فهرست کتاب


پیامبری و جهاد

استاد جلال الدین فارسی

سرگذشت ابراهیم

و به یاد آور آنگاه را که ابراهیم را پروردگارش با فرمانهایی آزمود پس وی آن فرمانها را به انجام رسانید. فرمود: من برآنم تا تو را امام آدمیان گردانم. گفت: و از فرزندان من هم؟ فرمود: پیمان من به ستمکاران نرسد. و آنگاه را که آن خانه را پناهگاه و مأمن آدمیان قرار دادیم، و شما از مقام ابراهیم برای خویشتن نماز گاه بگیرید. و به ابراهیم و اسماعیل سفارش کردیم که خانه مرا برای طواف کنندگان و معتکفان و رکوع کنندگان و سجده کنندگان پاکیزه سازید. و آنگاه را که ابراهیم گفت: پروردگارمن، اینجارا شهری ایمن قرار بده و ساکنانش را از میوه ها روزی ده کسانی از آنان را که به خدا و دوران آخرت ایمان آوردند. فرمود: و کسی را که کافر شد نیز اندکی بهره ور می سازم سپس او را بقهری سوی عذاب آتش می برم و بد سر نوشتی است. و آن هنگام را که ابراهیم پایه های آن خانه کعبه را با اسماعیل بالا می برد گفتند: پروردگار ما، از ما بپذیر زیرا که شنوای دانا تویی تو. پروردگار ما، بگذار تا که تسلیم شده تو باشیم و از فرزندان ما امتی تسلیم شده تو باشند، و آداب حج ما را به ما بنمایان، و توبه ما بپذیر زیرا که توبه پذیر مهربان تویی تو. پروردگار ما، و به میان آنان پیامبری از خودشان برانگیز تا آیات تو را بر آنان تلاوت کنند و به ایشان کتاب آسمانی و حکمت بیاموزد و پاکیزه شان کند زیرا که مقتدر حکیم تویی تو. و کیست که روی از کیش ابراهیم بگرداند مگر آنکس که عقل خویشتن سبک کند. و بیقین او را در دنیا بر گزیدیم و بیشک او در آخرت نیز از شایسته کرداران است. چون پروردگارش به او فرمود: تسلیم باش، گفت: تسلیم پروردگار عالمهای آفریدگان شدم. و بدان ابراهیم فرزندانش و یعقوب را سفارش کرد که ای فرزندان من، بیگمان خدا برای شما این دین را برگزید، پس جز در حال تسلیم و فرمانبرداری نمیر ید. مگر شما حاضر بودید آندم که یعقوب را مرگ فرا رسید؟ آندم که به فرزندانش گفت: پس از من که را خواهید پرستید؟ گفتند: معبود تو و معبود نیاکانت ابراهیم و اسماعیل و اسحاق را می پرستیم که معبودی یگانه است و ما تسلیم او هستیم. آن امتی است که بگذشت، او راست آنچه بدست آورد وکرد و شماراست آنچه بدست آوردید، و از شما درباره آنچه می کردند باز خواست نشود. و گفتند: یهودی یا مسیحی شوید تا هدایت شده باشید. بگو: در واقع کیش پاک گرایی ابراهیم که از مشرکان نبود مایه هدایت است. بگویید: به خدای یگانه ایمان آوردیم و به آنچه بسوی ما فرود آمد و آنچه بسوی ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط فرود آمد و آنچه به موسی و عیسی رسید و آنچه به پیامبران از پروردگارشان داده شد، هیچک از آنان را استثنا نمی کنیم، و ما به او تسلیم هستیم. پس اگر ایمان آوردند به همه آنچه شما ایمان آوردید بیقین هدایت یافته اند، و اگر روی گردانیدند پس جز این نیست که آنان در ستیزه اند، در آن صورت خدا بزودی شر آنان را از تو باز دارد و او شنوای داناست. (55)

رنگ آمیزی الهی

مسیحیان، هر وقت خداوند به آنان فرزندی می دهددر هفت روزگی او را در آب زرد رنگی غسل می دهند و آن را غسل تعمید می نامند و می پندارند بدینوسیله او را تطهیرمی کنند، و معتقدند که این غسل تعمید بجای ختنه است. و چون فرزند را غسل تعمید می دهند می پندارند که او نصرانی حقیقی شده است! خداوند اشاره به غسل دادن آنان در آب رنگین می فرماید که رنگ آمیزی خدا بدین صورت است که شخص را به ایمان اسلامی در آورد:
صبغه الله، ومن احسن من الله صبغه و نحن له عابدون. (56)
رنگ آمیزی خداست، و کیست بهتر از خدا به رنگ آمیزی، و ما پرستنده اوییم. بگو: با ما درباره خدا مجادله می کنید حال آنکه او پروردگار ما و پروردگار شماست، و کارهای ما ما راست و کارهای شما شماراست، و ما پرستشمان را یکسره خاص او کرده ایم. یا می گویید: ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و اسباط، یهودی یا مسیحی بودند؟ بگو: آیا شما دانا ترید یا خدا؟ و ستمکارتر از آنکس کیست که شهادتی از خدا را که نزد اوست کتمان کند حال آنکه خدا از آنچه می کنید غافل نیست. آن امتی است که بگذشت، او راست آنچه بدست آورد وکرد و شما راست آنچه بدست آوردید، و از شما درباره آنچه می کردند باز خواست نشود. (57)

