فهرست کتاب


نشانه های ظهور امام عصر (عج) در روایات معصومین (علیه السلام )

علیرضا فقیهی , علی عبدالهی

وظایف شیعیان در دوران غیبت

بدون شک انتظار فرج و ظهور امام زمان (ارواحنافداه) و دعا به جهت آن، از بزرگترین اعمال دوران غیبت حضرت صاحب الامر می باشد چناچه آن حضرت فرمودند:
و اکثروا الدعا بتعجیل الفرج فان ذلک فرجکم؛
برای تعجیل فرج بسیار دعا کنید زیرا که این خود گشایش در کارهای شماست.(377)
همچنین امام حسن عسکری (علیه السلام ) فرمودند: به خدا قسم که برای پسرم مهدی (علیه السلام ) غیبتی طولانی خواهد بود که در آن از هلاکت نجات نمی یابد، مگر کسی که خداوند او را در امامتش ثابت گرداند و به توفیق دعا برای ظهور و فرج آن حضرت را عنایت فرماید.(378)
بنابر این با دعا نکردن برای فرج و ظهور آن بزرگوار خود را از فیض وجودش محروم و خویشتن را به هلاکت انداخته ایم.
حال در این مختصر به برخی از وظایف شیعیان در زمان غیبت امام عصر (عج) که علامه بزرگوار اصفهانی در جلد دوم از کتاب مکیان المکارم بر حسب آیات و روایات بد آنها اشاره نمود تاکید می نماییم:
1. انتظار فرج و ظهور امام (علیه السلام ).
2. رعایت ادب نسبت به یاد بزرگوار و قیام هنگام شنیدن نام آن حضرت علیه السلام.
3. محبوب نمودن آن بزرگوار در میان مردم.
4. ذکر مناقب و فضایل آن حضرت (علیه السلام ).
5. اندوهگین بودن مومن از فراق آن حضرت (علیه السلام ).
6. حضور و تشکیل مجالس مناقب و فضایل آن حضرت (علیه السلام ).
7. گریستن و گریاندن بر فراق آن حضرت (علیه السلام ).
8. در خواست معرفت امام عصر (عج) از خداوند متعال.
9. شناختن علامتهای ظهور آن حضرت (علیه السلام )
10. تسلیم بودن و عجله نکردن در امر فرج آن حضرت (علیه السلام ).
11. صدقه دادن به نیابت از آن حضرت (علیه السلام )
12. اقتدا کردن و تاسی جستن به اخلاق و اعمال آن بزرگوار.
13 مقدم داشتن خواسته آن حضرت (علیه السلام ) برخواسته خود.
14. تصمیم قلبی بر یاری آن بزرگوار.
15. ناشناس ماندن و پرهیز از شهوت یافتن در آن زمان.
16. سعی در خدمت کردن به آن حضرت (علیه السلام ).
17. رعایت حقوق آن حضرت (علیه السلام ).
18. تعیین نکردن وقت ظهور و تکذیب وقت گذاردن برای ظهور آن حضرت (علیه السلام ).
19. دیدار با مومنین صالح و شیعیان مخلص آن حضرت (علیه السلام ).
20. صبر کردن بر آزار و اذیت دشمنان در آن زمان.
21. پرهیز از دوستی با دشمنان آن بزرگوار (علیه السلام ).
22. اظهار اشتیاق به دیدار آن حضرت (علیه السلام ).
23. رعایت ادب نسبت به یاد امام (علیه السلام )
24. زیارت کردن به نیابت از سوی آن حضرت (علیه السلام ).
25. دیدار با شیعیان و دوستان مخلص آن حضرت (علیه السلام ).
26. اهداء قرائت قرآن بر آن حضرت (علیه السلام ).
27. تصمیم بر توبه واقعی و باز گرداندن حقوق به صاحبانشان.
28. زیارت و سلام کردن در هر مکان به آن حضرت (علیه السلام ).
29. خوشحال کردن مومنین.
