فهرست کتاب


مهدی (عج) معجزه جاودان

محمد حسین طسوجی

هنگامی که حضرت با اجل طبیعی به لقاء الله پیوست.

در این باره هم از دلائل عقلی و هم از دلائل نقلی (که از احادیث معصومین) به ما رسیده می توان فهمید که حضرت مهدی (عج) با عجل طبیعی وفات خواهد نمود و این حدیث در مورد حضرت استثناء دارد به دو دلیل فوق قال معصوم (علیه السلام): (ما منا اما مقتول او مسموم) (374)
ترجمه: از ما معصومین از دنیا نرود مگر این که توسط شمشیر شهید شود یا این که توسط سم شهید گردد.
الف) دلیل عقلی بر استثناء بودن این حدیث در مورد حضرت:
حضرت مهدی ظهور می کند تا دنیا را پر از عدل و داد کند در حالی که پر از ظلم و ستم شده باشد و اگر قرار باشد آن حضرت به قتل و شهادت برسد با عدالت مطلقه حضرت تناقض و منافات خواهد داشت زیرا هیچ ظلم و ستمی بالاتر از این نیست که امام معصومی به ظلم کشته شود و اگر چنین باشد عدالت مطلقه برقرار نشده و در نتیجه اهداف حضرت مهدی (عج) نیز محقق نگردیده زیرا آن حکومتی را که حضرت تشکیل می دهد باید خالی از هر گونه ظلم و ستم و قتل و غارت باشد چه در مورد خودش و چه در مورد دیگران و اگر قرار باشد حضرت در حکومت عدل و دادی که بر پا نموده خود گرفتار ظلم و ستم شود غیر ممکن و محال خواهد بود.
زیرا که حق تعالی به تمام آحاد بشر دو پیامبر را ارزانی داشته تا بوسیله آنها بتوانند راه حق را از باطل تشخیص دهند و آن دو عبارتند از: 1- پیامبر ظاهری (که پیامبران و ائمه اطهار (علیه السلام) هستند) 2- پیامبر باطنی (که عقل و فهم بشر است) .که با توسل به قدرت تفکر و اندیشه حقانیت، حق تعالی و هر چه را که مقرر و امر فرموده مورد تایید قرار می دهد کما این که کلما حکم به العقل حکم به الشرع و کلما حکم به الشرع حکم به العقل
ترجمه: هر چه را عقل حکم کند شرع نیز به آن حکم می کند و هر چه را شرع حکم کند عقل نیز به درستی آن حکم می کند.
ب) دلیل نقلی بر استثنا بودن این حدیث در مورد حضرت:
حدیثی از امام رضا (علیه السلام) وارد شده که فرمود:

عن الهروی، قال سالت عن الرضا ما علامته المهدی عن الظهوره، قال (علیه السلام) من علاماته عن یکون کثیر السن- و شاب المنظر حتی عن الناظر علیه یحسبه، ابن اربعین سنه اودونها، لا یهرمه بمرور ایام و لیالی حتی یعطی الاجله (375)
ترجمه: از هروی نقل است که گفت پرسیدم از امام رضا (علیه السلام) چیست علامات حضرت مهدی (عج) در زمان ظهور آن حضرت؟ امام رضا (علیه السلام) فرمود: از علامتهای آن حضرت آن است که سنش زیاد است ولی به نظر جوان می رسد و کسی که نگاه می کند خیال می کند آن حضرت چهل سال بیشتر ندارد یا کمتر از چهل سال است که گذشت زمان و شبانه روز در چهره و جوانی آن حضرت تاثیر سوء نگذاشته است. تا این که حضرت به اجل طبیعی وفات کند.
حال به کسانی که ادعا دارند، که حضرت مهدی (عج) را زنی یا شخصی به شهادت می رساند، می گوییم به چه دلیل و مدرکی چنین ادعایی می کنید و اگر بر گفته های خود تاکید می کنید، دلایل و اسنادی را که دلالت بر صحت گفته های شماست ارائه دهید، و الا چنین افکار نادرستی را به جامعه و مردم القاء نکنید.
