استعاذه (پناهندگی به خدا)

نویسنده : آیت الله دستغیب

مقدمه

استعاذه حقیقی از کسی که خودش رسته است.
اثر بی نظیر شهید محراب حضرت آیةالله دستغیب را به نام استعاذه ملاحظه می فرمایید. همان طوری که از نامش پیداست، درباره پناهندگی به خدا از شر شیطان سخن می رود. با آن احاطه ای که این مرد بزرگ در آیات و اخبار داشت و برداشتهای جالب و صحیحی که از روایات اهل بیت می کرد، در همین یک مطلب، سی جلسه سخنرانی کرد و در حقیقت، استعاذه، معنا و اهمیت آن، ارکان پنجگانه استعاذه از تقوا و تذکر، توکل و اخلاص و تضرع، سخنها فرموده و نکات جالبی را برای خواننده روشن می نماید، همراه با داستانها، آیات و اخبار را بیان نموده و حقایق را با زبانی ساده و بیانی بسیار رسا - که برای همه فهمها قابل درک باشد - تذکر می دهد.
اما نکته ای که باید مورد توجه قرار گیرد این است که چطور شد که آن شهید در زندگی اش این طور مورد توجه مردم بود و هنگام شهادت و پس از آن نیز همه در سوگش نشسته و برایش نوحه سرایی کردند. کتابهایش را چون برگ گل خریدند و به هدیه بردند.
حق مطلب این است که خودش استعاذه حقیقی داشت. یک عمر دنبال مبارزه با هوای نفس و به دست آوردن ملکات فاضله بود. با ریاضتهایی طولانی و شرعی، با شیطان جنگید و پیروز درآمد لذا سخنانش این طور دلنشین است و این گونه ابلیس را معرفی می کند و طرز فرار کردن از دستش و پناهنده شدن به پروردگار را شرح می دهد.
کتاب حاضر، یکی از پر برکت ترین آثار این مرد بزرگ است که در تیراژهای چشمگیر، در چاپهای متعدد در اختیار مردم قرار گرفته، همراه با روایات متعدد و داستانهای شیوا که شنونده یا خواننده را نه تنها خسته نمی کند بلکه مأنوس و مشتاق می گرداند.
فراموش نمی کنم وقتی فیلمبردار جهت افست یکی از کتابهای این مرد بزرگ مشغول شد تا ساعتها سرگرم خواندن مطلب کتاب بود، خودش تعریف می کرد ناگهان به خود آمدم دیدم موقع تعطیل کردن کارگاه است در حالی که من حتی از یک صفحه هم فیلمبرداری نکرده ام. هنگامی که خواستم از صفحات کتاب فیلمبرداری کنم، عنوان مطلبی از کتاب، توجهم را جلب کرد. به مطلبش نگاه کردم، دیگر متوجه نشدم که ساعتها سرگرم خواندن این کتاب شده ام.
خداوند! روانش را شاد فرما! و روان نواده عزیزش را با سایر همراهان شهیدش غریق رحمت بفرما! آمین!
سید محمد هاشم دستغیب
5/12/1360

جلسه اول: اهیمت استعاذه در قرآن و اخبار

و قل رب أعوذ بک من همزت الشیطین و أعوذ بک رب أن یحضرون(1).
از جمله چیزهایی که در قرآن مجید و اخبار اهل بیت (علیه السلام) عنایت زیادی به آن شده، موضوع استعاذه است؛ یعنی پناهنده شدن به خداوند از شر شیطان: اعوذ بالله من الشیطان الرجیم. و البته باید حال استعاذه؛ یعنی پناه بردن به حق پیدا شود تا استعاذه، حقیقی باشد.
برای اثبات اهمیتش در قرآن مجید می فرماید:
هنگامی که می خواهی قرآن بخوانی، نخست به خدا پناه ببر از شر شیطان رانده شده(2).
پس از تکبیرةالاحرام، در نماز هم امر شده که استعاذه کنند(3) لیکن در خصوص نماز باید آهسته خواند.
بعضی از مفسرین راز آهسته خواندنش را چنین گفته اند: مانند کسی که از دشمن سرسختی دارد فرار می کند، چطور خود را در حال فرار، پنهان می کند، اشاره به این است که تو در حال فرار از دشمن سرسخت خود هستی که در کمین و مراقب تو است.

استعاذه هنگام شروع هر عبادت

از جاهای مهم استعاذه، هنگام شروع عبادت است؛ هر عبادتی که انسان می خواهد انجام دهد باید ابتدا از شر شیطان به خدا پناه ببرد؛ زیرا که او در کمین هر فرد از افراد بشر است، نخست می کوشد نگذارد خیری از انسان سرزند و اگر زد، سعی او این است که آن را خراب کند و به آخر نرساند تا بهره نبرد، لااقل این که او را به عجب و ریا وادارد؛ مثلا می خواهی وضو بگیری، از شر شیطان به خدا پناه ببر سپس وضو بگیر. مکرر دیده اید که همین وضو ملعبه شیطان شده با وسوسه هایی که پیش می آورد، چگونه عبادت را بی مغز می کند.
غرض، استعاذه در امور عبادی است که برای بهره بردن از آن باید به خدا پناه برد.