فهرست کتاب


دیدار با ابرار سید بحرالعلوم دریای بی ساحل

نورالدین علی لو

سفر به خراسان

هدایت و مرجعیت امت در سن سی سالگی به عهده سید گذاشته شد و همزمان (در ماه ذی القعده 1186 ه ق) از سوی بعضی از علمای اعلام و بزرگوار ایران و مراجع عظام آن وقت به ایران دعوت شد. سید در آن سال به قصد زیارت مرقد مطهر امام رضا (علیه السلام) و برای دیدار با علمای بزرگ ایران از نجف اشرف خارج شد و در وقت حرکت همه طبقات مردم برای بدرقه وی به کوچه و خیابان ریختند و با اشکهای حسرتبار خود، سید را از دروازه شهر بدرقه نمودند و او راهی مشهد مقدس شد و در راه سفر به خراسان توقف کوتاهی در کرمانشاه نمود در مسیر راه فضلای زیادی از محضر او بهره مند شدند. چون به آستان مقدس امام هشتم (علیه السلام) نزدیک شد، اهالی خراسان و علمای شهر استقبال پر شکوهی از وی به عمل آوردند و قدمش را مبارک شمردند و بعد از ورود به مشهد با تمامی طبقات علمی، دینی، سیاسی و اقشار مختلف مردم دیدار کرد. مدت اقامت وی را در خراسان، بعضی 6سال و بعضی 7سال ذکر کرده اند(29).

لقب بحر العلوم

سید در مدت اقامت خود در مشهد مقدس، علاوه بر دیدارهای علمی با مردم و مباحثات با علمای شهر، لحظه ای از عمر مبارک خود را بیهوده نگذرانید بلکه در آن سفر نیز به درس استاد شهید میرزا مهدی اصفهانی خراسانی در فلسفه، عقائد و کلام قدم گذارده و از آن مرد بزرگ بهره های فراوان برد، لقب بحر العلوم از زبان این استاد برای اولین بار به سید مهدی طباطبائی گفته شد. علت مقلب شدن سید بحر العلوم چنین بود(30):
او از هوش و ذکاوت فوق العاده ای برخوردار بود، استاد که از هوش و استعداد او شگفت زده شده بود، در حین درس خطاب به شاگرد خود گفت: (انما انت بحر العلوم) یعنی تو دریای علوم هستی، از آن لحظه سید به این لقب معروف شد و سید در همه جا با این لقب شناخته می شود
یکی از دانشمندان بزرگ (صاحب روضات،) گفته است که برای افتخار سید این بس که کسی نه قبل از او و نه بعد از او به این لقب ملقب نگشته(31) است

شهیدی در کنار شهید

میرزا محمد مهدی اصفهانی خراسانی فیلسوفی بزرگ بود که در سال 1153 ه ق متولد شد و از مشاهیر عالمان خراسان بلکه از فضلا، معروف ایران محسوب می شد. در مشهد مقدس اقامت داشت و یکی از چهار مهدی معروف از شاگردان وحید بهبهانی بود، در فقه و اصول و معقول و منقول مهارت کامل داشت وی استاد فلسفه بحر العلوم بود و آنگاه که بحر العلوم به مشهد مقدس آمده و در نزد میرزا مهدی به تحصیل فلسفه پرداخت لقب بحر العلوم را به او داد
این مرد بزرگ در دوره فتحعلی شاه قاجار شهید گشت. و جریان شهادت او به این قرار است:
نادر میرزا افشار پسر شاهرخ میرزا از نواده های نادر شاه افشار در مشهد مقدس حاکم بود و پادشاهان قاجار به احترام نادر شاه دست بازماندگانش را در خراسان بازگذاشته بودند، اما نادر میرزا در سال (1217 ه ق) در برابر حکومت مرکزی سر مخالفت برداشت. فتحعلی شاه قاجار یکی از فرماندهان نظامی به نام حسین خان را با سپاهی گران مأمور سرکوبی او کرد و به دستور نادر میرزا دروازه شهر بسته شد. شهر به محاصره سپاه حکومت مرکزی درآمد، چند روز بدین حال گذشت و مردم به تنگ آمدند و ناراحت شدند مردم دست به دامن این دانشمند بزرگوار زدند. او یکی از نزدیکان خود را نزد نادر میرزا فرستاد، و خواستار ترک مخاصمه و آشتی و گشودن دروازه های شهر شد، نادر میرزا نپذیرفت، وی چون از تصمیم نادر میرزا نومید گشت به عده ای از مردم شهر دستور داد که دروازه های شهر را بر روی سپاه مرکزی باز کنند، نادر میرزا از این جریان مطلع شده، و این را نوعی همدستی با دشمن خویش شمرد و برآشفت، همراه جمعی از یاران خود به صحن مطهر آمده به او که مشغول خواندن قرآن بود پرخاش کرد که تو می خواهی حکومت این سرزمین را به دشمن تسلیم کنی و علیه ما تحریک نمایی؟ گفت نه: نادر میرزا به سخن او اعتناء نکرد و ضربه ای با شمشیر بر پیکر مبارکش وارد آورد، مردم جمع شده نادر میرزا را دور ساختند ولی وی بنابر نقل دیگر بعد از سه روز به مقام بلند شهادت نائل آمد(32).
او در ماه مبارک رمضان، ماه خدا به میهمانی همیشگی خدا شتافت، و این شهادت مصادف با 1218 ه ق. و نیز از استادان اجازه حدیث او، عبد الباقی حسین خاتون آبادی اصفهانی، امام جمعه اصفهان متوفای 1207 ق را برشمرد.