مرویست روزی که قیامت بپا شود و حجةالله از میان مردم به لقاء الله برسد. در آن روز محقق خواهد شد، معنی این حدیث
(لولا الحجة لساخت الارض باهلها)(376)
اگر حجت خدا بر روز زمین نباشد، زمین اهل خود را به کام خود می کشد، و آن گاه محقق شود، معنی این آیه شریفه (القارعه) (یوم یکون الناس کالفراش المبثوث) مردم وحشت زده به هر سو فرار کنند، همچون پروانه هایی سرگردان و پناهگاهی جستجو کنند. کوهها متلاشی شود همچون پشم زده شده، و اضطراب به نهایت برسد. به امر الهی کسانی که مرتبه ای والا از تقوا و ایمان دارند گلی را ببویند که با بوییدن عطر دلنشین آن روح آنان به راحتی قبض شود آنگاه حق تعالی امر کند به عزرائیل که جانها را قبض کن و همان شود و امر کند که جان ملائکه را هم قبض کن، پس محقق شود. تا این که نوبت خود عزرائیل شود و جان خودش را نیز قبض کند.
سپس محقق می شود، معنی آیه شریفه (یس)
(اذا اراد شیئاً ان یقول له کن فیکون) ترجمه: خداوند زمانی که بخواهد اراده کند چیزی را همانا می گوید باش پس می شود.
آنگاه یگانه مطلق حق تعالی، ندا دهد (سوره حم غافر)
(لمن الملک الیوم) این ملک و این کائنات امروز برای کیست. صدایی شنیده نشود، تا بار سوم که سکوت مطلق حکم فرما شود. و جوابی داده نشود. در این موقع خود باری تعالی و حضرت حق پاسخ دهد. سوره (حم غافر) (لله الواحد القهار) برای خداوند یگانه و قهار است، تمامی کائنات و هر چه که در جهان هستی و هفت آسمان (377) وجود دارد، برای این که محکوم کند مشرکین و بت پرستان و ملحدین را و اثبات کند وحدانیت و یگانگی مطلق و بی چون و چرای خود را، زیرا که قرار است دوباره همین مشرکین و ملحدین و تمام اهل بشر را زنده کند و بپرسد که کجا بودید که تکرار کنید و بگویید کلمه شرک خود را که این ملک و کائنات برای الله نیست. پس خداوند کاری را بیهوده انجام ندهد و آن چه که از اخبار رسیده زمین به صورت غبار در آید در یک زمان طولانی که فقط حق تعالی مدت آن را بداند بعد باران خواهد بارید و این ذرات را به طرف پایین بر می گرداند و جاذبه ای آن را متراکم کند و به امر حق تعالی کره خاک به صورت محشری پدید آید با این تفاوت که دیگر پستی و بلندی نباشد الا در محل های خاص مثل اعراف که در قرآن آمده که همچون سدی هستند که مانع عبور کفار از آن می شوند و کفار پشت آن قرار می گیرند، به اذن الله حتی سرانگشت افراد بازسازی شود.
و پیشرفت علم ثابت کرده که سرانگشت هیچ کس با دیگری یکی نیست و این یک نمونه از خلقتهای شگفت انگیز حق تعالی می باشد. که قرآن فرموده حتی سرانگشتان آنها را دوباره به شکل اول خلق کنیم، آن گاه با صیحه و ندایی قوی همگی از محل ها و قبرهای خود بلند شوند که محقق شود معنی آیه شریفه والعادیات (افلا یعلم اذا بعثر ما فی القبور)
ترجمه: آیا نمی دانید که زمانی از قبرها بلند شوید و دوباره مبعوث گردید. و محشر آماده گردد و محقق خواهد شد، معنی این آیه شریفه (سوره زلزله).
فمن یعمل مثقال ذرة خیراً یره و من یعمل مثقال ذرة شراً یره
ترجمه: هر که به اندازه ذره ای خیر انجام داده باشد می بیند. و هر که به اندازه ذره ای شر انجام داده باشد خواهد دید. و از هیچ چیزی کم و کسر نخواهد شد. و دوباره در قرآن سوره (قارعه) آمده. (فاما من ثقلت موازینه، فهوفی عیشه راضیه) ترجمه: پس کسی که سنگین باشد اعمال نیکش زندگی همراه با لذت و راضی کننده ای خواهد داشت.

ملاقات حضوری شیعیان با حضرت ولی عصر (عج)

(سعد بن عبدالله به همراه احمد بن اسحاق) جهت پاسخ سوالاتی که برایشان پیش آمده بود خدمت امام حسن عسگری (علیه السلام) در سامرا آمده بودند. که آن حضرت می فرمایند از نور چشم حضرت مهدی (عج)بپرسید.
