فهرست کتاب


خورشید مغرب غیبت، انتظار،تکلیف

محمد رضا حکیمی‏‏‏‏‏‏‏

11 - شیخ محمد عبده:

خاص و عام می دانند، که در اخبار و احادیث، ضمن شمردن علائم قیام قیامت، آمده است که مردی از اهل بیت پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم خروج می کند، که نام او مهدی علیه السلام است. او زمین را، پس از آنکه از جور و بیداد آکنده باشد، از عدل داد آکنده می سازد. در آخر ایام او، عیسای مریم علیه السلام آسمان فرود می آید، جزیه را بر می دارد، صلیب را می شکند، و دجال را می کشد.(119)

12 - احمد امین مصری:

اهل سنت نیز، به مهدی و مسئله مهدی یقیناً ایمان دارند.(120)
در پایان این بخش که سخنان عالمان اهل سنت را، درباره حضرت مهدی علیه السلام نقل کردیم، دو مطلب مهم دیگر را نیز می آوریم.

مطلب اول: فتوای عالمان مکه مکرمه

فتوای عالمان مکه مکرمه، در سده دهم هجری، درباره مهدی علیه السلام و ظهور، و علامات ظهور، ورد مدعیان باطل.
علاء الدین علی متقی هندی، عالم معروف اهل سنت، در کتاب البرهان فی علامات مهدی آخرالزمان، فتوای چهار تن از پیشوایان چهار مذهب سنی را، درباره مهدی علیه السلام نقل کرده است. واقع این است که موضوع مهدی و ظهور او در آخرالزمان، در روزگار خود پیامبر اکرم، و از زبان او، و همچنین درمیان اصحاب پیامبر و تابعین (و همینگونه دوره به دوره و عهد به عهد) مطرح بوده است. و این موضوع، یکی از بشارتهای مهم اسلام به شمار می آمده است. اصحاب پیامبر اکرم و تابعین(121) در میان خود، سخن آخرالزمان و بروز حوادث بزرگ و ظهور مهدی علیه السلام می گفته اند. علاء الدین علی متقی هندی، به این موضوع که یاد شد، یعنی اینکه مهدی علیه السلام، علاوه بر احادیث نبوی، در آثار و اقوال و اخبار اصحاب و تابعین نیز مذکور افتاده است اشاره می کند.(122) سپس در باب سیزدهم از کتاب البرهان، به نقل فتوی، و نظر مفتیان چهار مذهب اهل سنت، درباره مهدی، می پردازد. این فتوی، پاسخ پرسشی است که از آن مفتیان شده است. تاریخ سوال و استفتا، سال 952 هجری قمری است. جریان امر این است: کسی که در حدود سالهای 890 تا 910 هجری قمری، در دیار هند، ادعا می کند که مهدی اوست. این مدعی چهل سال می زید، و در سال 910 در می گذرد. جمعیتی گرد او را می گیرند و به او اظهار اعتقاد می نمایند، و مخالفان خود را تکفیر می کنند، و در صدد ایذا و آزار دیگران بر می آیند و... این واقعه باعث می شود تا مسلمانان آن دیار، از عالمان و مفتیان بزرگ مکه مکرمه، درباره این موضوع و تکلیف دینی خویش در این امر، استفتا و نظر خواهی کنند. چون سوال به عالمان مکه می رسد، آنان پاسخ می گویند. ما، در اینجا، خلاصه ای از سوال، همچنین خلاصه ای از چهار پاسخ آن را به عرض خوانندگان می رسانیم:
خلاصه سوال
نظر علمای دین و راهنمایان مسلمین - ایدهم الله بروح القدس - درباره این موضوع چیست: شخصی در هند پیدا شده، و در سال 910 در سرزمین عجم در گذشته است. وی مدعی گشته که مهدی موعود اوست. جماعتی به او اعتقاد پیدا کرده اند، و هر کس منکر وی باشد تکفیر می کنند. نظر خود را درباره انکار مهدی موعود بیان بفرمایید.
خلاصه پاسخ ابن حجر هیتمی، مفتی مذهب شافعی:
