فهرست کتاب


استعاذه (پناهندگی به خدا)

آیت الله دستغیب

پرهیز پرهیزکاران از شیطان

شواهدی برای ارکان استعاذه از قرآن مجید مختصرا یادآوری می شود:
ان الذین اتقوا اذا مسهم طئف من الشیطن تذکروا فاذا هم مبصرون(44).
کسانی که پرهیزگاری کردند، هنگامی که طواف کننده ای از شیطان آنان را مس کرد، متذکر می شوند، پس ایشان بینایانند.
پس شرط نخستین این است که اهل تقوا باشد. کسانی که متقی شدند، هنگامی که شیاطین به دلشان حمله می کنند چون متقی هستند به مجرد نزدیک شدن شیطان به آنان، یاد خدا می کنند. فورا روشن می شوند و می فهمند که کار شیطان است. فرار می کنند. به حق متمسک می شوند؛ بنابراین، در این آیه شریفه اشاره به تقوا و تذکر شده است.
در آیه شریفه می فرماید: فاذا قرأت القرءان فاستعذ بالله من الشیطن الرجیم انه لیس له سلطن علی الذین ءامنوا و علی ربهم یتوکلون(45).
هنگامی که قرآن می خوانی پناه ببر به خدا از شر ابلیس رانده شده، به درستی که او بر کسانی که ایمان آوردند و بر پروردگارشان توکل می کنند، حکومتی ندارد.
کسی که توکل به خدا دارد، شیطان بر او سلطه ای ندارد. حکومت شیطان بر کسانی است که به خدا تکیه ندارند. تکیه آنها اسباب مادیات و اوضاع دنیوی است؛ ولی اگر تکیه بر خدا شد، یقین بدانید از شیطان کاری ساخته نیست.
اگر شخص از توکل بهره ای نداشت، تنها به زبان می گوید پناه به خدا می برم لیکن در حقیقت به عنوان و قوه و مقام و مال و عشیره ای که دارد پناه می برد، به مفهوم آیه شریفه، شیطان بر او مسلط است؛ چنانچه در آیه بعدی به این مطلب تصریح می فرماید:
انما سلطنه علی الذین یتولونه والذین هم به ی مشرکون(46).
حکومت شیطان بر کسانی است که او را دوست دارند و فرمانبر اویند و آنان که به خدا شرک می ورزند.
آن کسی که مسبب الأسباب را فراموش کرده است با شیطان است، او را با استعاذه و فرار از ابلیس چکار؟!

دوری شیطان از اهل اخلاص

رکن دیگر برای استعاذه، اخلاص است که در قرآن مجید از قول ابلیس چنین می فرماید:
قال فبعزتک لأغوینهم أجمعین الا عبادک منهم المخلصین(47).
شیطان گفت: به عزت تو سوگند! همه آنان را می فریبم جز بندگانت که اهل اخلاص شده اند.
معنای اخلاص در قرآن مجید در موارد متعدد بیان شده است و ما هم ضمن تفسیر آیات، متعرض شده ایم و دیگر تکرار نکنیم.
خلاصه، استعاذه مخلصین درست است که شیطان را با آنها راهی نیست؛ چون حقیقت فرار از شیطان در آنهاست.

تقوا، منشأ پرهیز از شیطان

پس از عمری که از ما گذشت، آیا بهره ای از مقامات دینی برده ایم؟ خدا کند لااقل در جهل مرکب نمانیم.
عرض شد نخستین رکن استعاذه تقواست. کسی که تقوا ندارد کی از شیطان فرار می کند؟ چون تقوا؛ یعنی ترک فرمانبرداری شیطان است. زنی که لخت در کوچه و خیابان می آید(48)، الآن همه چیزش شیطان است. نامردی که همراه خود چنین زنی را می آورد و نشان این و آن می دهد، کی از شیطان فرار می کند؟!
خلاصه، هرکس از حرام دوری نکرده از شیطان نیز فرار نکرده؛ یعنی استعاذه ننموده است هر چند به زبان هم هزار مرتبه بگوید: اعوذ بالله من الشیطان الرجیم.
یا مثلا در خانه غصبی نشسته است، تا بیرون نرود از شیطان فرار نکرده. تا عادت به فحش را ترک نکند، استعاذه نکرده است.