(در این جا تعدادی از سوالات شیعیان و پاسخ حضرت ولی عصر (عج) به آنها را می آوریم. (378)
تفسیر آیه فاخلع نعلیک توسط امام زمان (عج)
1- سعید بن عبدالله از تاویل آیه (فاخلع نعلیک) سوال می نماید.
حضرت ولی عصر در جواب می فرمایند: موسی بن عمران که به وادی مقدس آمد عرض کرد: خداوندا!من محبتم را نسبت به تو خالص نمودم و خانه دلم را از غیر تو پاک نموده ام، در حالی که خاندانش را بسیار دوست مس داشت، لذا خداوند به او فرمود: (فاخلع نعلیک) یعنی محبت و علاقه شدید خانواده ات را از دل بیرون کن، اگر محبت تو نسبت به من خالص، و از میل بجز من دلت پاک است.
تفسیر آیه کهیعص (سوره مریم آیه یکم توسط امام زمان (عج)
2- سعد بن عبدالله می گوید: سپس عرض کردم: از تاویل کهیعص مرا مطلع فرمائید.
حضرت ولی عصر (علیه السلام) در جواب فرمودند: این حروف از اخبار غیبیه است که خداوند زکریا را از آن مطلع نمود؛ سپس داستان را برای حضرت محمد (ص) بیان فرمود و خلاصه ماجرا این است که زکریا از خداوند درخواست نمود که اسامی پنچ تن را به او یاد دهد و جبرئیل فرود آمده، اسامی پنجگانه را به ایشان تعلیم نمود. هر زمان که زکریا نامهای محمد (ص)، علی (علیه السلام) و فاطمه (س) و حسن (علیه السلام) را می برد، شاد می شد، ولی آن گاه که نام مقدس امام حسین (علیه السلام) را می برد دلش شکسته و اشکش جاری می گشت. روزی گفت: خدایا مرا چه می شود که هر گاه نام چهار تن بالا را می برم دلم تسلی می یابد و هر گاه نام مبارک امام حسین (علیه السلام) را می برم اشکم جاری می شود و نفسم در سینه گره می خورد؟ خداوند نیز از حادثه کربلا مربوط به امام حسین (علیه السلام) بدین گونه خبر داد که کهیعص.
امام عصر روحی له الفداء فرمودند که:
کاف هاء یاء عین صاد
کاف اسم کربلا و هاء اشاره به شهادت و هلاکت عترت طاهرین (خاندان مکرم رسول اکرم) است؛ یاء اشاره به یزید است که بر حسین (علیه السلام) ظلم نمود عین اشاره به عطش و تشنگی حسین (علیه السلام) و یاران عزیر اوست و صاد اشاره به صبر آن حضرت است در مقابل مصائب و شدائد.
زکریا (علیه السلام) چون این بشنید در مسجد خویش سه روز اعتکاف نمود و از معاشرت با مردم خودداری کرد و پیوسته مشغول گریه و زاری بود و مرثیه سرائی می کرد که:
بار خدایا آیا بهترین بندگان و مخلوقت را به مرگ فرزندانش با این کیفیت مبتلا می کنی؟
بار الها!آیا این بلیه را با شهادت حسین (علیه السلام) بر حبیبت خاتم الانبیاء نازل می فرمائی؟
خداوندا! آیا بر علی (علیه السلام) و فاطمه (س) لباس این مصیبت را می پوشانی؟ آنگاه زکریا عرض کرد: خداوندا!به من نیز فرزندی عنایت فرما و او را در پیری مایه روشنای چشمم قرار ده و مرا به وسیله او امتحان فرما و در مرگ او دل مرا بسوزان، چنان که حبیبت خاتم الاانبیاء را به مصیبت فرزندش مبتلا می کنی. خداوند نیز به او یحیی را مرحمت فرمود که او را نیز همچون امام حسین (علیه السلام) شهید کردند.
3- سپس سعد بن عبدالله می گوید: عرض کردم مولای من علت این که مردم نمی توانند باری خودشان امام انتخاب کند چیست؟
امام زمان (عج) فرمودند: علت این که مردم نمی توانند برای خود امام انتخاب کنند این است و من برای تو دلایلی ذکر می کنم که عقلت بپذیرد.
عرض کردم: بفرمائید.