30. بزرگداشت اماکنی که به قدوم آن حضرت زینت یافته اند.(379)

برخی آیات قرآن و علائم ظهور امام عصر (علیه السلام )

1. و لنبلونکم بشی ء من الخوف و الجوع و نقص من الاموال و الانفس و الثمرات و بشر الصابرین....؛ و همانا شما را به اندکی از ترس و گرسنگی و کاهش در مالها و جانها - عمرها - و محصولات خواهیم آزموده و بشارت را بر برد باران بده.(380)
در تفسیر آیه فوق امام صادق (علیه السلام) فرمودند: خداوند مومنان را با ترسی از پادشاهان فلان خاندان در آخر سلطنت شان، و با گرسنگی یعنی گران شدن نرخهایشان و با کاستی در مالها یعنی خراب شدن بازرگانی و سود آن و با جانها یعنی مرگ های زود رس، و با میوه ها یعنی کم برکت شدن محصولات و میوه هایشان در آن زمان خواهد آزمود و برد باران در هنگام به خروج امام قائم (علیه السالم) بشارت بده.(381)
2. سنر یهم آیاتنا فی الافاق و فی انفسهم حتی یتبین لهم انه الحق...؛ به زودی نشانه های خود را در آفاق جهان و در جان های ایشان به آنان نشان خواهیم داد تا حق بودن او بر ایشان روشن گردد.(382)
امام باقر (علیه السلام ) در ذیل آیه فوق فرمودند: - قبل از ظهور امام قائم (علیه السلام ) - آنچه که خداوند در نفس خودشان نمایان می کند مسخ شدن - بصورت چهره ای حیوانی در آمدن - می باشد و آنچه را که در جهان به آنها نشان خواهد داد تنگ شدن محیط زندگی آنهاست - تا به واسطه آن - قدرت خداوند را در خود و محیط شان مشاهده کننده، و مقصد خداوند از آن آیه که می فرماید: تا حق بودن او بر آنان روشن شود خروج امام قائم (علیه السلام ) است و آن حق است....(383)

...................) Anotates (.................
1) الملاحم و الفتن، بخش 1، باب 152، ص 54؛ کشف الغمه، ج 3، ص 263 و 268؛ منتخب الاثر، ص 277 و 473؛ محجه البیضاء، ج 4، ص 341.
2) میزان الحکمه، ج 6، باب 2922، ص 534.
3) بشاره الاسلام، باب سوم، ص 267.
4) مکیان المکارم، ج 2، ص 13؛ کمال الدین، ج 2، ص 384.
5) میزان الحکمه، ص 182؛ احتجاج طبرسی، ج 2، ص 50؛ کمال الدین ا ص 320.
6) مکیان المکارم، ج 2، ص 487؛ اصول کافی، ج 1، ص 369.
7) یوسف (12): 88.
8) بحار الانوار، ج 52، ص 123.

9) مکیان المکارم، ج 2، ص 263؛ اصول کافی، ج 1، ص 327؛ باب من عرف امامه
10) مکیان المکارم، ج 2، ص 263؛ به نقل از اصول کافی، ج 1، ص 372، باب من عرف امامه .
11) غیبت نعمانی، باب 14، ح 67، ص 390 - 391.
12) غیبت نعمانی، باب 18، ح 10، ص 421.
13) مکیان المکارم، ج 2، ص 224؛ بحار الانوار، ج 52، ص 185.
14) غیبت نعمانی، باب 12، ج 2، ص 289.
15) همان، ح، ص 288.
16) الملاحم، سیدبن طاووس، بخش 2، باب 49، ص 122؛ نهج البلا الفصاحه، ج 2، حکمت 2219، ص 471.
17) غیبت نعمانی، باب 10، ح 5 234.
18) بحار الانوار، ج 13، ص 42؛ نوائب الدهور، ج 3، ص 326 به نقل از کمال الدین.
19) نوائب الدهر، ج 1، ص 149 از مجمع الزواید، ص 331.
20) نوائب الدهر، ج 1، ص 153؛ مجمع الزواید، ص 327.
21) الزام الناصب، ج 2، ص 138، تفسیر علی بن ابراهیم قمی (ره)، ص 627.
22) نوائب الدهر، ص 195 از مجمع الزواید، جزوه هفتم، باب امارات الساعه، ص 313.
23) الملاحم طاوویی، ص 16 از بحار الانوار، ج 3، ص 178؛ الزام الناصب، ج 2، ص 140.
24) نهج الفصاحه، ج 1، حکمت 1075، ص 216، ترجمه آقای پاینده.
25) الملاحم طاوویی، ص 24 به نقل از الزام الناصب.
26) کنز العمال، ج 38495، ص 225.
27) همان، ح 38587، ص 247.
28) نهج الفصاحه، ج 2، ص 571.
29) نوائب الدهور، ج 2، ص 291 از الملاحم و الفتن، ص 111.
30) مهدی منتظر، ص 127 - 128.
31) روضه کافی، ص 30.
32) غیبت نعمانی، باب 12، ح 19، ص 301.
33) غیبت نعمانی، باب 10، ص 198.
34) مکیان المکارم، ج 2، ص 434؛ نهج البلاغه، فیض الاسلام، خ 102، ص 291.
35) مکیان المکارم، ج 2، ص 435؛ غیبت نعمانی، باب 12، ح 4، ص 290.
36) نوائب الدهور، ج 1، ص 158 به نقل از: منتخب کنز المعال، ص 11.
37) نوائب الدهور، ج 1، ص 170.
38) مهدی منتظر، ص 427.
39) نوائب الدهور، ج 1، ص 261 به نقل از: ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، شیخ صدوق (ره)
40) الملاجم طاوویی، ص 47؛ عقاب الاعمال، شیخ صدوق، ص 30؛ بحار الانوار، ج 6، ص 2؛ منتخب الاثر، ص 427.
