از عدل و داد مملو سازد، از آن پس که از ظلم و جور مملو شده باشد.

6 - بعد معاد

معاد، بازگشت انسان به نزد خدا، و ورود به جهان پایدار، و شروع زندگی اصلی و حیات خالص است. مرگ دروازه این راه است. انسان از هنگام احتضار یعنی حاضر شدن مرگ و رسیدن مقدمات مرگ، در جریان حیات بعدی خویش قرار می گیرد، و عالم دیگر او آغاز می گردد. انسان با مرگ، هست می شود، از هستی مخلوط و ناقص و ناپایدار، به هستی خالص و کامل و پایدار منتقل می گردد. از قطار سریع السیر زندگی در این جهان، به ایستگاه رسیدگی به کارنامه دوران سفر پا ی نهد، و سپس وارد شهر زندگی همیشگی می شود. دوران حیات انسان، یک کلاس است و یک امتحان، مرگ اعلام ختم جلسه امتحان است. رستاخیز، روز نمره خانی است و اعلام نتیجه...(402)
به هر حال، در امر انتظار، اصل اعتقادی بسیار مهم معاد، و بازگشت مسئولانه به نزد خداوند، همواره حضور دارد. این حضور در سه جهت نمودار است:
جهت اول: اینکه مهدی علیه السلام، به هنگام ظهور، ستمگران را کیفر می دهد، و ظالمان را به سزای اعمال خود می رساند، و مومنان را عزیز می دارد، و رحمت الاهی را به سزاواران می چشاند. و این خود نمونه است از چگونگی معاد و رستاخیز.
جهت دوم: اینکه به هنگام ظهور مهدی، گروهی از پاکان و پلیدان به جهان باز می گردند، و به تعبیر قرآن کریم: از هر امتی، دسته ای را باز می گردانیم و یوم نحشر من کل امة فوجا(403). و این خود قیامت صغرایی است، و نشانه ای است برای قیامت کبری.
جهت سوم: اینکه ظهور مهدی علیه السلام، از اشراط ساعت است، یعنی: علائم قیامت. یکی از علائم و نشانه های حتمی قیام قیامت و فرا رسیدن رستاخیز، ظهور مهدی علیه السلام است. مهدی پیش از قیامت می آید، و تا او نیاید و حکومت عدل را در جهان بر پای ندارد، عمر جهان به سر نمی رسد، و قیامت بر پا نمی گردد.
بدینسان می نگریم که مسئله انتظار موعود، روابطی بسیار عمیق با اصل اعتقادی معاد دارد. و بدینسان می نگریم که انتظار، شاخص منور ابعاد عقاید حقه است.