در مقام باین استدلال و دلیل بر اثبات مدعی امام زمان (عج) فرمودند: به من بگو آیا انبیاء و فرستادگان الهی که راهنمایان مردمند و با نزول کتابهای آسمانی، فرستادن وحی به وسیله جبرئیل و مجهز بودن به نیروی عصمت، موید هستند و بزرگانی مانند موسی و عیسی با آن عقل و کمالی که داشته اند ممکن است انتخابشان غلط بوده باشد و در حالی که خیال می کردند برگزیدگان آنها مومن هستند، از منافقین بوده باشند؟
عرض کردم: خیر، ای مولای من!
امام عصر (عج) فرمودند: با این وصف موسی کلیم الله با آن فراوانی عقل و کمال علمی و برخوردار بودن از نیروی وحی از میان بزرگان قوم و لشکریانش هفتاد نفر را از همه طبقات اختیار کرد؛ آن هم کسانی را که در اخلاص و ایمان آنها شک و تردید نبود و دیدیم که چه شد. و خداوند بزرگ فرموده است: و موسی هفتاد مرد از قوم خود را برای وعده گاه برگزید. (379)
امام عصر (عج) فرمودند: پس هنگامی که مشاهده کردیم که انتخاب و اختیار برگزیدگان خداوند از سلسله جلیله انبیاء به این صورت در آمد و افراد فاسد به جای مردم صالح قرار گرفتند، نتیجه می گیریم افرادی که از درون اشخاص آگاهی ندارند حق اختیار و انتخاب از آنها گرفته شده است، و پس از این که انتخاب انبیاء بر افراد مفسد پیاده شد، دیگر اعتباری برای انتخاب مهاجرین و انصار پس از رسول اکرم (ص) باقی نمی ماند تا برای پیامبر اسلام وصی و جانشین انتخاب کنند.
4- سعد بن عبدالله سوال در جریان با یکی از نواصب برایش پیش آمده بود که خود وجود مقدس امام عصر (عج) بدون شنیدن از او در جواب می فرماید:
ای سعد!در مورد ادعای دشمن راجع به این که پیامبر (ص) منتخب امت (ابوبکر) را با خود به غار بردند، زیرا ترسیدند اگر او کشته شود امر اسلام مختل گردد چون می دانستند که او پس از آن حضرت خلیفه می شود، و رعایت اختفاء ایجاب می نمود کس دیگری را به غار نبرند و علی (علیه السلام) را در رختخواب خود بخوابانند، زیرا می دانستند که اگر علی (علیه السلام) کشته شود اختلالی در اسلام پیدا نخواهد شد و این که کسانی که بتوانند جای علی (علیه السلام) را بگیرند و امور اسلام و مردم را منظم نمایند وجود داشتند.
درباره این سوال و ادعای این شخص چرا جواب نقضی ندادی؟ چرا نگفتی که مگر نه این است که شما در روایتتان از قول رسول اکرم (ص) نقل کرده اید که آن حضرت فرمودند خلافت پس از من سی سال خواهد بود و بقای عمر آن به وجود این چهار نفر (ابوبکر و عمر و عثمان و علی (علیه السلام)) بستگی دارد؟ بنابراین، این چهار نفر بر اساس مذهب شما جانشینان رسول الله هستند.
قطعاً دشمن تو چاره ای جز این که بگوید درست است، ندارد (یعنی گفته تو را قبول کند). پس از این امر به دشمن می گوئی با توجه به این موضوع همان گونه که ابوبکر خلیفه پیامبر است، این سه نفر هم خلیفه اند پس چرا پیامبر از این چهار نفر (ابوبکر )را با خود به غار برد و آن سه نفر دیگر را نبرد؟ در حالی که از نظر مقام و آثار وجودی، هر چهار نفر باید یکی باشند. در این صورت، پیامبر (ص) نسبت به آن سه نفر استخفاف ورزیده و ترک محبت نموده و از شفقتی که نسبت به ابوبکر روا داشته آنان را محروم کرده است.
5- سپس امام عصر درباره سوال دیگری راجع به چگونگی ایمان آوردن اولی و دومی (ابوبکر و عمر) که سعد بن عبدالله داشت بدون شنیدن سوال جواب می فرماید: امام عصر (عج) فرمودند: اما در مورد سوال دیگر دشمن درباره اسلام اولی و دومی که آیا از روی اختیار یا از اکراه و اجبار بود که اسلام آورده اند چرا در جوابشان نگفتی که آن دو نفر به جهت طمع ایمان آورده بودند و علت طمع آنان نیز این بود که آنها با یهودیان معاشرت داشتند و در نتیجه این معاشرت از این که محمد (ص) به پیامبری مبعوث خواهند شد و بر عرب استیلا پیدا می کنند، با خبر شده و از تورات و کتب مقدسه ماجرای آن حضرت را شنیده بودند و به این دو نفر گفته شده بود همچنان که بخت النصر بر بنی اسرائیل مسلط شد حضرت محمد (ص) نیز بر عرب استیلا می یابد، با این تفاوت که حضرتش دعوی پیامبری دارد. بنابراین، آنگاه که موضوع رسالت حضرتش ظاهر شد، این دو تن در مورد شهادت لا اله الا الله و محمد رسول الله با پیامبر اسلام مساعدت کردند تا شاید به مقامی دست یابند و پس از قدرت یافتن و استقرار حضرت رسول (ص) در حکومت شریک باشند ولی آنگاه که از دستیابی به مقامی مایوس شدند با دوستان دیگرشان در شب عقبه سعی کردند مرکب سواری حضرت رسول (ص) را منحرف نمایند تا در دره ای سقوط کند و پیامبر کشته شود، ولی خداوند پیامبرش را حفظ فرموده و او را از این توطئه نجات داد و نظیر و مانند این دو نفر طلحه و زبیرند که با امیرالمومنین (علیه السلام) به طمع دستیابی به مقامی بیعت کردند و چون با توجه به عدالت امیرالمومنین (علیه السلام) مایوس شدند، بیعت خود را با حضرتش شکستند و نتیجه امرشان مانند دیگر بیعت شکنان شد، یعنی به ارتداد آنان از دین منجر گشت.
سوالات زیر از جمله سوالاتی است که به محمد بن عثمان نائب خاص آن حضرت داده شده بود و حضرت ولی عصر (عج) به آن سوالات پاسخ فرمودند. (380)
6- در مورد سوال از بچه ای که یکبار ختنه شده ولی پس از آن در موضع ختنه پوست روئیده باشد آیا برای بار دوم ختنه لازم است یا خیر؟
جواب: بلی واجب است برای بار دیگر نیز ختنه کنند زیرا زمینی که شخصی ختنه نشده بر آن بول (ادرار) می کند تا چهل روز به درگاه خداوند ناله و شکایت می کند. نماز گزاردن در مقابل آتش و...
7- حضرت می فرمایند: در پاسخ این که نمازگزاری که آتش، عکس و چراغ در جلوی او باشد آیا نمازش صحیح است یا خیر؟
جواب: اگر اجداد و نیاکان نمازگزار از بت پرستان و آتش پرستان نباشند نماز آنها صحیح است ولی در صورتی که پدران و مادرانشان بت پرست و آتش پرست بوده اند نماز آنها در حالی که آتش، عکس و چراغ در پیش روی آنان باشد جایزه نیست.
8- حضرت مهدی (عج) می فرماید: سوال گردید آیا جائز است از میوه درختهایی که از کنار آنها عبور می کنیم بخوریم؟
جواب: خوردن میوه این گونه درختها برای عبور کننده (نه به قصد خوردن از آنجا عبور کند) حلال ولی بردن آن حرام است.
جوابهای زیر جواب تعدادی از سوالاتی است که (اسحق بن یعقوب) در مورد برخی از مسائل که برای او مشکل بوده توسط جناب (محمد بن عثمان رضی الله عنه) از حضرت ولی عصر (عج) پرسیده و آن حضرت جواب گفته اند: (381)
9- اسحق بن یعقوب درباره این که بعضی از افراد امامت حضرت مهدی (عج) را انکار می کنند سوال می کند و حضرت چنین پاسخ می دهند:
جواب: اما در خصوص انکار وجود من از طرف برخی از خویشاوندان بدان که بین خداوند متعال و بندگانش هیچ گونه قرابت و خویشاوندی وجود ندارد. و هر کس که مرا انکار کند از من نیست و راه او راه پسر نوح است (از ما نیستند).