این عقیده، روی نادانی پیدا شده و باطل است و ضلالت. زیرا با محتوای احادیث متواتر و فراوانی که رسیده است مخالف است. احادیث می گوید: مهدی از خاندان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم است. و او مشرق و مغرب جهان را می گیرد، و همه گیتی را از عدل وداد پر می کند، عیسی به زمان او می آید، و با یکدیگر دجال را، در فلسطین، در کنار دروازه لد، نزدیک بیت المقدس می کشند. و مهدی پیشاپیش امت اسلام به نماز می ایستد، و عیسی پشت سر او نماز می گزارد. مهدی، سفیانی را می کشد. و ارتشی که سفیانی برای جنگ با مهدی آماده کرده است، در سرزمین بیدا، میان مکه و مدینه، در ذی الحلیفه، در زمین فرو می روند و نابود می گردد، به طوری که فقط دو تن آن ارتش موفق می شوند بگریزند. برای مهدی و ظهور او علامات بسیار دیگری نیز ذکر شده است. و من آن علامات را در کتابی جداگانه نوشته ام، و آن کتاب را القول المختصر فی علامات المهدی المنتظر نامیده ام. در آن کتاب، حدود 100 علامت بر شمرده ام، که همه از پیامبر اکرم و اصحاب پیامبر و تابعین روایت شده است. و من آنها را از کتابهای عالمان و مولفان بزرگ گرد آوری کرده ام. کتابهای که دارای احادیث و اسناد بسیار است، و حوادث عجیبی و مشهوری درباره مهدی در آنها یاد گشته است. این مطلب همه نشان می دهد که این طایفه که معتقدند این شخصی که مرده و رفته است مهدی است گمراهند. برای هر عاقلی که احادیث مهدی را دیده باشد، کمترین شبهه ای باقی نمی ماند، که آن میت از بین رفته، مهدی موعود نیست...
خلاصه پاسخ ابوالسرور حنفی، مفتی مذهب حنفی:
اعتقاد این طایفه زشتکردار باطل است و پوچ. باید به این عقیده باطل و پیروان آن به سختی مبارزه کرد، و این فکر یاوه را از مغز آنان در آورد. چون این عقیده مخالف است با احادیث صحیح، و سنن صریح و متواتری که به وسیله راویان بسیار و اخبار فراوان رسیده است. و آن احادیث و سنن همه می گوید که مهدی موعود رضی الله عنه - که در آخرالزمان خروج می کند، همراه عیسی خروج می کند، و با کمک عیسی دجال را می کشد. و برای ظهور او، علامتهای است، از جمله خروج سفیانی، و گرفتن ماه در ماه رمضان، و گرفتن خورشید در نیمه رمضان، که بر خلاف حساب اهل نجوم است. و این علامات هنوز واقع نشده و این حوادث هنوز اتفاق نیفتاده است. بنابراین، اعتقاد آن طایفه، درباره آن میت، باطل و غلط است...
خلاصه پاسخ محمد بن محمد خطایی، مفتی مذهب مالکی:
عقیده طایفه یاد شده، درباره آن میت درگذشته، که او مهدی موعود است که باید در آخرالزمان ظهور کند، باطل است، زیرا احادیث صحیح، درباره صفات مهدی و چگونگی خروج او و حوادثی که پیش از ظهور او رخ می دهد رسیده است. پیدا شدن سفیانی و در زمین فرو رفتن ارتش او در بیدا، و گرفتن خورشید در نیمه ماه رمضان و گرفتن ماه در اول رمضان، شماری از رخدادهای است که باید پیش ظهور مهدی واقع گردد. همچنین در احادیث رسیده است که مهدی همه جهان را می گیرد... و این امور و علائم، در مورد آن میت در گذشته، اتفاق نیفتاده است. پس عقیده به مهدی بودن او باطل است و بی پایه...
خلاصه پاسخ یحیی بن محمد حنبلی،
مفتی مذهب حنبلی:
عقیده مذکور، بدون شک، باطل است، چون مستلزم مخالفت و رد احادیث صحیحی است که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم، از طریق راویان موثق رسیده است. پیامبر در این احادیث از ظهور مهدی در آخرالزمان خبر داده است، و مقدمات ظهور، و ویژگیهای شخصی مهدی، و حوادث زمان ظهور را یاد کرده است. یکی از علائم مهم ظهور مهدی، که کسی نمی تواند ادعا کند که واقع شده است، فرود آمدن (نزول) حضرت عیسای مسیح است از آسمان، و قرار گرفتن او در کنار مهدی، و نماز گزاردن او پشت سر مهدی... اینچنین حوادثی برای میت مذکور کجا اتفاق افتاده است؟ او مرده و از بین رفته است!؟... خداوند ما را رانده شدن از درگاه خود نگاه دارد، و دامگستریهای شیطان برهاند...(123)