تغییر قبله

روز دوشنبه پانزدهم رجب- سال دوم هجری- در حالیکه رسول خدا مشغول خواندن نماز ظهر است و در مسجد بنی سالم بن عوف- که نخستین نماز جمعه در آنجا اقامه شده است- فرمان خدا از راه وحی به پیامبر می رسد که روی از بیت المقدس به کعبه آورد. وی که رکعت دوم نماز ظهر را به پایان برده است روی به کعبه می گرداند و مسلمانان هم چنان می کنند و دو رکعت آخر نماز ظهر به سوی کعبه خوانده می شود. (58)
و این آیات کریمه فرود می آید:
بزودی از آدمیان، سبک مغزان گویند چه عاملی یا دلیلی آنان را از قبله ای که بر آن بودند بگردانید؟ بگو: مشرق ومغرب از آن خداوند است، هر که را که بخواهد به راهی راست هدایت کند. و بدینسان شما را امتی وسط قرار دادیم تا گواهان بر آدمیان باشید و پیامبر بر شماگواه باشد. و قبله ای را که بر آن بودی برقرار نکردیم مگر تا کسانی را که پیروی پیامبر کنند از کسانی که بر پاشنه پای خویش وا پس کی گردند باز شناسیم و گرچه آن قبله مسجدالاقصی سخت گران بود مگر بر کسانی که خدا هدایت کرد و خدا بر آن نبود که ایمانتان را ضایع کند زیرا که خدا به آدمیان البته پر رأفتی مهربان است، بیقین، گرویدن رویت را در آسمان می بینیم، پس تو را به قبله ای که می پسندی می گردانیم، اینک رویت را بسوی مسجدالحرام بگردان و هر جا که بودید رویتان را به جانبش بگردانید، و بیشک کسانی که کتاب آسمانی داده شدند البته می دانند که آن حقی است از پروردگار شان و خدا از آنچه می کنند بی خبر نیست. و اگر برای اهل کتاب هر آیتی بیاوری قبله تو را پیروی نکنند و تو پیروی کننده قبله آنان نیستی و آنان پیروی کننده قبله یکدیگرشان نیستند. و اگر پس از آن دانشی که به تو رسید از تمایلات آنان پیروی کنی تو بیشک در آن صورت از ستمکاران باشی. کسانی که کتاب آسمانی دریافت کرده اند او یعنی پیامبر را چنان می شناسند که پسرانشان را می شناسند. و بیگمان گروهی از آنان البته حق را در حالی که می دانند کتمان می کنند. حق از جانب پروردگار تو است، پس تو نباید از تردید کنندگان باشی. و هر گروهی را طریق و قبله ای است که روسوی آن کند، پس بسوی نیکویی ها بشتابید. هر کجا باشید خدا همه تان را فراهم می آورد زیرا که خدا بر هر چیز توانا است. و از هر جا بیرون آمدی رویت را به جانب مسجدالحرام بگردان. و بیگمان آن قرآن حقی است از جانب پروردگارت، و خدا از آنچه می کنید غافل نیست. و از هر جا بیرون آمدی رویت را به جانب مسجدالحرام بگردان. و هر جا که باشید رویتان را به جانب آن بگردانید تا آدمیان را بهانه ای علیه شما نباشد مگر کسانی از آنان که ستم کردند، و از آنان مترسید و از من بترسید، و برای این که نعمتم رابر شما تمام کنم و تا باشد که راه بیابید، چنانکه به میان شما پیامبری از خودتان فرستادم که آیات مرا برایتان تلاوت می کند و شما را پاکیزه می سازد و به شما کتاب آسمانی و حکمت می آموزد و به شما آنچه نمی دانستید می آموزد. پس یادم کنید تا یادتان کنم و مرا شکر گذارید و مرا ناسپاسی مکنید. هان ای کسانی که ایمان آوردند، از شکیبایی روزه و نماز یاری بجویید زیرا که خدا با شکیبایان است. و درباره کسانی که در راه خدا کشته می شوند مگویید مرده اند. در واقع زنده اند اما ادراک نمی کنید.و البته شما را با چیزی از ترس و گرسنگی و کاهش اموال و جانها و میوه ها آزمایش می کنیم، و شکیبایان را مژده بده، آنانکه چون مصیبتی بایشان در رسد گویند: بیگمان ما از خداییم و براستی که بسوی او باز می گردیم. آنان هستند که درودها از پروردگارشان و رحمتی بر آنهاست و راه یافته هم ایشانند. بیگمان، صفاو مروه از شعائر خداست، پس هر کس حج آن خانه کعبه کند یا عمره کند باکی بر اونیست که بر آندو طواف کند، و هر کس داوطلبانه کار خیری کند بیشک خدا سپاس پذیری داناست. بیگمان، کسانی که آن دلایل روشن و هدایت را که فروفرستادیم پس