10- درباره اموالی که به آن حضرت پرداخت می نمایند (تحت عنوان خمس و...) سوال می کند؟
جواب: حضرت مهدی (عج) فرمودند: اما وجه این که اموال شما را قبول می کنیم این است که اموال شما پاک شود. بنابراین هر کس که می خواهد اموالش پاک شود بدهد و هر کس که نمی خواهد، ندهد، آن چه خداوند به ما عطا فرموده از آن چه شما می دهید بهتر است.
11- درباره وقت ظهور سوال می کنند؟
جواب: حضرت مهدی (عج) می فرماید: اما وقت ظهور ما موکول و منوط به اراده خداوند عزوجل است و هر کس برای ظهور ما وقت تعیین کند دروغ گفته است.
12- (اسحق بن یعقوب) درباره مسائل و حوادث جدیدی که برای مردم پیش می آید کسب تکلیف می کند!
جواب: حضرت می فرماید: اما در مورد مسائل و حوادث جدیدی که برای شما پیدا می شد به کسانی که احادیث ما را ورایت می کنند رجوع کنید که تحقیقاً آنها حجت من بر شمایند و من حجت خدا بر همه شما هستم.
13- درباره محمد بن عثمان سوال می کنند؟
جواب: حضرت می فرماید: و اما محمد بن عثمان عمری- که خداوند از او و پدرش راضی باشد- مورد اعتماد من است و نوشته و نامه او نوشته و نامه من است. میان جمعی از شیعیان در مورد نقش ائمه (علیه السلام) درباره خلقت موجودات اختلافی پدید آمد که عریضه ای به توسط محمد بن عثمان خدمت حضرت تقدیم داشتند که حضرت در جواب فرمود:
خداوند متعال آفریننده تمامی مخلوقات و روزی دهنده همه آنهاست. او جسم نیست و مثل و مانند ندارد و شنوا و داناست. اما ائمه (علیه السلام) سوال و درخواست می کنند از خدای تعالی، پس خداوند خلق می کند، و آنها از ذات مقدس او تقاضا می کنند و او به خاطر درخواست ایشان و احترام و بزرگداشت آنها روزی می دهد. (382)
محمد بن عبدالله بن جعفر حمیری عریضه ای به ناحیه مقدسه امام عصر ارواحنا فداه تقدیم داشت و در آن سوالاتی از محضر مبارک آن حضرت نمودند که در ذیل تعدادی از آنها آورده می شود: (383)
14- محمد بن عبدالله از این که نامی از علی بن محمد معروف به مالک بادوکه در توقیعی از حضرت که برای گروهی مرقوم فرموده بودند. سوال می کنند که ایشان از این موضوع غمگین هستند، از من خواسته که جریان را به عرض شما برسانم تا اگر علت نبردن نام او گناهی بوده که مرتکب شده است طلب آمرزش کند و یا غیر از این باشد بیان فرمایید که، موجب آرامش خاطر او گردد انشاءالله :
جواب امام عصر (عج) فرمودند: هر کس به ما نامه نوشت ما هم با او مکاتبه می کنیم (مکاتبه نمی کنیم مگر با کسی که با ما مکاتبه کند.)
15- محمد بن عبدالله سوال می کند: آیا زنی که شوهرش فوت شده است می تواند در تشییع جنازه او شرکت کند یا خیر؟
امام عصر (عج) می فرماید: می تواند.
16- محمد بن عبدالله سوال می کند: آیا زنی که شوهرش فوت شده و در عده وفات است می تواند به زیارت قبر شوهرش برود؟
امام عصر (عج) می فرماید: به زیارت قبر شوهرش می تواند برود ولی از خانه اش دور نشود.
17- آیا زن می تواند برای انجام حاجتی از خانه شوهرش بیرون برود در حالی که در عده وفات است؟
امام عصر (عج) می فرماید: اگر نیازی داشته باشد و کسی که آن حاجت را تامین کند نباشد، بیرون آمدن زن از منزل شوهر برای انجام حوائج مانعی ندارد.
18- محمد بن عبدالله سوال می کند: در خصوص وداع با ماه مبارک در میان اصحاب ما اختلاف است. برخی می گویند این عمل در شب آخر ماه باید انجام گیرد و بعضی دیگر می گویند باید در آخرین روز ماه رمضان، آن گاه که هلال ماه سوال رویت گردد خوانده شود.
