راهنمای سلامتی برای سالمندان

نویسنده : نجم السادات موسوی و سیما قاسمی

سخن ناشر:

پیری، پدیده ای است که از دیر باز به انحاء گوناگون مورد توجه بوده است . گاه این پدیده از جهت قرین بودن با فرزانگی، پختگی و تجربه اندوزی، و گاه بدلیل تداعی ضعف و فتور، مورد عنایت قرار گرفته است . ادیان الهی و آنانی که پیوسته به انسان و ارزشهای والای او نظر داشته اند، به پیری از منظری متعالی و ارزشمند نگریسته و از این منظر، پیران جامعه، به خصوص که آنان که بر کرسی ابویت نشسته اند، مظاهر فرزانگی، حرمت، وقار و طمانینگی هستند و نه تنها به جهت کبر سن مورد عنایت اند که از جهاتی فعل و قولشان می تواند مبداء و منشاء حلیت و حرمتهای الهی شود . به عنوان نمونه به برکت پیری با کورسوی نگاه تیزبین به شفافیت آیینه گون خشت خام، حوادث و اتفاقات گذران روزگار و فواید و عواقب امور را به روشنی می بیند و از همین روست که امر و نهی او در امور مباح و حتی مکروه و مستحب می تواند موجب حرمت و وجوب الهی آن امور گردد . و این یک جایگاه رفیع، برای والدین، بالاخص والدین کهن سال است .
کسانی که ارزش اطاعت از اوامر الهی را در خویش یافته اند و می دانند که خدایی زیستن چه حلاوتی دارد، برای بقاء و طول عمر والدین خویش از آن جهت دعا می کنند که اطاعت از آنان را کسب رضای معشوق ازلی و ابدی خویش یافته اند . آنان در غیاب نبی و ولی حی، ولایت والدین خویش را در امور فوق الذکر، مرادف با ولایت الهی می دانند .
پیران با چنین جایگاهی که در اندیشه انسان های الهی و انسانی اندیش دارند می باید بیش از پیش مورد عنایت و توجه جوانان و آنانی باشند که برای خدمت گزاری اینان قدرتی در بدن دارند .
امروزه با افزایش متوسط عمر انسان ها در تمامی جهان از آن جمله در ایران، جمعیت کهن سال رو به افزونی است و این جمعیت روزافزون می باید فرایند پیری را به خوبی طی کنند . پیری اجتناب ناپذیر است ولی بد پیر شدن اجتناب پذیر . باید از پیری زودرس و پیری همراه با بیماری و ناتوانی جلوگیری به عمل آورد جوانان و میان سالان نه تنها خود باید در اندیشه زمان پیری خویش باشند آن را خوب آغازیده و به انجام برسانند، بلکه باید به پیران خانواده خویش نیز عنایتی ویژه داشته باشند و تا حد ممکن آنان را در این راه یاری دهند .
کتب حاضر تلاش کرده بخشی از وجوه بهداشتی است آسیب شناختی پیران را با تاکید بر دستگاه ادراری و تناسلی آنان، که از جمله مسائل مربوط به کهن سالان است، مورد مو شکافی و توجه قرار دهد . مطالعه این کتاب نه تنها برای پیران و کسانی که با آنان سر و کار دارند حائز اهمیت است که برای جوانان و میان سالان نیز به منظور شناخت آسیبهای احتمالی و جلوگیری از آنها، ضروری است .
امید که این اثر با کرم الهی، از تمامی آنان که در جهت تالیف و نشر آن همت گماشتند، به عنوان قدمی در راه رضای دوست، پذیرفته شود .

مقدمه:

