فهرست کتاب


خورشید مغرب غیبت، انتظار،تکلیف

محمد رضا حکیمی‏‏‏‏‏‏‏

2 - غیبت صغری

غایب شدن امام دوازدهم نظرها، به دو مرحله تقسیم گشت: مرحله کوتاه مدت (غیبت صغری)، و مرحله دراز مدت (غیبت کبری).غیبت اول، از دو جهت محدود بود: جهت زمانی و جهت شعاعی. نظر زمانی، بیش 70 سال به طول نینجامید(71)، و این رو غیبت صغری نامیده گشت . از نظر شعاعی نیز، این غیبت، غیبتی همه جانبه نبود، و شعاع و دامنه آن محدود بود. یعنی در طول مدت 70 ساله این غیبت، اگر چه امام از نظرها پنهان بود، لیکن این غیبت و پنهانی، نسبت به همه کس نبود، بلکه کسانی بودند که به صورتی با امام در تماس بودند. و اینان نایبان خاص امام بودند، کارهای مردم را می گذرانیدند، نامه ها و سوالات مردم را به نزد امام می بردند - یا می فرستادند - و پاسخ امام را به مردم می رساندند. و گاهی گروهی مردم، به وسیله آن نایبان خاص - که ذکرشان می آید - به دیدار امام دوازدهم بار می یافتند. این بود که در این مدت، امام، هم غایب بود و هم غایب نبود.

3 - غیبت کبری

پس از گذشتن دوره غیبت صغری، غیبت کبری و دراز مدت آغاز گردید. و این غیبت است که تا کنون ادامه یافته است. و در این مدت طولانی است، که بزرگترین مرحله آزمایش و امتحان، در دار طبیعت، و سنجش ایمان و عمل خلق وجود دارد، تا معلوم گردد، در خلال این روزگاران - که هر بامداد خورشید کرانه افق شرقی سر بر می آورد، و بر سراسر صحنه های زندگی مردمان می تابد - اهل قرون و اعصار، در هر نقطه ای جهان، چگونه عمر خویش را سپری می کنند، و هستی و نیروهای خویش چگونه استفاده می برند، چه نتیجه ای می گیرند، و افراد و اشخاص، و دسته ها و مردمان، در برابر احساس وظیفه چه می کنند: نویسندگان، دانشمندان، مصلحان، روحانیون، مبلغان، مربیان نوباوگان، زمامداران، جنگاوران، و سایر توده های انسانی، که در این پهنه بزرگ قرار می گیرند، و به این جهان کوشش و کردار می آیند، چگونه برنامه زیست خویش را تنظیم می کنند، و علت به وجود آمدن چه اعمال و حوادثی، و چه آثار و افکار و رفتاری می شوند؟

4 - نایبان خاص، در غیبت صغری

در هیچیک از دو غیبت، صغری و کبری، پیوند امام دوازدهم، حضرت حجت بن الحسن المهدی - سلام الله علیه - با مردمان، بطور کلی، گسسته نبوده است. زیرا در هر دو غیبت، امر سفارت(72) و نیابت وجود داشته است و دارد. و از طریق نیابت و نایبان، پیوند امام با مردم بر قرار بوده است، و بر قرار هست. همانسان که دیدیم که غیبت امام دوازدهم، به دو مرحله تقسیم گشت، و به دو گونه بود، نیابت نیز همینگونه است، یعنی دارای دو مرحله است و دو گونه: نیابت خاصه، در غیبت صغری، و نیابت عامه، در غیبت کبری.