فهرست کتاب


بامداد بشریت

محمد جواد مروجی طبسی

13 - فلسفه غیبت امام زمان چیست

مسئله غیبت امام زمان علیه السلام یکی از اسرار الهی است که تا کنون کسی جز معصومین علیه السلام نتوانسته است به راز آن پی ببرند. دانش بشر توان پی بردن به رازهای آفرینش هستی را ندارد. از این رو، از هنگامی که مسئله غیبت مطرح گردید، با این که هنوز حضرت مهدی علیه السلام متولد نشده بود، مردم در این باره سوال های زیادی از پیامبر صلی الله علیه و آله و معصومین علیه السلام نمودند، اما هرگز به علت آن پی نبردند؛ چون آن ها اجازه افشای این راز را نداشتند.
عبد الله بن فضل هاشمی می گوید: از امام جعفر صادق علیه السلام شنیدم که فرمود: به ناچار، برای صاحب این امر غیبتی خواهد بود که هر انسان بی ایمانی به شک و تردید خواهد افتاد.
عرض کردم: فدایت گردم: برای چه؟
حضرت فرمود: به جهت امری که اجازه افشای آن را ندارم.
عرض کردم: حکمت این غیبت چیست؟
فرمود: حکمت غیبت همان است که در غیبت های گذشته رخ داده است. سپس افزود: این راز هرگز روشن نمی گردد مگر پس از ظهور؛ همان گونه که حکمت سوراخ شدن کشتی و کشته شدن آن کودک و ساخته شدن دیوار به دست خضر علیه السلام برای موسی علیه السلام روشن نشد مگر پس از جدایی آن دو یار همسفر. ای فضل! این، امری از سوی خدا، سری از اسرار الهی و رازی است از راههای پنهان پروردگار.
اگر خداوند را حکیم بدانیم، گواهی می دهیم که تمام کارهایش از روی حکمت است؛ اگر چه حکمتش برای ما روشن نباشد(90).
با این که معصومین علیه السلام مامور نبودند که مردم را به علت اصلی غیبت آگاه سازند، اما گاهی به برخی از حکمت های غیبت اشاره نموده اند، که به چند نمونه بسنده می کنیم:

1.جاری شدن سنت های پیامبران در او

یکی از سنت ها، مسئله غیبت پیامبران بود. می بایست پیامبران به امر خداوند، بنا بر علت ها و مصلحت های، مدتی از مردم فاصله بگیرند. این غیبت ها گاهی کوتاه مدت و گاهی طولانی بود. در امت اسلامی این مسئله به امام زمان علیه السلام اختصاص یافت.
سدیر صیرفی می گوید: امام صادق علیه السلام به من فرمود: برای قائم ما دو غیبت می باشد که زمانش به طول می انجامد.
صیرفی می گوید عرض کردم: چرا؟
آن حضرت فرمود: خواست خداوند چنین است که سنت های سایر پیامبران نسبت به غیبتشان، درباره او اجرا شود... خدا می فرماید: لترکبن طبقا عن طبق(91)؛ همه شما پیوسته از حالی به حالی دیگر منتقل می شوید (تا به کمال برسید). آن چه که بر سر امت های پیشین آمده است، بر سر این امت نیز خواهد آمد و این سنت تغییر ناپذیر است(92).

2.امتحان شیعیان

شاید یکی از مهم ترین حکمت های غیبت امام زمان علیه السلام این باشد که شیعیان می بایست در دوران غیبت امامشان، مورد آزمایش قرار گیرند، آزمایشی بسیار سخت و دشوار که خالص را از ناخالص و خوب را از بد جدا می کند.
امام صادق علیه السلام در این باره فرمود: به خدا سوگند! آن چه را که گردن های خود را به سوی او کشیده اید، نخواهید بود تا این که مورد آزمایش قرار بگیرد و از هم جدا شوید(93).
امام باقر علیه السلام در جواب جابر جعفی که پرسیده بودن چه وقت فرج شما خواهد رسید؟ فرمود: هیهات، هیهات، فرج ما نخواهد بود تا آن که تصفیه شوید، تصفیه شوید و سه مرتبه این جمله را تکرار کرد و فرمود: تا آن که خوب و بد از هم جدا شوند(94).