41) در لغت عرب چیز کمیاب را به کبریت احمر تشبیه می کنند.
42) اصول کافی، ج 4، ص 435؛ کتاب فضل قرآن، باب نوادر، ح 1.
43) منتخب الاثر، فصل ششم، باب 2، ح 9، ص 534؛ بحار الانوار، ج 52،ص 257؛ الزام الناصب، ص 183.
44) مهدی منتظر، ص 132.
45) همان.
46) نوائب الدهور، ج 1، ص 181؛ به نقل از تفسیر علی بن ابراهیم قمی، ص 627.
47) الزام الناصب، ج 2، ص 37.
48) نوائب الدهور، ج 1، ص 266؛ به نقل از: بیان الحق، ج 4، ص 205.
49) الملاحم والفتن، بخش سوم، باب دهم، ص 151.
50) بحار الانوار، ج 3، ص 170؛ روضه کافی، ص 31؛ الزام الناصب، ص 182.
51) بحار الانوار، ج 13، ص 265؛ بیان الحق، ج 4، ص 185.
52) نوائب الدهور، ج 1، ص 265؛بیان الحق، ج 4، ص 206 .
53) کنز العمال، ج 14، ص 222، ح 38484.
54) نوائب الدهور، ج 2، ص 49 و 55؛ به نقل از عجائب الاخبار.
55) بشاره الاسلام، باب ششم، ص 134.
56) روضه گافی، ص 31.
57) کنزالعمال، ج 14، ص 225، ح 38484.
58) مهدی منتظر، ص 129.
59) همان؛ الزام الناصب، ج 2، ص 184.
60) الزام الناصب، ج 2، ص 184؛ خطبه البیان.
61) نوائب، ج 1، ص 210؛ به نقل از: جامع الاخبار.
62) بحار الانوار، ج 15 جزء سوم کتاب ایمان؛ نوائب الدهور، ج ج 1، ص 271 و 55 به نقل از عجائب الاخبار.
63) روضه کافی، 31؛ بحارالانوار، ج 13، ص 170 .
64) الزام الناصب، ج 2، ص 186.
65) نوائب الدهور، ج 1 ص 265؛ به نقل از: بیان الحق، ج 4، ص 206.
66) الزام الناصب، ج 2، ص 185؛ نوائب الدهور، ج 2، ص 54 و ص 55 به نقل از عجائب الاخبار.
67) نوائب الدهور، ج 2، ص 225؛ به نقل از: بحارالانوار، ج 20، ص 78.
68) روضه کافی، ص 31.
69) نوائب الدهور، ج 3، ص 77؛ به نقل از: روضه کافی، ج 3.
70) مهدی منتظر، ص 129 .
71) همان، ص 128.
72) مندی منتظر، ج 2، ص 140.
73) بشاره الاسلام، باب 7، ص 133؛ به نقل از روضه کافی.
74) همان.
75) روضه کافی، ص 29.
76) غیبت نعمانی، ص 251 .
77) نوائب الدهور، ج 1، ص 190؛ به نقل از: بحار الانوار، ج 17، ص 29.
78) نوائب الدهور، ج 1، ص 261؛ به نقل از: ثداب الاعمال و عقاب الاعمال، ص 244.
79) همان.
80) الملاحم والفتن، ص 153؛ مهدی منتظره، ص 124.
81) الملاحم طاوویی، ص 54؛ جامع الاخبار، ص 148.
82) الملاحم طاوویی، ص 55؛ جامع الاخبار، ص 149؛ مهدی منتظر، ص 133.
83) الملاحم والفتن، بخش دوم، باب دوم، ص 93.
84) نوائب الدهور، ج 2، ص 306.
85) همان.
86) الزام الناصب، خطبه البیان ج 2، ص 185.
87) مکیان المکارم، ج 2، ص 434؛ نهج البلاغه، خ 102، ص 291.
88) آهی سوزان برای منتظران، علامه شیخ جواد خراسانی.
89) الملاحم والفتن، بخش دوم، باب 53، ص 124.
90) همان، بخش سوم، باب 36، ص 167.
91) مهدی منتظر، ص 126؛ بشاره الاسلام، باب 6، ص 134.
92) الملاحم والفتن، بخش 4، فصل دوم، ص 177.
93) سفینه اابحار، ج 8، ص 345.
94) نوائب الدهور، ج 1، ص 191؛ به نقل از: بحار الانوار، ج 17 ص 29؛ (در باب وصایای پیامبر صل الله علیه و اله).
95) همان، ص 192.
96) همان، ص 210؛ به نقل از جامع الاخبار.
97) همان، ص 237؛ به نقل از منتخب کنزالعمال.
98) بشاره الاسلام، ص 44؛ نهج الفصاحه، ج 1، ص 186.

99) بحار الانوار، ج 13، ص 170؛ الزام الناصب، ج 2، ص 186.
