فهرست کتاب


استعاذه (پناهندگی به خدا)

آیت الله دستغیب

جلسه دوم: دام شیطان در نذر، عهد و صدقه

و قل رب أعوذ بک من همزت الشیطین و أعوذ بک رب أن یحضرون(12).
خلاصه عرایض شب گذشته این شد که باید مؤمنین به مسأله استعاذه اهمیت بدهند و به نص قرآن مجید، در هر حال باید از شر شیاطین به خدا پناه برد؛ زیرا آنها بشر را رها نکرده و نخواهند کرد. تمام سعی شیاطین این است که خیری از انسان سر نزند و اگر سر زند، می کوشند آن را خراب کنند و به آخر نرسانند.
در بعضی از جاها کوشش آنها شدیدتر و سخت تر است، خصوصا در سه مورد. دیشب مضمون دو روایت را که در آن حال حکومت و خلوت با اجنبیه و غضب بود، ذکر کردیم. سه مورد دیگر نیز امشب تذکر داده می شود: عهد، نذر و صدقه. کسی که با خدا عهد می کند کاری انجام دهد، یا ترک کند، یا نذری می کند - البته با شرایط صحتش که در رساله های عملیه ذکر شده - شیطان سخت می کوشد که این شخص به نذر و عهدش عمل نکند.
همچنین هنگامی که می خواهد در راه خدا صدقه ای بدهد، تمام همتش این است که نگذارد، چون با صدقه دادن مؤمن، پشت شیطان شکسته می شود لذا در بعضی موارد دارد که مؤمن دست در جیبش که می کند تا صدقه دهد، هفتاد شیطانک به دستش می چسبند تا به هر وسوسه ای که بتوانند او را باز دارند، با وعده فقر دادن(13)، با وسوسه این که مورد لازمتری پیش می آید، از کجا که طرف مستحق باشد. خلاصه کاری می کند که پولی در راه خدا خرج نشود.

باطل شدن صدقه با منت و اذیت کردن

و اگر صدقه داد، او را که رها نمی کند بلکه می کوشد صدقه اش را باطل کند. بر سر طرف منت می گذارد؛ مثلا می گوید: این من بودم که به تو کمک کردم ولی دیگری این کار را نمی کرد!.
یا با زخم زبان و اذیت کردن طرف، صدقه اش را هدر می دهد؛ مثلا پول می دهد و می گوید: حالا این را بگیر؛ ولی دست از این کار بردار، قباحت دارد و... دفعه دیگر مبادا این جا بیایی و نظایرش. لذا در قرآن مجید صریحا می فرماید: باطل نکنید صدقاتتان را به منت گذاشتن و اذیت کردن(14).
بالأخره دشمن سرسخت، شیطان رجیم می خواهد کاری کند که این خیر، بی اثر بماند. شما هم بکوشید سعی او را باطل کنید.

فرار شیطان از دل مؤمن

در تفاسیر، خصوصا در مجمع البیان این روایت شریف را از پیغمبر اکرم (صلی الله علیه و آله وسلم) نقل کرده اند که: شیطان دائما مراقب دل مؤمن (و این آدم) است. اگر دید به یاد خداست فرار می کند(15).
بالأخره تا نفس آخر، دست از سر آدم بر نمی دارد. این است که قرآن مجید هم نسبت به این موضوع نهایت اهمیت را داده است و با انسان پیمان بسته که پیروی شیطان ننماید و صریحا او را دشمن آشکاری برایش معرفی می فرماید(16)؛ یعنی ای بشر!
با دشمن خودت دوستی نکن. از دشمن سرسخت پیروی منما!