المراقبات

نویسنده : میرزا جواد ملکی تبریزی مترجم : ابراهیم محدث بندرویگی‏

تقریظ مرحوم علامه طباطبائی (ره) بر کتاب المراقبات

بسمه تعالی
خداوندا! پروردگارا! نامهای نیک، برترین نشانه ها، بزرگی و نعمتها فقط از آن توست. همانگونه که تو خود را ستودی تو را ستایش نموده و همانطور که خود را مدح نمودی تو را مدح می کنیم. بر بنده و رسولت محمد و آل او (صلی الله علیه و آله و سلم) درود می فرستیم. پروردگارا! از تو می خواهیم دلهای ما را پس از هدایت، گمراه ننموده و رحمت خود را نصیبمان سازی که فقط تو دارای بخشش فراوانی.
چند سطری درباره کتاب اعمال سال(1) تألیف پیشوای طایفه، حجت حق، آیت الله، مرحوم حاج میرزا جواد آقا ملکی تبریزی - قدس الله روحه - می نویسیم نه با این هدف که این کتاب گرانسنگ یا مؤلف بزرگ آن را بستایم؛ زیرا این کتاب دریای لبریزی است که در سنگ و پیمانه نگنجد و مؤلف آن پیشوای والا مقامی است که بلندای زیاد شخصیت او را هیچ مقیاسی قابل اندازه گیری نیست، و ناتوانی، عذری موجه، و یأس از رسیدن به مقصد، برای استراحت کافی است؛
بلکه با هدف تذکر به برادران و دوستان و سروران صادق و با صفا. که تذکر برای مؤمنین سودمند است.(2)
برادرانم! زندگی دنیا بازیچه ای بیش نبوده و زندگی حقیقی سرای آخرت است. انسان در زندگی پست دنیا وظیفه ای جز آماده شدن برای زندگی آخرت، پیمودن راه نزدیکی به خداوند، پیشه کردن بندگی و تواضع در مقابل خدا ندارد. حجابی بین او و پروردگارش نیست. و چاره ای جز ایستادن در پیشگاه خداوند نمی باشد.
بنابراین انسان باید در جایگاه نیاز ایستاده و علامت بندگی را در خود آشکار نماید؛ به پروردگار عزت روی نموده و متوجه ساحت بزرگی و عظمت او شود و با نامها و صفات نیکوی او و بوسیله دعا به او نزدیکی جوید؛ و با مراقبت در روزها و شبهای مختلف و ماهها و سالها به او متوسل و خود را در مسیر وزش بادهای انس و نسیمهای قدس او قرار دهد. چنانکه فرمود (صلی الله علیه و آله و سلم): در طول زندگانی شما نسیمهایی از رحمتهای پروردگار می وزد، بهوش باشید! به آن رو کنید و به آن پشت نکنید.
بجان خودم سوگند، روش گذشتگان مقرب و روندگان راه بندگی، یعنی محمد و آل پاک او و سایر پیامبران، راستگویان، شهدا و صالحین همین بوده است. و آنان چه همراهان خوبی هستند.
کتابی که پیش رو دارید از بهترین کتابهایی می باشد که در این زمینه نگارش یافته است. در این کتاب لطایفی که اهل ولایت خدا از آن مراقبت نموده و نکات ظریفی که در دل سرگشتگان محبت خدا خطور نموده و تمام مطالبی که مربیان درباره عبادت خدا فهمیده اند، وجود دارد. خداوند مرقد مؤلف بزرگ آن را نورانی، از بارانهای رحمت و بخشش خود بر آن سیراب و او را به پیامبر و آل پاک او ملحق نماید.
محمد حسین طباطبائی

مقدمه مترجم

بسمه تعالی
خواننده گرامی! کتابی که در پیش رو دارید حاصل عمر عارف بالله و سالک الی الله مرحوم آیت الله حاج میرزا جواد آقا ملکی تبریزی قدس سره می باشد. او در این کتاب علاوه بر یادآوری و ذکر مهمترین اعمال و مراقبات سال و ذکر نکاتی درباره سیر و سلوک، به مناسبتهای مختلف در زمینه معارف اسلامی مباحث ارزنده ای دارد. مسائلی از قبیل: ذکر برخی از وقایع تاریخ اسلام، حقیقت قرآن، آداب قرائت قرآن، آداب و شرایط دعا، راز عدم استجابت برخی از دعای نیکان، بعثت، غدیر، ولایت، اخلاص، ریا، عالمهای مختلف هستی، اسرار حج، مباهله، آداب وعظ، آداب افطار و سحری، حقیقت عید و آداب آن و...
بنا به پیشنهاد آقای هاشمی مدیر محترم مؤسسه نشر اخلاق مبنی بر ترجمه این کتاب و باین جهت که ترجمه های موجود آن، با وجود تلاش مشکور مترجمان، ناقص و همراه با پاره ای اغلاط بود، این ترجمه را از زمستان 72 شروع و به خاطر مشغله های فراوان و دقتی که در ترجمه داشتم با توفیق الهی آن را در بهار 1374 به پایان بردم. در این ترجمه که تا حدی آزاد است سعی شده مقاصد مؤلف بشکل جامع و مانع و با عباراتی سلیس و روان منعکس شود. تا چه قبول افتد و چه در نظر آید.
لازم به توضیح است که همه پاورقیها از مترجم می باشد.
و الحمد لله رب العالمین
ابراهیم محدث
بهار 1374

زندگی مؤلف قدس سره

عالم عامل، فقیه کامل، اخلاقی مهذب، استاد باتقوا، مرحوم آیت الله حاج میرزا جواد آقا ملکی تبریزی تحصیلات خود را در نجف اشرف نزد علمای برجسته عصر خود به پایان رسانید. مراتب سلوک و اخلاق را از مظهر انوار هدایت، انسان ملکوتی، استاد بزرگ، مشهور به مولی حسینقلی همدانی اخذ کرده و فضایل نفسانی را نزد او تکمیل نمود. در فقه و اصول شاگرد علامه شیخ آقا رضا همدانی و سایر علما بود. سپس به ایران بازگشته، در سرای ایمان قم مشرفه ساکن و مشغول به وظایف علمی و عملی خود گردید.
او مصداق بارزی از آنچه درباره علامات ایمان و آثار یقین می گویند بود. آتش محبت خدای متعال و جانشینان او علیهم السلام چنان در دل شریفه زبانه می کشید که گویی قلب او پاره ای از آتش بود.
او در روز عید قربان سال 1343 از این دنیا رحلت کرد. یکی از شاگردان او در رثایش قصیده ای به نام قصیده جوادیه سروده که ماده تاریخ وفاتش (از جهان، جان رفت و از ملت، پناه) بود. خداوند او را غریق رحمت خود بگرداند.
تالیفات او عبارتند از:
1- اسرار الصلوة.
2- سیر الی الله معروف به رساله لقاییه.
3- المراقبات یا اعمال السنه (همین کتاب).
4- رساله ای در فقه.
5- رساله ای در اصول.
دو کتاب آخر چاپ نشده است.(3)