سالمندی پدیده ای است که می توان آن را مرحله ای از سیر طبیعی زندگی انسان، انگاشت: فرایندی که برای همه افراد بشر پیش می آید و از آن گریزی نیست .
انسان در تمام مراحل عمر خود، از دوران جنینی گرفته تا بلوغ و میان سالی، نیازمند مراقبتهای بهداشتی خاص در هر یک از این دوران می باشد . بدیهی است، سالمندی از این قائده مستثنی نیست . و از آنجا که هدف سیستم های بهداشتی حفظ و ارتقای کامل سلامت برای همه آحاد جامعه است، بنابراین، سالمندان هم به عنوان گروهی از جامعه و خصوصا یک گروه آسیب پذیر، در راستای همین هدف قرار می گیرند .
با پیشرفت بهداشت و ارائه مراقبت های پیش گیرانه و کنترل بیماری های واگیر دار، طول عمر انسان افزایش پیدا کرده و شمار سالمندان بخصوص در کشورهای پیش رفته و در حال توسعه به شدت افزایش یافته است . اما آنچه مسلم است، این است که با افزایش سن، خطر بیماری های حاد و مزمن افزایش یافته و توانایی های عمل کردی افراد و نیز قدرت حواس و ادراک آنان کاهش می یابد . خوش بختانه همه مشکلاتی که متعاقب سالمندی به وقوع می پیوندد، در تمامی افراد، حادث نمی شود . در حقیقت، بسیاری از آنان می توانند رفتارهای پیش گیرانه را اتخاذ نمایند و بدین ترتیب از بروز بیماری ها جلوگیری کنند . از آنجا که بر طبق شعار سازمان بهداشت جهانی در سال 1999 میلادی سالم پیر شدن چیز دیگری است این نظریه بیش از پیش مطرح می شود که: از پیر شدن نمی توان پیش گیری کرد ولی پیش گیری از بد پیر شدن ممکن می باشد .
هدف از مراقبت های پیش گیری در سالمندان نه تنها کاهش مرگ و میرهای
زودرس و موارد ابتلا می باشد، بلکه حفظ توانمندی ها و بهبود کیفیت زندگی را نیز شامل می شود . برنامه پیش گیری در سالمندان باید بر پایه سه سطح پیش گیری یعنی پیش گیری اولیه، ثانویه و ثالثیه در نظر گرفته شود . در پیش گیری اولیه، مداخلات ارائه شده مشتمل است بر حفاظت اختصاصی - آموزشی بهداشت و توجه به عوامل خطری که منجر به کاهش سلامت آنان می شود .
مداخلات در پیش گیری ثانویه شامل درمان بیماری ها، و مداخلات مربوط به پیش گیری ثالثیه جلوگیری از پیش رفت و گسترش عوارض آنها و حداکثر استفاده از توان باقی مانده بالقوه آنان با توجه به شرایط فرد می باشد که بیشتر در راستای اهداف توان بخشی قرار می گیرد .
علی رغم پیش رفت های چشم گیری که امروزه در خصوص سالمند و سالمند شناسی در جهان به وجود آمده است، با این وجود در ایران
نگاه به این پدیده هم چنان به صورت سنتی انجام می گیرد و فقر منابع علمی در این زمینه جهت ارتقای بینش و اطلاعات به سالمندان و خانواده های آنان به عنوان یاری کنندگان اولیه برای دست یابی به اهداف پیش گیرانه فوق بسیار محسوس می باشد . لذا با توجه به موارد ذکر شده، مؤلفان کتاب حاضر بر این تلاش هستند که به بخش مهمی از بیماریها و مشکلات گریبان گیر سالمندان پرداخته و با آموزش اطلاعات روان و ساده به سالمندان و خانواده های آنان در خصوص دستگاه ادراری و تناسلی و اختلالات و مشکلات مربوط به آنها را یاری دهند تا اولا با شناخت اختلالات و مشکلات شایع در این دستگاه در دوران سالمندی، تا حد امکان از بروز آنها پیش گیری نمایند و ثانیا در صورت بروز و یا وجود این اختلالات آنها را شناسایی نموده و بتوانند مشکل خویش را از بقیه اختلالات مشابه کاملا تشخیص دهند و توجیه لازم برای مراجعه به مراکز کلنیکی را کسب نمایند، و بدین وسیله همکاری بهتر و اصولی تری بین سالمند، خانواده، مراقبان وی و نیز پزشک معالج بوجود آید، و در مجموع، آنان را جهت انجام پدیدهسالم پیر شدن یاری کرده و از بد پیر شدن بکاهند، که این امر، خود به ارتقای سطح بهداشت کشورمان کمک نموده و دست یابی به اهداف فوق را تا حد امکان میسر می نماید .

فصل اول: ساختمان و عمل کرد دستگاه ادراری - تناسلی: