فهرست کتاب


خورشید مغرب غیبت، انتظار،تکلیف

محمد رضا حکیمی‏‏‏‏‏‏‏

10 - نظام تکوینی و سامان اجتماعی

یاد کردیم، که حضور تربیتی حجت، و حاکمیت او در میان اجتماعات، یکی از آثار وجودی اوست. باید بگوییم که دو جریان، به وجود حجت و خلیفه خدا، در زمین، بستگی دارد:
1 - سامان داشتن کاینات ارضی.
2 - سامان یافتن اجتماعات بشری.
جریان نخست، مربوط است به تداوم نظم و تکوین در جهان.
جریان دوم، مربوط است به سامان یافتن زندگی و حرکت انسان.
به تعبیر دیگر: جریان اول، مربوط است به و لایت تکوینی، و جریان دوم مربوط است به ولایت تشریعی. و اگر در زمانهای جریان دوم - که فرع است و موخر است، نسبت به جریان اول، و مهم است و عام، نه اهم و اعم - بطور کامل قابل اجرا و انفاذ نبود، جریان نخست، بر جای استوار خواهد بود. و جز این نتواند بود. بنابراین، غیبت، در مورد حضور کائناتی امام، هیچ مفهومی ندارد - چنانکه در بحث غیبت شأنیه یاد کردیم.
پس آنچه در مورد لزوم حجت و حتمیت وجود او در درجه نخست اهمیت قرار دارد، حضور اوست، در جهان، نه ظهور او در میان مردمان. و به اصطلاح علمای منطق: لزوم حجت، اعم است از غیبت و ظهور، نه اینکه مساوی است با ظهور.
اکنون، برای حسن ختام این فصل، و تأیید آنچه در این مقوله گفته شد، و هم تیمن را و تبرک را، استشهاد می جوییم به کلام امام اهل یقین، وصی اوصیا و مقتدای صدیقین، حضرت امیر المومنین علیه السلام :
اللهم بلی! لا تخلو الارض، من قائم لله بحجه، اما ظاهرا مشهورا، و اما خائفا مغمورا، لئلا تبطل حجج الله وبیناته...(312)
- بار خدایا! البته چنین است که زمین از حجت خدا تهی نخواهد ماند، چه او آشکار باشد و شناخته، و چه (بنا به علتها و حکمتها) نگران از ستمگران و - در پهناور گیتی و مجامع - نهان. اینچنین است (و حجت همواره هست)، تا تداوم حجتها و بینات الاهی از هم نگسلد...

فصل دهم: در علوم تجربی

1- نظرگاههای علوم تجربی

موضوع دیگری که باید، درباره مهدی موعود مورد پژوهش قرار گیرد، طول عمر است. شاید این مساله، برای برخی، نیاز به توضیح داشته باشد. پس بد نیست آن را از نظرگاههایی چند، مورد رسیدگی قرار دهیم.
در این مقام، می خواهیم ببینیم؛ آیا دلیل عقلی، یا برهان علمی، یا قانونی آزمایشی، و صد در صد کلی، وجود دارد که ثابت کند طول عمر، امری است محال، و غیر قابل وقوع، یا نه، چنین دلیلی، و چنین برهانی، و چنین قانونی وجود ندارد؟ همچنین ببینیم: آیا تجربه بشری - در طول تاریخ بزرگ انسان - چه حکم می کند؟ آیا طول عمر در هیچ مورد اتفاق نیفتاده است، یا اتفاق افتاده است؟
می خواهیم بدانیم: طول: عمر از نظر دلایل عقلی، از نظر قوانین زیست شناسی و بیولوژیکی، از نظر تجربه بشری و واقعیات تاریخی، از نظر چگونگی نوامیس و قوانین طبیعی، واز نظر متفکران بزرگ و دانشمندان علوم چگونه است؟
می خواهیم بدانیم: طول عمر، از نظر دلایل عقلی، از نظر قوانین زیست شناسی و بیولوژیکی، از نظر تجربه بشری و واقعیات تاریخی، از نظر چگونگی نوامیس و قوانین طبیعی، واز نظر متفکران بزرگ و دانشمندان علوم چگونه است؟
بدانیم درازی عمر، و وقوع آن، در همه شرایط و احوال، و نسبت به همه اشخاص، یک حکم کلی، و قانون تخلف ناپذیر و قاعده بی استثناء دارد، یا نه، چنین نیست؟ و پس از این همه، آیا رابطه طول عمر، با قدرت الهی چیست و چگونه است؟ اینها مسائلی است که در این فصل، به بیان آنها، می پردازیم.