100) الملاحم و الفتن، بخش دوم، باب سوم، ص 93.
101) همان .
102) غیبت نعمانی، باب دهم، ح 3، ص 199.
103) الزام الناصب، ج 2، ص 185 و 186.
104) روضه کافی، ص 31.
105) نوائب الدهور، ج 3، ص 3؛ به نقل از کشف المحجه.
106) الملاحم طاوویی، ص 63 و 64؛ به نقل از سفیه النجاه از سید مرتضی.
107) نوائب الدهور، ج 1، ص 167؛ به نقل از: مختصر تذکره قرطبی.
108) بحار الانوار، ج 13، ص 167؛ روضه کافی، ص 30؛ الزام الناصب، ص 220.
109) نوائب الدهور، ج 2، ص 55؛ به نقل از عجائب الاخبار.
110) غیبت نعمانی، باب 14، ح 53، ص 384.
111) کمالدین، ج 2، ص 348؛ بشاره الاسلام
112) روضه کافی، ص 30.
113) مهدی منتظر، ص 138؛ ارشادالقلوب، دیلمی باب اشراط الساعه، ص 85.
114) مهدی منتظر، ص 147؛ الزام الناصب، ج 2، ص 185.
115) مهدی منتظر، ص 141.
116) نوائب الدهور، ج 2، ص 55؛ به نقل از عجائب الاخبار.
117) نوائب الدهور، ج 1، ص 179، 180 و 200؛ به نقل از ملاحم، جابر بن عبدالله، باب 14فصل 34.
118) نهج الفصاحه، ج 2، حکمت 2366، ص 500.
119) همان، حکمت 3205، ص 645؛ نوائب الدهور، ج 1، ص 188 - 189.
120) نوائب الدهور، ج 1، ص 149؛ به نقل از: مجمع الزواید، ص 325.
121) الزام الناصب، ج 2، ص 137.
122) نوائب الدهور، ج 1، ص 294.
123) نوائب الدهور، ج 1، ص 51 به نقل از عجائب الاخبار؛ الزام الناصب، ج 2، ص 184 .
124) نوائب الدهور، ج 2، ص 305.
125) غیبت نعمانی، باب 12، ص 300.
126) روضه کافی، ص 30 .
127) همان.
128) مهدی منتظر، ص 151.
129) کنز العمال، ج 14، ح 38513، ص 230.
130) نوائب ادهور، ج 1، ص 181، تفیسر علی بن ابراهیم قمی، ص 627؛ الزام الناصب، ج 1، 139.
131) نوائب الدهور، ج 1، ص 200 به نقل از جامع الاخبار.
132) المالحم طاوویی، ح 10، ص 56؛ حیاه الحیوان، ص 84.
133) الملاحم طاوویی، ص 46؛ به نقل از: حمکت بالغه، شیخ عباس قمی.
134) روضه کافی، ص 31.
135) همان، ص 30.
136) نوائب الدهور، ج 1، ص 181، تفسیر علی بن ابراهیم قمی، ص 627.
137) همان، ص 180.
138) همان، ج 182.
139) الزام الناصب، ج 2، ص 139؛ نوائب الدهور، ج 1، ص 182، از تفسیر علی بن ابراهیم قمی، ص 627.
140) کنز المعال، ج 16، ص 41505، ص 451.
141) همان، ج 14، ح 38483، ص 222.
142) سفرنامه مادام دیافولا، ص 56 .
143) تاریخ تمدن، ج 1، ص 58.
144) نوائب الدهور، ج 1، ص 207؛ به نقل از جامع الاخبار.
145) الملاحم طاوویی، ج 13، ص 59؛ من لا یحضردالفقیه، ص 311.
146) روضه کافی، ص 30؛ الزام الناصب، ص 182.
147) نوائب، ج 2، ص 76؛ به نقل از روضه کافی؛ بحار الانوار، ج 13، ص 168.
148) مهدی منتظر، ص 154.
149) نوائب الدهور، ج 1، ص 195؛ به نقل از: مجمع الزواید، جزء هفتم، ص 313؛ نوائب الدهور، ج 1، ص 180؛ به نقل از تفسیر علی بن ابراهیم قمی، ص 627.
150) نوائب الدهور، ج 1، ص 293.
151) مهدی منتظر، ص 156.
152) الملاحم طاوویی، ص 66؛ به نقل از: جامع الاخبار ا باب اولاد.
153) کنز المعال، ج 14، ص 38597، ص 249.
154) نوائب الدهور، ج 2، ص 49؛ مهدی منتظر، ص 156.
155) روضه کافی، ص 31.
156) نوائب الدهور، ج 1، ص 263؛ به نقل از قرب الاسناد حمیری، جزوه اول، ص 26 .
157) بحار، ج 6، ص 315.
158) الملاحم طاوویی، ص 59؛ تفسیر روح البیان، ص 73، ح 24 (در تفسیر آیه اسکن انت و زوجتک الجنته).
