فهرست کتاب


استعاذه (پناهندگی به خدا)

آیت الله دستغیب

سخنان حسن بصری و پاسخ امام سجاد (علیه السلام)

مروی است در موسم حج، حسن بصری گفت:
العجب ممن نجی کیف نجی.
شگفت است با این همه دام ابلیس، از کسی که نجات یابد!. جمله ای که این بدبخت گفته بود، خدمت حضرت زین العابدین (علیه السلام) نقل کردند، امام (علیه السلام) فرمود:
العجب ممن هلک کیف هلک مع سعة رحمة الله(37).
شگفت است با این همه رحمت و فضل الهی به آن بدبختی که هلاک شود.
و حال آن که رحمت واسعه حق، همه اشیاء را گرفته است چرا از این رحمت محروم گردد؟!
عمری را در کثافتکاری گذراندیم، حالا هنگام رفتن است.
غالبا پیش از مرگ، از لطف خدا این است که شخص مبتلا می گردد و در بستر می افتد تا آماده ملاقات خداوند گردد. این است که موت فجأه و مرگ ناگهانی برای خیلی ها بلاست. تا کی عقب شیطان را گرفته ای؟! تق تق مرگ بلند است. راستی عجب است از کسی که یک ماه در بستر بیفتد و بیدار نگردد!

جلسه چهارم: تنها راه چاره، پناهندگی به خداوند

و قل رب أعوذ بک من همزت الشیطین و أعوذ بک رب أن یحضرون(38).
وساوس شیطان و آزاری که بشر از شیاطین می بیند، بر کسی پنهان نیست. همه می دانند که شیطان، دشمن سرسخت انسان است و تا نفس آخر دست بر نمی دارد. تمام هدفشان این است که بشر، مؤمن به خدا و آخرت نشود و در مرتبه دوم، خیری از او سر نزند بلکه به هر شری روی آورد. چیزی که مهم است، دانستن راه نجات از دست شیاطین است.
حالا که دشمن این طور قوی و در کمین است، ببینیم راه چاره چیست؟
تنها راه علاج هم آن است که در قرآن مجید به آن امر فرمود که: ...فاستعذ بالله...(39)؛ به خدا پناه ببر! که جز پناهندگی به حق، راهی نیست.

خیمه سلطنتی و سگ درنده

مثالی عرض کردم که ابلیس به منزله سگ درنده ای است که هرکس بخواهد به خیمه سلطنتی درآید نمی گذارد. این به منزله پاسبان است. جز آشنایان (عباد مخلصین) کسی از دست او در نخواهد رفت. ناچار برای ورود به خیمه (به بارگاه قرب) باید به صاحب خیمه استغاثه کرد و پناه برد؛ زیرا تنها نهیب قهر صاحب خیمه است که این سگ درنده را رام می کند و جز این چاره ای نیست.
پس باید به خدا پناهنده شد تا عنایت حق، او را دفع کند. این است که خداوند در قرآن مجید به پیغمبرش دستور میدهد که:
بگو پروردگارا! به تو پناه می برم از وساوس شیطانها و پروردگارا! به تو پناه می برم که در آیند مرا(40).
خودت به تنهایی نمی توانی، مگر لطف خدا یار شود: یا غیاث المستغیثین، یا ملاذ اللائذین اگر لوذو پناهندگی به حق نباشد، کسی از شر شیطان در امان نیست.
بنابراین، باید حقیقت استعاذه را فهمید، آیا استعاذه گفتن: اعوذ بالله من الشیطان الرجیم است یا به فارسی، گفتن خدایا! به تو از شر ابلیس پناه می برم! نه، استعاذه امر معنوی حقیقی است که این لفظ کاشف از آن است. اگر حال استعاذه باشد، گفتن اعوذ بالله نافع است وگرنه گاه می شود که خود همین گفتنها مسخره و ملعبه شیطان است که خودش با زبان طرف جاری کرده است.