فهرست کتاب


استعاذه (پناهندگی به خدا)

آیت الله دستغیب

حسود و متکبر را با بهشت چکار؟

امیرالمؤمنین (علیه السلام) در ذیل خطبه قاصعه اش در نهج البلاغه این معنا را یادآوری می فرماید: ای مردم! شیطان به واسطه حسادتش ملعون و مطرود و از بهشت رانده شد، مبادا شما به حسادت مبتلا شوید تا مثل او گردید. شیطان را به واسطه کبرش بیرون کردند. به واسطه حسادتش بیرون کردند. آیا تو با حسادت و کبر، به بهشت می روی؟! محال است! وقتی که ملکی را به واسطه این صفات، از بهشت می رانند، تو را با داشتن این صفات به بهشت در می آورند؟(26).
با این که آن ملعون مدتها عبادت می کرد لیکن در آخر کار، استکبار ورزید و خود را هلاک کرد.
عظمت و کبریایی، ویژه خداوند است(27). تو را با بزرگی فروختن چکار؟ آقایی لباس تو نیست. بزرگی کردن، من من نمودن سزاوار تو نیست. همه فقیر و عاجز و محتاج خدایند(28). غنی مطلق، سلطان مطلق، خداست ...لا اله الا أنا فاعبدنی...(29).
خلاصه، اگر بشر، کبر ورزید، دوش به دوش شیطان می گردد.

برآورده شدن حاجات ابلیس از سوی خداوند

مروی است پس از آن که شیطان مطرود و از بهشت بیرون شد، عرض کرد پروردگارا! عبادتهای شش هزار ساله من چه شد؟. ندا رسید در برابرش هرچه بخواهی می دهیم.
گفت: پس مرا تا روز قیامت مهلت ده!(30).
خداوند فرمود: تو از مهلت داده شدگانی(31).
دیگر آن که مرا قدرتی ده که بتوانم القای شبهه و وسوسه کنم، این حاجت هم روی حکمتها و مصلحتهایی که داشت، داده شد.
آدم ابوالبشر گریست و عرض کرد: پروردگارا! اولاد بیچاره من گرفتار چنین دشمنی هستند. تو که تا قیامت او را مهلت داده ای و قدرت القای شبهه و وسوسه هم که دادی، پس اولاد من چه کنند؟.
ندا رسید: ای آدم! در برابر هر شیطان، ملکی را می آفرینم(32).

الهام ملائکه

هرچه شیطان وسوسه کند، ملک هم در مقابلش الهام به خیر می کند. شیطان می گوید: به مسجد نرو!.
ملک می گوید برو!.
شیطان می گوید: فلان حرام را مرتکب شو و بعد توبه کن.
ملک می گوید: نکن! شاید مردی. شاید موفق به توبه نشدی و بر فرض که توبه کردی، از کجا که توبه مقبوله از تو سر زند و آمرزیده شوی؟!.
به دل خود رجوع کن. در هر پیشامدی - چه خیر و چه شر - نوعا دو دل هستی. هرکس چنانچه در وجودش، شیطان به شر ترغیب می کند و ملک نیز او را می ترساند و هرچه او را ابلیس بر ترکش وا می دارد، ملک او را به انجام دادنش، ترغیب می نماید.
منتها ای انسان! تو بر سر دو راهی هستی؛ نفس را بگیری، دنبال هوا و هوس بروی یا از عقل و روح و ملک پیروی کنی. دستگاه را پروردگار عالم منظم و از روی عدالت آفریده است لیکن انسان خودش به خود ظلم می کند؛ چنانچه در قرآن مجید صریحا می فرماید:
خدا به ایشان ستم روا نداشته لیکن این مردمند که (به خودشان) ستم می کنند(33).