فهرست کتاب


بامداد بشریت

محمد جواد مروجی طبسی

پاسخ

1. قرآن، منبع اصلی همه معارف و قوانین اسلامی است و در حقیقت، به منزله قانون اساسی همه قوانین اسلامی است. همان گونه که در قانون اساسی هر کشور، اصول و اهداف و مسئولیت های ارگان ها و نهادها به صورت کلی و بدون شرح و توضیح کامل، ثبت شده و شرح و تبین آن به عهده قانون های عادی است، در قرآن نیز برخی از معارف اسلامی به صورت کلی و مجمل بیان شده و تفسیر و توضیح آن به عهده پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله نهاده شده است. در مورد مهدویت نیز چنین است.
ریشه اصلی این تفکر، قرآن است که در چند آیه، نابودی ستم را پیش بینی کرده و پیروزی پارسایان، صالحان و مستضعفان را نوید داده و فرجام کار را از آن پرهیز کاران دانسته و بشارت داده که در پایان جهان نیکوکاران حاکم جهان خواهند شد. در تفسیر این آیات، روایات فراوانی از پیامبر صلی الله علیه و آله و ائمه علیه السلام نقل شده است که بنابر آن ها، حکومت امام مهدی علیه السلام در آخرالزمان همان حکومت مستضعفان و صالحان است که در قرآن بشارت به آن داده شده است.
خداوند در 265 آیه که در 80 سوره آمده است، به صورت کلی، درباره مهدویت سخن گفته است. بیش از 500 روایت از پیامبر صلی الله علیه و آله و ائمه علیه السلام در تفسیر این آیات (7) نقل شده است. از باب نمونه به چند آیه و روایات بسنده می کنیم:
الف. و نرید ان نمن علی الذین استضعفوا فی الارض و نجعلهم ائمه و نجعلهم الوارثین(8)؛ ما می خواهیم بر مستضعفان زمین منت نهیم و آنان را پیشوایان و وارثان روی زمین قرار دهیم.
سلمان فارسی می گوید: پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله فرمود: خداوند هیچ پیامبر و رسولی را نفرستاد، مگر آن که برای او 12 نقیب قرار داد.
پیامبر صلی الله علیه و آله نام 11 امام را شمرد و فرمود: سپس فرزندش، محمد بن الحسن المهدی علیه السلام است که به امر پروردگار قیام می کند.(9)
ب. و لقد کتبنا فی الزبور من بعد الذکر ان الارض یرثها عبادی الصالحون(10) ؛ در زبور بعد از ذکر (تورات) نوشتیم: بندگان شایسته ام وارث - حکومت - زمین خواهند شد.
در تفسیر این آیه، محمد بن عبدالله بن حسن از امام باقر علیه السلام نقل کرده است که آن حضرت فرمود: مراد از آیه، حضرت قائم آل محمد علیه السلام و یارانش می باشند(11).
ج. ...امن یجیب المضطر اذا دعاه و یکشف السوء و یجعلکم خلفاء الارض...(12) ؛... و یا کسی که دعای مضطر را اجابت می کند و گرفتاری را بر طرف می سازد و شما را خلفای زمین قرار می دهد...
امام باقر علیه السلام در تفسیر این آیه، ضمن حدیث مفصلی، سخنرانی امام عصر (عج) را در موقع ظهور در مکه بیان می فرماید: اولین کسی که با او بیعت می کند، جبرئیل است و سپس بیش از 300 نفر با او بیعت خواهند نمود.(13)
2. این پرسش اختصاص بهمهدویت ندارد بلکه درباره خصوصیات و جزئیات بیش تر احکام اسلامی همانند نماز، روزه و زکات نیز مطرح است، چون در هیچ جای قرآن از شمار رکعات نمازهای پنج گانه یا شرایط وجوب زکات و روزه، سخن به میان نیامده است.

