فهرست کتاب


خورشید مغرب غیبت، انتظار،تکلیف

محمد رضا حکیمی‏‏‏‏‏‏‏

2 - در آیین زردشتی

در کتابها و آثار زردشت و زردشتی، درباره آخرالزمان، و ظهور موعود، مطالب بسیاری آمده است، جمله در این کتابها:
کتاب اوستا
کتاب زند
کتاب جاماسب نامه.(84)
کتاب داتستان دینیک.(85)
کتاب زراتشت نامه.(86)
در دین زردشت، موعودهایی معرفی شده اند که آنان را سوشیانت می نامند. این موعودها سه تن بوده اند که مهمترین آنان آخرین ایشان است. و او سوشیانت پیروزگر خوانده شده است. و این سوشیانت، همان موعود است، چنانکه گفته اند:
سوشیانت مزدیسنان، به منزله کریشنای برهمنان، بودای پنجم بودائیان، مسیح یهودیان، فارقلیط عیسویان، و مهدی مسلمانان است.(87)
اشاره خواهیم کرد، که در هر روزگاری، و در میان هر قومی و امتی، و در هر سرزمینی، و به زبان هر پیامبر، یا حکیم، یا بزرگی، که سخن موعود رفته است، به تعبیرها، و اصطلاحها، و نامهای متعارف در میان همه قوم و مردم بوده است، و منظور از همه آن تعبیرها و اشارتها و نامها، سرانجام، موعود آخرالزمان است. و آن موعود، مهدی است، مهدی موعود.
همچنین، در فصل ششم، درباره تداوم وعد و موعود، که روزگاران قدیم مطرح شده است، و درباره موعود آخرین، که حضرت بقیه الله علیه السلام است، سخن خواهیم گفت.

3 - در آیین هندی

در آیینهای هندوان و کتابهای آنان نیز، سخن نجات دهنده و موعود آمده است، جمله در کتاب مهابها راتا و کتاب پورانه ها. در این باره گفته اند:
همه ادیان معتقدند که در پایان هر دوره ای از تاریخ، بشر لحاظ معنوی و اخلاقی رو به انحطاط می رود، و چون طبعاً و فطرة، در حال هبوط و دوری مبدا است، و مانند احجار به سوی پایین حرکت می کند، نمی تواند به خودی خود به این سیر نزولی و انحطاط معنوی و اخلاقی خاتمه دهد. پس ناچار روزی یک شخصیت معنوی بلند پایه، که مبدا وحی و الهام سرچشمه می گیرد، ظهور خواهد کرد، و جهان را از تاریکی و جهل و غفلت و ظلم و ستم نجات خواهد داد. در این مورد، در تعالیم هر دینی، به صورت رمز، به حقایقی اشاره شده است، که با معتقدات آیینهای دیگر توافق و هماهنگی کامل دارد...مثلاً در کیش هندو در کتب پورانا (purana)، شرح مفصلی، درباره دوران آخر عصر کالی (kali)، یعنی: آخرین دوره قبل ظهور دهمین آواتارای و یشنو درج گردیده است.(88)
مقصود از عصر کالی، آخرالزمان است. اکنون عصر کالی است.

4 - در آیین بودایی

چنانکه در پاره ای کتب و ماخذ آمده است، در دین بودایی نیز، مسئله انتظار مطرح است. گفته اند که در این آیین نیز انتظار هست. شخص مورد انتظار این آیین، بودای پنجم است. معلوم است که در این بشارتها و اشارتها و انتظارها و موعودها، تعبیرها متناسب با فرهنگ خود آن ادیان و اقوام است - چنانکه یاد شده - مثلاً در دین زردشتی، سوشیانت پیروزگر گفته می شود، در آیین هندو، آواتارا، و در بودایی، بودای پنجم.