از آنکه آن را برای آدمیان در کتاب آسمانی بیان نمودیم کتمان می کنند آنان را خدا لعنت می کند و هم ایشان را لعنت کنندگان لعنت می فرستند. مگر کسانی که توبه آوردند و شایسته کردار شدند و بیان کردند آنچه را که قبلاًکتمان کرده بودند پس اینان را من توبه بپذیرم و منم توبه پذیر مهربان. براستی کسانی که کافرشدند. و در حالی که کافر بودند مردندآنان هستند که لعنت خدا و فرشتگان و آدمیان همگی بر ایشان است، در آن آتش ماندگارند و عذاب آنان کاهش نگیرد و نه آنان مهلت یابند. و خدای شما خدایی یگانه است، خدایی جز آن بخشاینده مهربان نیست. بیگمان، در آفرینش آسمانها و زمین و آمد وشد شبو روز و کشتی هایی که در دریا بسود آدمیان در حرکت است و آن آبها که خدا از آسمان فرو بارید تا بوسیله اش زمین را پس از مردنش زنده کرد و در آن از هرگونه جنبنده ای بپراکند و گردش بادها و ابرهایی که میان آسمان و زمین مسخر است آیت هاست برای مردمی که می اندیشند. و از آدمیان کسانی هستند که بجای خدا همتایانی می گیرند، آنان را چنان دوست می دارند که خدا را بایسته است، و کسانی که ایمان آوردند عشقی شدیدتر به خدادارند، و اگر کسانی که ستم کردند عذاب را ببینند در یابند که نیرو همه از آن خداست و خدا سخت کیفر است، بدان هنگام که پیروی شدگان از کسانی که پیروی کردند بیزاری جویند و عذاب را ببینند و هر سبب و پیوندی از ایشان گسیخته باشد، و کسانی که پیروی کردند گویند: کاش بازگشتی به دنیا می داشتیم تا از آن بیزاری می جستیم همانگونه که آنان اینک از ما بیزاری جستند. بدینسان خدا کارهایشان را بصورت حسرتهایی برایشان می نمایاند در حالی که آنان از آتش بیرون آمدنی نیستند. هان ای آدمیان، از آنچه در روی زمین حلال و پاکیزه هست بخورید و از پی گامهای شیطان مروید که او برای شما دشمنی نمایان است، جز این نیست که شما را به بدی و فحشاءفرمان می دهد و به این که علیه خدا چیزهایی بگویید که نمی دانید. و چون به آنان گفته شود که آنچه که آنچه را خدا فرو فرستاد پیروی کنید گویند: نه، ما آنچه را که پدرانمان را بر آن یافته ایم پیروی می کنیم. آیا حتی اگر پدرانشان چیزی نفهمند و راه نیابند؟ و داستان کسانی که کافر شدند داستان کسیی است که بانگ بر گوسفندی زند که جز آواز و بانگ نمی شنود، کرندگنگند کورند بدینجهت در نمی یابند. هان ای کسانی که ایمان آوردند از پاکیزه هایی که روزیتان کردیم بخورید و خدا را سپاس برید اگر فقط او را می پرستید. جز این نیست که مردار و خون و گوشت خوک و آنچه را که جز با نام خدا بر آن برده شده باشد بر شما حرام کرد، پس آنکس که ناچار شد بی آنکه زیاده طلبد یا از حد احتیاج در گذرد بر او گناهی نیست، زیرا که خدا آمرزنده ای مهربان است. بیگمان، کسانی که آنچه را که خدا از کتاب آسمانی فرو فرستاده است کتمان می کنند و بهایی اندک از این کار بدست می آورند آنان جز در آتش در شکمهای خود نمی خورند و خدا در دوران قیامت با آنان سخن نمی گوید و پاکشان نمی نمایاند و عذابی دردناک دارند. اینان هستند که گمراهی را ببهای هدایت، و عذاب را در ازای آمرزش خریده اند، پس چه شکیبایند بر آتش! آن بدین سبب است که خدا کتاب آسمانی را بحق فرو فرستاد و کسانی که درباره کتاب آسمانی اختلاف کردند در ستیزه ای دور و درازند. نیکوکاری این نیست که رویتان را سوی مشرق ومغرب بگردانید، بلکه نیکوکارکسی است که به خدای یگانه ایمان آورد و به دوران آخرت و فرشتگان و کتاب آسمانی و پیامبران، و مال را در دوستی او یا با همه دوست داشتنی بودنش به خویشاوندان و یتیمان و بیچاره گان و راه ماندگان و گدایان و در آزادی بردگان داد و نماز را بپا داشت و زکات بداد، و کسانی که چون پیمان بندند به پیمان خویش وفا کنند و آنان که در بینوایی و بیماری و سختی کارزار شکیبایند، اینان هستند که راست گفتند و پرهیزگار اینان هستند. (59)