159) کنزالعمال، ج 14، ح 38495، ص 224، 241 و 245.
160) یاتی علی الناس، ج 1، ص 106؛ به نقل از: جامع الاخبار، ص 129.
161) بحار، ج 6، ص 306؛ بشاره الاسلام، ص 25؛ الزام الناصب، ص 182.
162) مناقب ابن شهر آشوب، ص 430.
163) نوائب الدهور، ج 2، ص 51 - 52 به نقل از عجائب الاخبار من امیر المومنین.
164) مهدی منتظر، ص 154؛ االزام الناصب، ج 2، ص 185.
165) الزام الناصب، ص 195.
166) نهج البلاغه، خ 230، ترجمه استاد فقیهی، ص 463.
167) غیبت نعمانی، باب 14، ح 52، ص 384.
168) نوائب الدهور، ج 1، ص 151 به نقل از: مجمع الزواید ص 325.
169) الاثنی عشریه، ص 34؛ سفینه البحار، ج 2، ص 58.
170) نوائب الدهور، ج 2، ص 325.
171) الاثنی عشریه، ص 32؛ سفینه البحار، ج 2، ص 57.
172) حدیقه الشیعه، ص 525؛ سفینه البحار، ج 2، ص 58.
173) افسانه: داتانهای دروغین.
174) مهدی منتظر، ص 142.
175) وسایل الشیعه، ج 27، ص 75؛ بحار، ج 2، ص 94.
176) وسایل الشیعه، ج 27، ص 82.
177) تحف العقول، ص 171؛ وسایل الشیعه، ج 27، ص 30.
178) فضایح الصوفیه، ص 113 به نقل از: اعتقادات، شیخ صدوق، ص 84.
179) نوائب الدهور، ج 1، ص 182 به نقل از: تفسیر علی بن ابراهیم قمی، ص 627.
180) الملاجم طاوویی، ص 8 به نقل از: بحار الانوار، ج 13 ص 170؛ مهدی منتظر، ص 146.
181) سنن بیهقی، ج 19، ص 223 .
182) جامع الاخبار، ص 180.
183) نوائب الدهور، ج 2، ص 51 به نقل از عجائب الاخبار.
184) خصال، ص 504، ح دوم
185) روضه کافی، ص 30.
186) دعائم الاسلام، ج 2، ص 209.
187) وسایل الشیعه، ج 12، ص 229.
188) الاسراء (17): 36.
189) دعائم الاسلام، ج 2، ص 210.
190) نوائب الدهور، ج 1، ص 180 به نقل از: تفسیر علی بن ابراهیم قمی، ص 627 .
191) همان، ص 181.
192) همان، ص 195؛ مجمع الزواید جزء هفتم باب عمارات الساعه، ص 313.
193) همان، ص 200 به نقل از جامع الاخبار.
194) النجا به معنی عصا، چوب و پوست می باشد. (ر.ک: المنجد)
195) مسخ آن است که انسان از شکل خودبه شکل حیوانی مبدل گردد.(ر.ک: المنجد)
196) الملاحم و الفتن، بخش اول، ص 82.
197) ااملاحم طاوویی، ص 14؛ بحار الانوار، ج 3، ص 178.
198) الزام الناصب، ج 2، ص 185.
199) سحت: از قبیل ربا، رشوه، قمار، قرعه کشی، کم فروشی، پول مسکرات و هر چه در شرع حرام است.
200) الزام الناصب، ج 2، ص 184؛ از خطبه البیان امیر المومنین (علیه السلام ).
201) کنز العمال، ج 14، ح 38584، ص 246.
202) مهدی منتظر، ص 143؛ الزام الناصب، ج 2، ص 186؛ روضه کافی، ص 30.
203) الملاحم طاوویی، ح 5، ص 42 از بحار الانوار، ج 13، ص 168؛ روضه کافی، ص 30.
204) نوائب الدهور ، ج 1، ص 142؛ از بحار الانوار، ج 13، ص 168؛ روضه کافی، ص 30.
205) نوائب الدهور، ج 1، ص 183؛ از تفسیر علی بن ابراهیم قمی، ص 627؛ الزام الناصب ج 2، ص 140.
206) بحار، ج 13، ص 168؛ روضه کافی، ص 30؛ الزام الناصب، ص 182.
207) بقره (2): 237؛ سند روایت: نهج البلاغه، کلمات قصار، شماره 468.
208) نهج البلاغه، حکمت شماره 468، مسند امام رضا (علیه السلام ).
209) روضه کافی، ص 31؛ الزام الناصب، ج 2، ص 186، خطبه البیان.
210) الملاحم طاوویی، ص 63؛ بحار الانوار، ج 13، ص 170؛ سفینه البحار، ج 2، ص 58.
211) الزام الناصب، ج 2، ص 186.
