فهرست کتاب


استعاذه (پناهندگی به خدا)

آیت الله دستغیب

جلسه ششم: استعاذه لازمه تقوا

ان الذین اتقوا اذا مسهم طئف من الشیطن تذکروا فاذا هم مبصرون(54).
خلاصه بحث شبهای گذشته این شد که حقیقت استعاذه فرار از شیطان است و پناهندگی به رحمان؛ بنابراین، لازمه اش تقوا است. پرهیز از شیطان؛ یعنی سعی کند واجبی از او فوت نشود و حرامی از او سرنزند؛ بنابراین، اگر لاابالی باشد، حالت فرار ندارد، به عین مثل کسی است که با درنده ای گلاویز باشد، آن وقت به زبانش بگوید من از این درنده فرار می کنم. اعوذ بالله؛ یعنی از شیطان فرار می کنم و به خدا پناه می برم، با این بی بندوباری، کی از شیطان حقیقتا فرار کرده ای؟!
ان الذین اتقوا... آنهایی که در حال فرار از گناهند، اگر شیاطین خواستند آنها را دریابند فورا یاد خدا می کنند، پرده غفلت از جلو چشمشان به برکت یاد خدا عقب می رود و بینا می شوند، در دام نمی افتند. کی در دام نمی افتد؟ اهل تقوا وگرنه (انسان غافل) در دام مستقر و مستمر است.
گفتیم که تقوا مخصوصا باید در خوردنی و آشامیدنی رعایت شود؛ چون خوراک به منزله بذری است برای بدن که مرکب نفس شیطانی یا رحمانی است. اگر بذر شیطانی شد، حاکم بر او هم شیطان است. اگر لقمه حرام از گلویی پایین رفت، حکومت به دست ابلیس است، تا اثر این لقمه در این بدن موجود است، شیطان هم هست.
این که در روایات رسیده تا چهل روز نمازش پذیرفته نیست، کسی که لقمه حرامی بخورد تا چهل روز دعایش مستجاب نمی شود؛ چون زبان زبان شیطانی است. قرآن هم بخواند شیطانی خوانده. اعوذ بالله هم بگوید با زبان خود شیطان گفته است.

لقمه حرام کدام است؟

یک مرتبه حرمت این است که از راه حرام به دست آمده باشد؛ مثلا نانی که به دستش آمده از پولی است در معامله ای که تدلیس کرده، غش نموده، معامله ربایی بوده، یا راههای حرام دیگری که تصرفش بدون اجازه صاحبش و شرع مقدس بوده است.
مرتبه دیگر از حرمت، میته است. آنچه مردار به آن گفته شود؛ خواه حیوان حلال گوشت، خودش بمیرد یا تذکیه شرعی نشود؛ مثلا عمدا بسم الله را نگفته باشند.
خداوند می فرماید: و نخورید از آنچه نام خدا بر آن برده نشده است(55).
یا مثلا مرغی را سر بریده اند در حالی که عمدا بسم الله نگفته اند، این مردار است و شیطانی، اگر از گلویت پایین رفت، بذر شیطان است.

استفاده معنای عام از آیه

سید بن طاووس علیه الرحمه آیه شریفه را تعمیم داده است. هر چند مورد آیه گوشت است از حیوان حلال گوشت لیکن سید معنای عامی از آن استفاده کرده که اگر کسی رعایت کند بسیار خوب است. می فرماید: از هر خوراکی که تدارک شود و نام خدا بر آن برده نشود من نمی خورم. نان که نانوا هنگام پختن، اسم خدا را نبرده چطور مؤمن از آن بخورد؟!.