3- آیا اعتقاد به مهدویت اختصاص به شیعه دارد؟

پاسخ

همان گونه که در مقدمه گذشت، اعتقاد به ظهور مصلح جهانی، اعتقادی است قرآنی و بدین جهت، همه مسلمانان، اعم از شیعه و سنی، معتقدند که منجی جهان در فرجام تاریخ، ظهور خواهد کرد اعتقاد به ظهور مصلح گیتی جزو اندیشه های اساسی مسلمانان به شمار می رود.
شیعیان بنابر روایات بسیاری که از پیامبر صلی الله علیه و آله و امامان علیه السلام نقل شده است، مهدی علیه السلام را دوازدهمین پیشوای خود می دانند. آن ها معتقدند که از سلاله پاک فاطمه زهرا علیها السلام و نهمین فرزند امام حسین علیه السلام است. به جهت این باور عمیق است که شیعه در راه حفظ و بزرگداشت این اصل تلاش های فراوانی کرده است.
دانشمندان شیعه در طول تاریخ، به مرزبانی این باور پاک برخاستند و از جنبه های گوناگون علمی، روایی، تفسیری و کلامی، به تحلیل آن پرداختند و کتاب های بسیار ارزشمندی نوشتند. این تلاش ها پیش از آن که امام مهدی علیه السلام متولد شود، آغاز شد و تاکنون ادامه دارد.
فرهیختگان سنی نیز از دیرباز، توجه خاصی به این مسئله داشته اند و در کتابهای خود فصلی را به آن اختصاص داده و روایات نبوی را همراه اسناد و مدارک آن، ذکر کرده اند.
اهل تسنن حدود400 روایت از پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله در باره مهدی موعود (عج) نقل کرده اند. روایاتی که شیعه و سنی از پیامبر صلی الله علیه و آله و سایر معصومین علیه السلام نقل کرده اند حدود 6000 حدیث است.(14)
نام های تعدادی از کتاب های علمای سنی که بخشی از مباحث خود را به مهدویت اختصاص داده اند چنین است: مسند احمد، ج سوم ص 36؛ مسند ابویعلی، ج 2 ص 274؛ سنن ترمذی، ج 4، ص 505؛ سنن ابو داود، ج 4، ص 107 و سنن ابن ماجه، ج 2، ص 1368.
نیز حاکم نیشابوری در المستدرک علی الصحیحین، ج 4، ص 557؛ ابن الصباغ مالکی در الفصول المهمه، ص 273؛ قندوزی حنفی در ینابیع الموده، ص 241؛ شبلنجی در نورالابصار، ص 186؛ ابن الصبان مصری در اسعاف الراغبین، ص 140؛ نگری در دستور العلماء، ج 3، ص 291؛ ابن خلکان در تاریخ خود، ج 2، ص 451؛ ابن الاثیر در نهایه، ج 1، ص 174؛ محمد بن طلحه در مطالب السوال، در باب 12؛ سبط ابن الجوزی در تذکره الخواص، ص 378؛ سید احمد زینی دحلال در فتوحات، ص 322؛ ابن حجر هیثمی در الصواعق المحرقه، ص 205 و طبری در ذخائر العقبی، ص 136 و صدها تن از نویسندگان اهل سنت به ویژگی های حضرت مهدی علیه السلام و چگونگی ظهور آن حضرت پرداخته اند.(15)
برخی از علمای اهل تسنن کتاب های مستقلی در باره حصرت مهدی علیه السلام نوشته اند که به نام برخی از کتاب ها بسنده می کنیم:
1. البرهان، نوشته علامه متقی هندی؛
2. تحدیق النظر، نوشته محمد بن عبد العزیز؛
3. تلخیص البیان، نوشته ابن کمال باشا؛
4. العرف الوردی، نوشته جلال الدین سیوطی؛
5. العطر الوردی، نوشته محمد بن محمد حسینی؛
6. عقد الدرر، نوشته یوسف یحیی شافعی؛
7. علامات المهدی، نوشته جلال الدین سیوطی؛
8. فرائد فوائد الفکر، نوشته مرعی بن یوسف حنبلی؛
9. القول المختصر، نوشته شهاب الدین حلوانی؛
10. القول المختصر، نوشته احمد بن علی هیثمی؛
11. المشرب الوردی، نوشته ملاسطان حنفی؛
12. مناقب المهدی، نوشته ابونعیم اصفهانی؛
13. نعت المهدی، نوشته ابونعیم اصفهانی؛
14. البیان، نوشته محمد بن یوسف گنجی شافعی؛
بدین سان، روشن شد که باور داشت قیام مردی از سلاله فاطمه علیه السلام در آخر الزمان و نابودی ستم به دست توانای او، تنها خاص شیعه نیست، بلکه باوری است عمومی که همه مسلمانان به آن اعتراف دارند، حتی یک باور و اعتقاد جهانی و عمومی است که در میان همه مذاهب و مکتب های جهان بوده و تاکنون نیز باقی است. همه مکتب های بشری، ظهور مصلح بزرگ در آخر الزمان را به پیروان خود بشارت داده اند، حتی مکتب های الحادی رسیدن به جامعه بی طبقه که در آن آثاری از نابرابری اجتماعی و جود نداشته باشد، را نوید داده اند.
با این همه، اصالت و والایی این اندیشه، آن گونه که در اسلام، به ویژه در مذهب شیعه، شرح و تبیین شده و فلسفه آن بیان گشته، در هیچ مکتبی انجام نشده است .