212) مهدی منتظر، ص 163؛ علل الشرایع، ص 584؛ امالی صدوق، ص 385؛ تخلف العقول، ص 56؛ بحار، ج 70، ص 369.
213) صولت: قهر و غلبه، قدرت و بزرگی
214) نوائب الدهور، ج 1، ص 265 ؛به نقل از: بیان الحق، ج 4، ص 206.
215) مهدی منتظر، ص 162؛ تخلف العقول، ص 55؛ امالی صدوق، 678؛ بحار الانوار، ج 23، ص 127.
216) مهدی منتظر، ص 165 و 166؛ الاثنی عشریه فی المواعظ العددیه، ص 330؛ بند 10.
217) الملاحم والفتن، بخش 2 باب 52، 123.
218) الزام الناصب، ج 2، ص 186.
219) الملاحم طاوویی، ص 55 ح 18، از جامع الاخبار، ص 149.
220) نوائب الدهور، ج 2، ص 50؛ به نقل از عجائب الاخبار.
221) مهدی منتظر، ص 126؛ بشاره الاسلام، باب 6.
222) نوائب الدهور، ج 1، ص 170، نوائب الدهور، ج 1، ص 182؛ به نقل از تفسیر علی بن ابراهیم، ص 627.
223) جامع الاخبار، ص 129.
224) کنز العمال، ج 14، ح 38599، ص 249.
225) الرام الناصب، ج 2، ص 185.
226) غیبت نعمانی، باب 17، ح 1، ص 414؛ اصول کافی، ج 1، ص 333؛ بحار الانوار، ج 52، ص 93.
227) نوائب الدهور، ص 266؛ به نقل از: بیان الحق، ج 4 ص، 207.
228) الملاحم طاوویی، ص 15؛ بحار الانوار، ج 3، ص 178.
229) علامه شیخ جواد خراسانی، (ر.ک: آهی سوزان).
230) نوائب الدهور، ج 2، ص 33؛ از قرب الاسناد حمیری، ص 41.
231) الملاحم والفتن، بخش دوم، باب 45، ص 119.
232) الملاحم طاوویی، ص 44؛ بحار الانوار، ج 13، ص 168؛ روضه کافی، ص 36؛ الزام الناصب، ص 182.
233) الملاحم، بخش دوم، باب 49، ص 122.
234) نهج الابلاغه، ج 2 حکمت 2365، ص 500 ترجمه پاینده.
235) الزام الناصب، ج 2، ص 186 .
236) همان.
237) نوائب الدهور، ج 2، ص 51؛ به نقل از عجائب الاخبار.
238) بحار الانوار، ج 52، ص 258؛ بشاره الاسلام، باب 6، ص 134.
239) مهدی منتظر، ص 152.
240) نوائب الدهور، ج 1، ص 188، به نقل از: بحار ج 17، ص 29.
241) نوائب الدهور، ج 3، ص 328، به نقل از: دلایل البراهین الفرقان، ص 29.
242) مومنون (23): 3.
243) غلق: دشواری، سختی.
244) نوائب الدهور، ج، 1، ص 170.
245) الملاحم و الفتن، بخش سوم، باب 6، ص 148.
246) اصول کافی، 5، ص 541.
247) اصول کافی، ج 5، ص 541.
248) روضه کافی، ص 36؛ الزام الناصب، ص 182؛ بشاره الاسلام، باب 7، ص 133؛ بحار الانوار، ج 13، ص 168.
249) نوائب الدهور، ج 1، ص 209 به نقل از جامع الاخبار.
250) سفرنامه هانری رنه دالمالی، بخش چهارم، ص 2، ترجمه فره وشی
251) کنز العمال، ج 14، ح 38545، ص 238.
252) الملاحم، ص 58.
253) بحار الانوار، ج 96، ص 303؛ فضایل الشهر الثلاثه، شیخ صدوق، ص 91.
254) نوائب الدهور، ج 3، ص به نقل از کمال الدین شیخ صدوق.
255) روضه کافی، ص 31.
256) همان.
257) الملاحم والفتن، بخش سوم، باب 3، ص 147.
258) همان بخش اول، باب 13، ص 5.
259) یاتی علی الناس، ج 1، ص 133؛ به نقل از: مستدرک حاکم، ج 4، ص 504؛ الزام الناصب، ج 2، ص 132.
260) نوائب الدهور، ج 1، ص 133؛ به نقل از منتخب کنزالعمال .
261) همان، ص 137.
262) یاتی علی الناس، ج 1، ص 432؛ ملاحم، ص 143.
263) الزام الناصب، ج 2، ص 245.
264) بحار، ج 60، ص 217.
265) نوائب الدهور، ج 3، ص 29 به نقل از: السماء و العالم، ص 339.
266) روضه کافی، ص 29.
267) الملاحم طاوویی، ح 27، ص 62؛ به نقل از سفینه النجاه، منتخب التواریخ کرمانی، بحارالانوار.
