سیمای متهجدین

نویسنده : سید حسن موسوی

قضای نماز شب

80 - از امام صادق (علیه السلام) منقول است که شخصی از صلحا به آن حضرت شکایت نمود کهمن برای نماز شب بر می خیزم؛ لیکن خواب بر من غلبه می نماید، تا اینکه صبح می شود و چه بسا یک ماه یا دو ماه نماز شب از من فوت شده و به روز آن را قضای می نمایم.حضرت فرمود:قره عین له و الله؛ یعنی به خدا قسم این کار مایه روشنی چشم تو است و به او اجازه نفرمودند که وتر را در اول شب به جای آورد و فرمود:الوتر قبل الفجر؛ یعنی (زمان) وتر قبل از فجر است- نه اول شب).(204)
81 - از امام صادق (علیه السلام) منقول است که فرمود:قضاء صلوه اللیل بعد الفداه و بعد العصر من سر آل محمد المخزون ؛ یعنی قضای نماز شب پس از صبح و بعد از عصر، از سر مخزن آل محمد صلی الله علیه و اله)است.(205)
82 - ابن أبی قره به اسنادش تااسحاق بن حماد از اسحق بن عمارنقل می کند که گوید:امام صادق (علیه السلام) را در قادیسه ملاقات نمودم در حالی که علی أبی عباس پیشاپیش در حرکت بود.تا این که به طراباد رسیدیم و در کنار جوی کوچکی به مردی برخوردیم که نماز می گذارد در حالی که کاملا روز شده بود پس امام صادق (علیه السلام) در کنار او توقف نمود و فرمود:یا اباعبدالله ای شی ء تصلی؛ یعنی ای بنده خدا چهنمازی می خوانی؟ گفت: نماز شب؛ آنچه از نماز شبم قضا شده است آن را در روز قضا می نمایم.حضرت فرمود:یا معتب حط رحلک حتی نفتدی مع الذی یقضی صلاه اللیل ؛ یعنی ای معتب! رحل شتر بیفکن تا با کسی که نماز شب را قضا می کند چاشت بخوریم. گفتم فدایت شوم آیا در این باره چیزی روایت شده است؟ فرمود:حدثنی أبی عن آبائه قال: قال رسو ل الله صلی الله علیه و اله):ان الله یباهی بالعبد یقضی صلاه اللیل بالنهار، یقول: ملائکتی عبدی یقضی ما لم أفترضه علیه، أشهدوا أنی قد غفرت له؛یعنی پدرم از پدرانش برایم روایت نموده که رسول خدا صلی الله علیه و اله) فرمود: به درستی که خدا بنده ای که نماز شبش را در روز قضا نماید مباهات می کند و می فرماید: ای فرشتگان من! بنده من چیزی را قضا می نماید که بر او واجب نکرده ام، شاهد باشید که او را آمرزیدم.(206)

نزول ملائکه به آسمان دنیا

83 - از امام باقر (علیه السلام) مروی است که فرمود:ان الله تبارک و تعالی لینادی کل لیله جمعه من فوق عرش من اول اللیل الی آخره ألا عبد مومن یدعونی لدینه أو دنیاه قبل طلوع الفجر فأجیبه؟ ألا عبد مومن یتوب الی من ذنوبه قبل طلوع الفجر فأتوب علیه؟ ألا عبد مومن قدقترت علیه رزقه فازیده و أوسع علیه؟ ألا عبد سقیم یسألنی أن أشفیه قبل طلوع الفجر فاعافیه؟ ألا عبد مومن محبوس مغموم یسألنی أن اطلقه من سجنه فاخلی سربه؟ ألا عبد مومن مظلوم یسألنی أن آخذ له بظلامته قبل طلوع الفجر فأنتر له و آخذ له بظلامته؟
یعنی به درستی که خداوند تبارک وتعالی در هر شب جمعه از اول شب تا آخر شب ندا می کند که آیا بنده مومنی هست که قبل از طلوع فجر مرا بخ جهت دین یا دنیایش بخواند تا او را اجابت نمایم؟ آیا بنده مومنی هست که قبل از طلوع فجر از گناهانش به درگاه من توبه نماید تا توبه او را قبول نمایم؟ آیا بنده مومنی هست که رزقش کاسته شده پس بر او بیفزایم و بر وی وسعت دهم؟ آیا بنده بیماری هست که از من درخواست شفا کند از طلوع فجر تا عافیت نصیبش نماید؟ آیا بنده مومنی در بند و غمگین هست که از من بخواهد از بند نجاتش دهم، تا تنش را از هم و غم فارغ سازم؟ آیا بنده مومن مظلومی هست که قبل از طلوع فجر از من بخواهد که دادش را بستانم، پس یاریش کنم و به دادش را بستانم، پس یاریش کنم و دادش را بستانم؟ سپس امام فرمود:فلا یزال ینادی بهذا حتی یطلع الفجر؛ یعنی این ندا داده می شود تا وقتی که فجر طالع گردد.(207)

استغفار در سحرگاهان

84 - در قصص راوندی به اسناد زیادی از صدوق از محمدبن علی ماجیلویه از عمویش أبی القاسم از محمدبن علی صیرفی از شریف بن سابق از فضل بن أبی قره سمندی از امام صادق (علیه السلام) نقل شده که فرمود:یا فضل ان أفضل ما دعوتم الله بالأسحار، قال الله تعای و بالأسحار هم یستغفرون .(208)
85 - احمدبن محمدبن یحیی عطار از پدرش، از احمدبن محمدبن عیسی از حسن بن محبوب از عمروبن یزید نقل می کند که ظاهرا امام صادق (علیه السلام) فرمودند:من قال فی وتره اذا أوتر: استغفرالله و اتوب الیه، سبعین مره و هو قائم، فواظب علی ذلک حتی یمضی له سنه، کتبه الله عنده من المستغفرین بالأسحار، و وجهت له المغفره من الله عزوجل؛ یعنی هرگاه در نماز وتر خود در حالی که ایستاده است هفتاد مرتبه بگوید:استغفرالله و اتوب الیه و یک سال بر این کار مداومت نماید، خداوند وی را از استغفار کنندگان در سحرگاهان نوشته، و آمرزش وی بر خداوند (عزوجل) لازم وحتمی می گردد.(209)
86 - به سند صحیح از عبدالرحمن بن أبی عبدالله از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است که فرمود:القنوت فی الوتر الاستغفار و فی الفریضه الدعاء؛ یعنی در قنوت وتراستغفار و در قنوت فرضیه دعا کنید.(210)
87 - در روایت است که پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و اله) در نماز وتر هفتاد مرتبه استغفار می کرد و هفت مرتبه می فرمود:استغفرالله فی الوتر سبعین مره، تنصب یدک الیسری و تعد بالیمنی ؛ یعنی خداوند را در وتر هفتاد بار استغفار کن، دست چپت را بلند کرده و با دست راستت بشمار.(211)