امام عصر (عج) می فرماید: اعمال در ماه مبارک رمضان در شبها انجام می گیرد و وداع با آن نیز در شب آخر ماه رمضان عمل می شود ولی اگر کسی بترسد که نقصی حاصل شده، از ثواب آن کاسته گردد، می تواند برنامه وداع را در دو شب قرار دهد.
19- احمد بن روح سوالی در رابطه لباس نمازگزار برایش پیش آمد بود که جوابی از ناحیه امام عصر (عج) داده شد.(384)
جواب: امام عصر (عج) فرمود: اما در مورد چیزهایی که نمی شود با آنها نماز خواند، با پوست سمور و روباه نماز خواندن حرام است و با پوست حیوانات حلال گوشت به وسیله یکی از برادران دینی تو یا فردی از مخالفان (ممکن است اشاره به اهل سنت باشد) که مورد اعتماد تو باشد ذبح شود، پوشیدن آن جائز است و طبعاً نماز خواندن با آن مانعی ندارد.
21- در زمان غیبت صغری ابی صالح خجندی که به خاطر محبتی که به حضرت مهدی (عج) داشت جهت رسیدن به محضر آن حضرت و دیدار آن عزیز تلاش می کرد. بوسیله حسین بن روح عریضه ای در این رابطه تقدیم می دارد که حضرت در جواب می فرمایند: (385)
جواب: هر کس درباره من جستجو کند، به دنبال من آمده است و هر کس برای پیدا کردم من کوشش کند، دشمن را به سوی من راهنمایی کرده است و هر کس که دشمن را به سوی من رهبری کند جان مرا در خطر انداخته است و هر کس که از نظر جانی خطری متوجه من کند مشرک است.
22- نزدیک ما خیاط مجوسی است که گوشت میته می خورند و از آلودگی جنابت پروائی ندارند آیا با لباسی که برای ما می دوزد قبل از این که تطهیر شود می توان نماز خواند؟ جواب: نماز در آن لباس مانعی ندارد.
23- نمازگزاری که هنگام نماز در تاریکی شب، سجاده را اشتباه می کند و پیشانی را بر غیر آن چه سجده بر آن صحیح است می گذارد و چون سر بر می دارد سجاده را پیدا می کند. آیا این سجده کافی است یا خیر؟
جواب: تا زمانی که دو زانو نشسته است می تواند سر خود را برای پیدا کردن سجاده از محل سجده بلند کند.
محمد بن عبدالله حمیری در نامه دیگری در سال 307 قمری به امام عصر (عج) سوالاتی می نماید که یکی از آنها در زیر می آید. (386)
24- در مورد سجده شکر پس از نماز واجب، برخی از اصحاب گفته اند که این کار بدعت است، آیا جائز است که پس از نماز واجب سجده شکر نمود یا خیر؟ در صورتی که جایز است در مورد نماز مغرب پس از نماز واجب باید سجده کرد یا پس از نوافل مغرب؟
جواب: سجده شکر از لازم ترین و واجب ترین مستحبات است و کسی که آن را بدعت خواند خود قصد ایجاد بدعت در دین داشته است. اما خبری که در مورد سجده شکر روایت شده و رد آن اختلاف است که پس از نماز مغرب است یا پس از چهار رکعت نافله آن، بدان که: فضیلت دعا و تسبیح پس از فرائض در مقایسه با دعا و تسبیح پس از نوافل، مشابه و مانند فضیلت خود فرائض بر نوافل است و سجده، دعا و تسبیح می باشد پس بهتر است که بعد از فریضه و نماز واجب باشد، البته پس از نوافل هم جایز و صحیح است.
و باز در توقیع نامه دیگری امام عصر (عج) جواب سوالات محمد بن عبدالله حمیری را عنایت می فرمایند که تعدادی از آنها در ذیل می آید: (387)
25- آیا اهل بهشت زاد و ولد می کنند یا خیر؟
جواب: در بهشت، زنان باردار نمی شوند تا بچه بزایند و خون حیض و نفاس هم نمی بینند و رنج بچه داری نیز نیست همان گونه که خداوند فرموده است در بهشت آن چه چشمها و جانها از آن لذت می برند وجود دارد و هر گاه مومنی بخواهد بچه داشته باشد خداوند بدون باردار شدن و وضع حمل برای او بچه و فرزندی خلق می کند، همان گونه که حضرت آدم را آفرید.
26- آیا شهادت کسانی که به جذام و پیسی و فلج مبتلا هستند قبول است؟ چون روایت شده که این گونه افراد نمی توانند امام جماعت باشند.