268) نوائب الدهور، ج 3، ص 73؛ به نقل از روضه کافی، ج 3، ص 117؛ بشاره الاسلام، باب 7، ص 132.
269) منخب الاثر، ص 549؛ بحار، ج 60، ص 213؛ معجم احادیث امام المهدی، ج 3، ص 474.
270) منتخب الاثر، ص 327؛ بحار، ج 60، ص 212؛ معجم احادیث امام المهدی، ج 3، ص 474.
271) اختصاص، ص 102؛ بحار الانوار، ج 18، ص 311.
272) الملاحم و الفتن، بخش دوم، باب 57، ص 126.
273) همان، باب 45، ص 119.
274) الملاحم، بخش چهارم، فصل 25، ص 196.
275) یاتی علی الناس، ج 1، ص 102؛ منتخب التواریخ، ناظم الاسلام کرمانی، ص 113.
276) مهدی منتظر، ص 337؛ معجم احادیث امام مهدی (علیه السلام )، ج 3، ص 82؛ بحار، ج 51، ص 87.

277) مهدی منتظر، ص 167.
278) نوائب الدهور، ج 1، ص 206؛ به نقل از جامع الاخبار.
279) الزام الناصب، ج 2، ص 137؛ کنزالعمال، ج 14، ح 38570، ص 243.
280) کنز العمال، ج 14، ح 38593 و ص 230، ح 38517.
281) کنزالعمال، ج 14، ح 38 593 و ص 230، ح 38517.
282) الزام الناصب، ج 2، ص 134؛ عقد الدریارر، ص 263.
283) نوائب الدهور، ج 1، ص 195؛ به نقل از: مجمع الزواید، ص 313.
284) همان، ج 1، ص 305؛ به نقل از نهج البلاغه.
285) همان، ج 2، ص 74؛ روضه کافی، ج 3، ص 118.
286) یاتی علی الناس، ج 1، ص 104 و 105؛ ارشاد مفید، ص 363.
287) نوائب الدهور، ج 1، ص 238.
288) نوائب الدهور، ج 1، ص 238.
289) همان، ج 2، ص 55؛ به نقل از عجائب الاخبار.
290) کنزالعمال، ج 14، ح 38571، ص 243.
291) سیحون و جیحون رودهایی در نواحی ازبکستان و ترکمنستان از شوروی سابق می باشد که به دریاچه آرال می ریزد؛ الزام الناصب، ج 2، ص 125.
292) نوائب الدهور، ج 1، ص 293.
293) همان، ج 1، ص 214.
294) همان، ج 1، ص 293.
295) غیبت نعمانی، باب 10، ج 4، ص 147.
296) الزام الناصب، ص 194، 204، 209 و 147.
297) سفینه البحار، ج 2، ص 630؛ زبده الاحادیث، شیخ عباس قمی.
298) نوائب الدهور، ج 3، ص 10؛ به نقل از غیبت شیخ طوسی.
299) غیبت نعمانی، باب 14، روایت 44، ص 125.
300) مهدی منتظر ، ص 167؛ الزام الناصب، ج 2، ص 125.
301) الملاحم والفتن، بخش سوم، باب 10، ص 151.
302) کنزالعمال، ج 14، ص 220، ح 38475.
303) المالحم و الفتن، بخش دوم، باب 74، ص 134.
304) نوائب الدهور، ج 2، ص 225 - 226؛ به نقل از: بحار الانوار، ج 20.
305) بحار الانوار، ج 52، ص 245؛ معجم احادیث امام المهدی (علیه السلام )، ج 3، ص 23؛ الزام الناصب، ج 1، ص 69 .
306) مکیان المکارم، ج 2، ص 268.
307) همان، غیبت نعمانی، باب سفیانی، ص 145.
308) غیبت نعمانی، باب 18،، روایت 1، ص 416.
309) نوائب الدهور، ج 1، ص 188؛ به نقل از بحار الانوار، ج 17، ص 29.
310) سعف یعنی شاخه خشک و بی برگ از درخت خرما.
311) نوائب الدهور، ج 1، ص 217؛ به نقل از مختصر تذکره، باب ظهور الفتن، ص 199.
312) همان.
313) الزام الناصب، ج 2، ص 184؛ کنزالعمال، ج 14، ح 38622، ص 253.
314) کنزالعمال، ج 14، ص 244.
315) کنز العمال، ج 14، ص 244.
316) اصول کافی، ج 3، ص 147، (باب صبر) ترجمه آیت الله کمره ای.
317) بحار الانوار، ج 71، ص 279؛ خصال، شیخ صدرق، ج 2، ص 54.
318) الملاحم والفتن، بخش سوم، باب 15، ص 153.
319) الملاحم والفتن، ص 42، ح 5؛ نقل از بحار الانوار، ج 13، ص 168و روضه کافی، ص 36؛ الزام الناصب، ص 182 .
