زاد السالک (توشه سالکان)

نویسنده : ملامحسن فیض کاشانی مترجم : ولی فاطمی

مقدمه شارح

بسمه تعالی شأنه
ممکن است نام شادروان حاج آقا حسین فاطمی طاب ثراه را شنیده و یا حالات نورانی و معنوی او را دیده و نفوذ کلمه و منبرهای ارزنده و سازنده او را مشاهده کرده باشید. آری، او در محضر پر فیض عالم ربانی جناب حاج میرزا جواد آقای ملکی تبریزی قدس سره درس تقوی و فضیلت آموخته بود، امید آنکه حق تعالی همواره حوزه های علمیه را به انوار اخلاق و دانش علمایی وارسته، روشن نگه دارد.
به هر حال گر چه حجة الاسلام و المسلمین حاج آقا حسین فاطمی بدرود زندگی گفته و در میان ما نیست، ولی خوشبختانه از سخنان و مطالب ارزنده شان دو جلد کتاب نفیس به نام جامع الدرر باقی مانده، امید است ان شاء الله به همت افراد نیکوکاری تجدید چاپ گردد، حقیر به هنگام مطالعه جلد دوم آن، ملاحظه نمودم که ایشان از رساله زاد السالک مرحوم فیض کاشانی طاب ثراه تعریف و تمجید نموده و در ضمن تمام لوازم بیست و پنج گانه این رساله را ذکر نموده است. برای دست یابی به اصل رساله زاد السالک به کتابخانه گرانبها و پر ارزش حضرت آیت الله العظمی مرعشی نجفی قدس سره، که ثمره یک عمر تلاش و زحمت معظم له می باشد مراجعه نمودم دیدم بحمد الله با مقدمه و ملحقات عالمانه و حکیمانه دانشمند فرزانه، مرحوم محدث ارموی به زیور چاپ آراسته شده است. اینک برای علاقمندان سلوک شرعی و تهذیب نفس، اصل رساله با مقدمه مرحوم محدث به انضمام تحقیقاتی تقدیم می گردد.
نظر به اینکه مصنف (ره) آیات و روایات را بدون ترجمه ذکر فرمودند، لذا برای سهولت فهم، ترجمه آنها را با ذکر آدرس در پرانتز تا با متن کتاب اشتباه نشود و نیز برای پرمحتوی بودن ترجمه آیات، آن را از خلاصه التفسیر قرآن عظیم نوشته مرحوم فیض الاسلام (شارح نهج البلاغه) نقل نمودیم.
امید آنکه مقبول نظر مبارک ولی الله الاعظم امام عصر ارواحنا و ارواح العالمین لتراب مقدمه الفداه واقع گردد، در خاتمه از عمل کنندگان به این رساله شریفه، خواهشمندم که در مظان استجابت دعا فراموشم نفرمایند.
قم المقدسه - ولی فاطمی

مقدمه

بسم الله الرحمن الرحیم: الحمد لله و سلام علی عباده الذین اصطفی و بعد:
این رساله که به دستیاری توفیق خدا در دسترس علاقمندان قرار می گیرد، یکی از رسائل نفیسه و آثار ممتعه عالم شهیر محمد بن مرتضی ملقب به فیض (رضوان الله علیه) است که اولین محمدین ثلاثه اواخر در شمار و صاحب تصانیف و تألیف بسیار است که در رأس آنها صافی و وافی و مفاتیح قرار گرفته است.
چون نسبت این رساله به فیض مانند سایر کتب معروفه او مسلم و مقطوع به است و در همه کتب مربوطه به ترجمه حال، ضمن تعداد رسائل و کتب وی، آن را نام برده اند از این روی ما در این مورد به این امر نمی پردازیم و فقط به طریق اجمال به عظمت مقام این رساله و نفاست مضامین آن اشاره و تنبیه می کنیم تا برخی از برادران دینی که بضاعت تشخیص این امر را ندارند از روی بصیرت به مطالعه آن بپردازند و با نهایت دلگرمی و اطمینان قلب از مندرجات آن استفاده کنند و به مضامین آن عمل نمایند.

تنبیه بر عظمت این رساله و اشاره به علو مقام آن:

پر واضح است که مقام فیض (ره) از جهت جامعیت بین معقول و منقول و دقت نظر و جودت فکر و حدت ذهن و صفای قلب و حسن سیرت و انس به کلام خدا و رسول و ائمه معصومین علیهم السلام و فهم آن به اندازه ای که فقیه شیعی و عالم ربانی باید بفهمد قابل انکار نیست، و تخطئه و انکاری که در پاره مطالب، برای فیض شده است مبتنی بر اموری است که هیچ یک از آنها در این رساله وجود ندارد، پس چون این اثر ناشی از جهت متفق علیه و رشته تخصصی این عالم است و از جنبه مختلف فیه این فقیه، که پاره ای مطالب معلومه در میان اهل فن است، چیزی در آن گنجانده نشده است، می توان گفت که این رساله تألیفی است که بطور اجمال مورد قبول و قابل تحسین سایر علمای ما نیز می باشد.