فهرست کتاب


استعاذه (پناهندگی به خدا)

آیت الله دستغیب

جلسه هشتم: تقوا؛ نخستین رکن استعاذه

ان الذین اتقوا اذا مسهم طئف من الشیطن تذکروا فاذا هم مبصرون(69).
خلاصه بحث این شد که نخستین رکن استعاذه تقواست. اول باید ستون درست شود، بعد ساختمان روی آن قرار گیرد.
تقوا از وقایه به معنای نگهداری و خودداری است. تقوا؛ یعنی پرهیز از امر و نهی خدا؛ البته باید به مرتبه ملکه و عادت برسد، تا جایی که گناه در کامش تلخ شود. اگر همه جمع شوند و بخواهند او را وادارند که غیبت کند، نتوانند؛ یعنی حالتی در نفس پیدا شود که بر طرف کردنش محال یا خیلی به سختی صورت گیرد. در اثر مداومت و تکرار، قدرت بر نفس و شیطان پیدا می کند. این را ملکه تقوا گویند.

ترک مکروهات برای ترک محرمات

آنگاه برای رسیدن به این مقام باید مکروهات را ترک کند تا ترک حرام برایش آسان و با تکرار و استمرار، ملکه و عادتش شود. اگر مکروه را که انجام دادنش عقاب ندارد، ترک کرد، دیگر ترک حرام برایش خیلی آسان می گردد و به تدریج عادتش می شود.
یا تا بتواند مستحبات را ترک نمی کند، به برکت انجام مستحبات، دیگر محال است واجبی را ترک کند؛ کسی که نماز نافله را ترک نمی کند، آیا نماز واجب از او فوت می شود؟!

صحرای پر از خار و پای برهنه

یکی از علما برای تقوا معنای لطیفی کرده و مثال جالبی می زند، می فرماید:
هرگاه با پای برهنه در بیابان پر از خار و خاشاک باشی، چطور راه می روی؟ آیا همین طور سر بالا می کنی و می دوی؟ یا این که کاملا مواظبت می کنی و جلوت را می نگری تا هرکجا خار نباشد، آهسته پا را در آن جا می گذاری تا صدمه نبینی؛ یعنی احتیاط می کنی که خار به پایت نرود و ناراحتت نکند!؟.
تقوا؛ یعنی مواظب خار و خاشاک دامهای شیطان بودن و از آن کناره گرفتن.