320) مهدی منتظر، ص 164؛ امالی مفید، ص 111؛ بحار، ج 10، ص 368.
321) الزام الناصب، ص 192.
322) غیبت نعمانی، باب 12، ح سوم، ص 289.
323) نوائب الدهور، ج 3، ص 319؛ از کتاب السماء و العالم، ص 339.
324) نوائب، ج 3، ص 319؛ از کتاب السماء و العالم، ص 339.
325) غیبت نعمانی، باب 12، ح 3، ص 289.
326) نوائب، ج 3، ص 329؛ از کتاب دلائل براهین الفرقان، شیخ مرندی، ص 8.
327) نوائب، ج 2، ص 406؛ از غیبت، شیخ طوسی، ص 284.
328) روضه کافی، ص 31؛ بحار الانوار، ج 13، ص 168.
329) روضه کافی، ص 31؛ الزام الناصب، ص 168.
330) الزام الناصب، 2، ص 188.
331) الملاحم طاوویی، ح 28، ص 63؛ به نقل از سفینه النجاه سید مرتضی.

332) وسایل الشیعه، ج 16، ص 273؛ اصول کافی، ج 2، ص 277.

333) عقد الدرر، ص 53؛ بحار الانوار، ج 52، ص 216 .
334) غیبت نعمانی، باب 14، ح 13، ص 216.
335) الزام الناصب، ج 2، ص 125؛ بحار، ج 52، ص 269.
336) مهدی منتظر، ص 167؛ الزام الناصب ج 2، ص 125.
337) نوائب الدهور، ج 1، ص 289؛ الملاحم والفتن، بخش دوم، باب 58، ص 126.
338) روزنامه همشهری، مورخ 8 / 12 / 77.
339) کنزالعمال، ج 14، ح 38471، ص 220.
340) -
341) ارشاد مفید، ص 405؛ غیبت، ص 277؛ غیبت نعمانی، باب 14، ح 61، ص 388.
342) بحار،ج 52، ص 235.
343) غیبت نعمانی، باب 14، ح 35، ص 376.

344) همان، باب 14، ح 37، ص 376.
345) بحار، ج 52، ص 229
346) بحارالانوار، ج 52، ص 207؛ منتخب الاثر، ص 546.
347) عصر ظهور، ص 211؛ بحار الانوار، ج 52، ص 235.
348) غیبت نعمانی، باب 15، ص 399.
349) مهدی منتظر، ص 232؛ بحار، ج 52، ص 182؛ معجم احادیث الامام المهدی (علیه السلام )، ج 4، ص 164.
350) نوائب الدهور، ج 2، ص 61؛ الزام الناصب، ج 2، ص 187 .
351) الزام الناصب، ج 2، ص 185.
352) کشف الغمه، ج 3، ص 284.
353) غیبت نعمانی، باب 10، ح 10، ص 214.
354) غیبت نعمانی، باب 17، ح دوم، ص 414.
355) کمال الدین، ص 368.
356) همان، ص 448.
357) کنزالعمال، ج 7، ص 260 .
358) بحار الانوار، ج 52، ص 249.
359) غیبت نعمانی، باب 14، ح 13، ص 361.
360) همان، باب 14، ح 15، ص 363.
361) بحار الانوار، ح 52، ص 248.
362) بحار الانوار، ج 52، ص 249؛ غیبت نعمانی، باب 18، ح 1، ص 416.
363) بحار الانوار، ج 52، ص 249؛ غیبت نعمانی، باب 14، ح 52، ص 384.
364) منتخب الاثر، ص 542؛ اربعین شیخ بهایی، ص 266.
365) غیبت نعمانی، باب 12، ح 17، ص 299 - 300.
366) یاتی علی الناس، ج 2، ص 712؛ ملاحم، ص 48.
367) نهج البلاغه؛ قصار الحکم، حکمت شماره 1، ص 625.
368) اصول کافی، ج 2، ص 623.
369) نوائب الدهور، ج 2، ص 27 به نقل از: السماء و العالم، ص 339.
370) اصول کافی، ج، ص 117.
371) وسایل الشیعه، ج 16، ح 21273، ص 151.
372) غیبت نعمانی، باب 11،ص 276 و باب 14، ص 390.
373) همان، باب 25، ص 460.
374) غیبت نعمانی، باب 10، ج 3، 225.
375) نوائب الدهور، ج 3، ص 326؛ بحار، ج 13، ص 42.
376) نوائب الدهور، ج 3، ص 354 به نقل از دلائل الامامه.
377) کمال الدین، ج 2، ص 458.
378) مکیان المکارم، ج 2، ص 13؛ کمال الدین، ج 2، ص 384.
379) مکیان المکارم، ج 2، ص 165.
380) بقره (2): 155.
381) غیبت نعمانی، باب 14، ح 5، ص 354 .
382) فصلت (41): 53.
383) غیبت نعمانی، باب 14،روایت 40، ص 378.