سیره عملی اهل بیت (ع) حضرت فاطمه (س)

نویسنده : سید کاظم ارفع

فهرست مطالب:

اللهم صل علی الصدیقة فاطمه الزکیة حبیبة حبیبک ونبیک وام احبائک واصفیائک التی جبتهما و اخترتها علی نساءالعالمین اللهم کن الطالب لها ممن ظلمها و استخف بحقها و کن الثائر اللهم بدم اولادها.

پیش سخن:

اگرچه درباره زندگانی حضرت فاطمه ( علیه السلام ) در ابعاد مختلف مطالب فراوانی نوشته شده ولی باین مسئله که باید آن بانوی بزرگوار را اسوه حسنه قرار داد و راز عظمت و شخصیت آن حضرت را شناخت کمتر پرداخته شده است .
بنابراین چه خوب است زنان مسلمان با این انگیزه به مطالعه و بررسی زندگی زهرا ( علیه السلام ) بپردازند که صفات کمال و حمیده ایشان را در خویش ایجاد نمایند.
همانطور که معروف و مشهور است دوران زندگی حضرت فاطمه (علیه السلام ) بسیار کوتاه بود واز هجده سال تجاوز نکرد، اما در همین مدت کوتاه این برترین آئین همسرداری، خانه داری، بچه داری، مبارزه با غاصبین حقوق آل محمد ( علیه السلام ) و غیره را به مردم عالم آموخت .
خانمها می توانند زندگی مختصر فاطمه ( علیه السلام ) را از ولادت تا شهادت همانند یک تابلو زیبا در برابر دید خویش مجسم کنند و با الگو گرفتن و نگاه بر آن، نیکبختی و سعادت دنیا و آخرت خود را تامین نمایند .
کاری هم که در این کتاب شده بررسی و مروری کوتاه است با پشتوانه روایات درباره آنچه بر فاطمه ( علیه السلام ) گذشت و البته بیشتر بدین منظور که زنان باایمان با داشتن چنین گنج گرانمایه ای که سر تا پا همه نور و فضیلت است سراغ بیگانگان نروند و خط و الگو از غرب و شرق نگیرند .
و السلام علی من اتبع الهدی
سید کاظم ارفع بهار 1369

نامگذاری:

نخستین مسئله ای که بین خانواده ها حتی قبل از تولد نوزاد مطرح است موضوع نامگذاری و انتخاب اسم است و بی شک برگزیدن هر اسمی حکایت از طرز تفکر و علاقه پدر و مادر به شخصی است که نامش را برای فرزند خویش انتخاب می کنند.
آیا بهتر نیست اولیا محترم نامی را برای فرزندان خویش برگزینند که باعث احیا فرهنگ اسلام و زنده نگه داشتن اسامی اهل بیت عصمت و طهارت ( علیه السلام ) باشد واز نامها و اسامی قبیحه و بیگانه پرهیز کنند ؟
در زیارت ارزشمند جامعه کبیره خطاب به خاندان پیامبر (صلی الله علیه و آله) عرض می کنیم که:
و اسما و کم فی الا سما - فما احلی اسمائکم
اسامی شما در بین اسامی است - و چقدر نامهای شما با حلاوت و شیرین است .
قیل لابی عبدالله ( علیه السلام ): انا نسمی باسمائکم و اسما آبائکم فینفعنا ذلک ؟ فقال ای والله(1)
حضور امام جعفر صادق ( علیه السلام ) عرض شد که ما فرزندان خود را باسماء شما و پدرانتان نامگذاری می کنیم، آیا این عمل برای ما در پیشگاه الهی اجر و فایده ای دارد ؟ حضرت صادق ( علیه السلام ) فرمود: بلی بخدا قسم این عمل نفع معنوی دارد .
ان النبی ( صلی الله علیه و آله ) قال: من ولد له اربعه اولاد لم یسم ادهم باسمی فقد جفانی(2)
رسول خدا ( صلی الله علیه و آله ) می فرمودند: کسی که چهار فرزند بیاورد و هیچ یک را باسم من نامگذاری نکند به من جفا کرده است .
ممکن است کسی بگوید که اولاد چه تقصیری دارد وقتی پدر و مادر و بزرگترها نام زشتی برای او انتخاب کرده اند چه کاری از او ساخته است ؟ پاسخ این عزیزان این است که هیچوقت دیر نیست، اولاد می تواند شخصا اقدام کند و نام خوب را برای خویش برگزینند و از همه بخواهد که الزاما او را با آن نام دلخواهش صدا بزنند .
عن جعفر بن ابیه ( علیه السلام ): ان رسول الله کان یغیرالاسماء القبیحة فی الرجال والبلدان(3)
امام صادق علیه السلام از پدر بزرگوارش نقل نمود که فرمود: رسول اکرم صلی الله علیه و آله اسماء قبیح مردم و شهرها را تغییر می داد.
همانطور که ذکر شد بهترین نامها، اسامی و القاب معصومین ( علیه السلام ) بنابراین بچه شیعه ها و شیفتگان اهل بیت پیامبر ( صلی الله علیه و آله ) لازم است که نامهایشان همانند نامهای آن بزرگواران باشد و چون در این مقال بحث درباره بزرگ مقتدای بانوان فاطمه زهرا ( علیه السلام ) است به نقل اسامی آن حضرت اکتفا می کنیم .
عن یونس بن ظبیان قال: قال ابو عبدالله ( علیه السلام ): لفاطمة ( علیه السلام ) تستعة اسما عندالله عزوجل فاطمه، والصدیقة، والمبارکة، والطاهرة، والزکیة، والراضیة، والمرضیة، والمحدثة، و الزهراء(4)
امام صادق ( علیه السلام ) فرمودند: حضرت فاطمه ( علیه السلام ) نزد خداوند بزرگ نه اسم دارند . فاطمه، صدیقه، مبارکه، طاهره، زکیه، راضیه، مرضیه، محدثه، زهرا، .
شیخ صدوق در کتاب امالی و علل و خصال روایت فوق را با همان مضمون نقل نموده است .
نامهای حضرت فاطمه ( علیه السلام ) بر اساس نقل ابوجعفرالقمی عبارت است از:
فاطمه، بتول، حصان، حره، سیده، عذرا، زهرا، حورا، مبارکه، طاهره، زکیه، راضیه، مرضیه، محدثه، مریم کبری، صدیقیه کبری، و در آسمان او را نوریه و حانیه نامند.(5)
زهراء یعنی درخشنده و روشن، حصان به معنای پارسا و عفیف است، حره زن آزاد و کریمه را گویند، محدثه فرشتگان با او حدیث می گفتند، محدثه او در شکم مادر حدیث می گفت، حانیه به زنی گویند که کمال مهربانی را نسبت به شوهر و فرزندان خود داشته باشد .
فاطمه وصفی است از مصدر فطم و فطم در لغت یعنی بریدن و قطع کردن، این صیغه که بر وزن فاعل معنی مفعولی می دهد به معنی بریده و جدا شده است، فاطمه از چه چیز جدا شده است ؟
عن الرضا عن آبائه عن علی ( علیه السلام ) قال: سمعت رسول الله صلی الله علیه و آله یقول: سمیت فاطمه لان الله فطمها و ذریتها من النار(6)
امیرالمؤمنین علی ( علیه السلام ) می فرماید از رسول خدا ( صلی الله علیه و آله ) شنیدم که فرمود: نام دخترم فاطمه شد چونکه خداوند او و فرزندانش را از آتش جهنم جدا می نماید .
در حدیث دیگر جبرئیل در پاسخ رسول گرامی ( صلی الله علیه و آله ) گفت: سمیت فاطمه فی الارض ( لانه ) فطمت شیعتها من النار(7)
نام او را در زمین فاطمه گفتند زیرا که خداوند شیعیان او را از آتش دوزخ جدا می کند.
مرحوم مجلسی از عیون اخبار الرضا( علیه السلام ) روایت دیگری را نقل می کند:
قال ابن عباس لمعاویة: اتدری لم سمیت فاطمه، فاطمه ؟ قال لا، قال: لانها فطمت هی و شیعتها من النار(8)
ابن عباس از معاویه پرسید: می دانی چرا فاطمه را فاطمه نامیدند ؟
گفت نه ! ابن عباس گفت: چون او و شیعیان او به دوزخ نمی روند .
امام صادق ( علیه السلام ) به یونس بن ظبیان فرمود:
اتدری ای شی تفسیر فاطمه ؟ قلت اخبرنی یا سیدی قال: فطمت من الشر(9)
آیا می دانی تفسیر فاطمه چیست ؟ گفت بفرمائید آقای من . فرمود: یعنی از شر و بدیها بریده شد .
هنگامی که فاطمه زهرا ( علیه السلام ) بدنیا آمد اهل آسمان به یکدیگر مژده به ولادت آن حضرت می دادند، وحدث فی السماء نور زاهر لم تره الملائکة قبل ذلک و قالت النسوة: خذبها یا خدیجه طاهره مطهره، زکیة، میمونه بورک فیها و فی نسلها(10)
در آسمان نوری درخشان جلوه گر شد که تا آن لحظه هیچ یک از ملائکه ندیده بودند و زنان ( ساره - آسیه - مریم - کلثم ) که از بهشت برای یاری خدیجه آمده بودند گفتند: بگیر فرزندت را که طاهره، مطهره، زکیه و میمونه است او و نسلش مبارک باشند .
و از جمله نامهای حضرت فاطمه ( علیه السلام ) حوراء و انسیه و منصوره است و به همین جهت در روایات نبوی صلی الله علیه و آله آمده است که فاطمه ( علیه السلام ) حوریه ای به صورت انسان؛ در آسمانها او را منصوره و در زمین فاطمه نامیدند؛
و در حدیثی که از ابن عباس نقل شده رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند:
فاطمه بضعة منی و هی نور عینی وثمرة فؤادی، و روحی التی بین جنبی و هی الحوراء الانسیة(11)
فاطمه پاره تن من است و او نور چشم من و جای من است که میان سینه ام قرار دارد و او حوراء انسیه است.
اکنون با استفاده از روایات ذکر شده اسامی آن بزرگوار را مرور می کنیم .
1- فاطمه 9- زهرا 17- منصوره
2- صدیقه 10- بتول 18- مریم کبری
3- مبارکه 11- حصان 19- صدیقه کبری
4- طاهره 12- حره 20- نوریه
5- زکیه 13- سیده 21- حانیه
6- راضیه 14- عذرا 22- مطهره
7- مرضیه 15- حورا 23- میمونه
8- محدثه 16- انسیه 24- محدثه