جواب: چنان چه این گونه افراد پس از تولدشان به امراض یاد شده مبتلا باشند شهادت دادن آنان جائز است و چنان چه این بیماری ها در آنها مادرزاد باشد جایز نیست.
27- آیا مرد می تواند با دختر زن خود ازدواج کند؟
جواب: اگر در دامان وی و نزد وی تربیت یافته باشد نمی تواند با آن دختر ازدواج کند.
28- آیا با دختر زنی می شود ازدواج کرد که بعداً با مادربزرگ آن دختر ازدواج نمود یا جایز نیست؟
جواب: امام عصر (عج)می فرماید: این عمل نهی شده است.
فوائید و فضایل تربت امام حسین (علیه السلام)
29- در مورد گل قبر (منظور تربت حضرت امام حسین (علیه السلام) بوده است) که همراه میت در قبر می گذارند ، آیا این عمل درست است یا خیر؟
جواب: در قبر گذاشته می شود و به خواست خداوند با نخهای کفن وی مخلوط خواهد شد.
30- از حضرت صادق (علیه السلام) روایت شده است که بر کفن فرزندشان اسماعیل نوشتند: اسماعیل شهادت می دهد که خدائی جز خداوند یکتا نیست آیا جایز است که با تربت قبر امام حسین (علیه السلام) یا با چیز دیگری همین کلمات را بنویسیم؟ جواب: این عمل جائز است.
31- آیا از گل قبر تربت می توان تسبیح درست کرد و تسبیح با تربت فضیلت دارد یا خیر؟
جواب: با آن تسبیح تربت، تسبیح بگوید که تسبیح گفتنی با فضیلت تر از تسبیح گفتن با آن نیست و از جمله فضیلت و برتری آن، این که گاهی که انسان تسبیح گفتن را فراموش می کند اما تسبیح می گرداند، برای او ثواب تسبیح گفتن را می نویسند.
32- آیا بر مهر تربت امام حسین (علیه السلام) سجده جائز است و آیا فضیلتی دارد یا خیر؟
جواب: این عمل جایز و در آن ثواب و فضیلت است.
سجده بر قبور ائمه (علیه السلام)
33- شخصی به زیارت قبور ائمه می رود آیا سجده بر قبور ائمه (علیه السلام) جایز است؟ آیا ایستادن پشت قبر و قبر را قبله خود قرار دادن جائز است؟ آیا می تواند بالا سر و پائین پا بایستد و آیا جائز است پشت به قبر و رو به قبله ایستاده نماز بخواند یا خیر؟
جواب: امام سجده بر قبر نه در واجبات و نه در مستحبات و نه در نماز احتیاط جائز نیست و آن چه بدان عمل می شود آن است که طرف راست صورت یا گونه خود را روی قبر بگذارد و اما نماز خواندن به نحوی که قبر در جلو قرار گرفته باشد جائز است ولی در جلوی قبر یا طرف راست و چپ قبر نماز خواندن درست نیست و از امام که درود خدا بر او و خاندانش باد نباید جلو افتاد و در طرف مساوی امام نیز نباید ایستاد.
34- در مورد وقت فضیلت نماز جعفر طیار سوال پرسیدند و این که آیا این نماز قنوت دارد و چنان چه دارد دارد در کدام رکعت نماز باید خوانده شود؟
جواب: بهترین وقت برای خواندن نماز جعفر طیار نزدیک ظهر جمعه است و در اوقات دیگر نیز می شود آن را خواند. دوبار قنوت دارد: یکی در رکعت دوم پیش از رکوع و دیگری در رکعت چهارم پس از رکوع.
35- آیا هر دو پا را با هم می توان مسح کرد یا باید یکی پس از دیگری مسح شود یعنی اول پای راست و سپس پای چپ؟
جواب: هر دو را با هم می توان مسح کرد و اگر خواست اول یکی را مسح کند باید از پای راست شروع کند و بعد پای چپ را مسح نماید.
36- در حال خواندن نماز اعم از واجب یا مستحب آیا گرداندن تسبیح جایز است یا خیر؟
جواب: اگر می ترسد که اشتباه و سهو در رکعات نماز کند اشکال ندارد.
37- آیا گرداندن تسبیح با دست چپ در وقت ذکر جایز است یا خیر؟
جواب: این عمل جایز است و در حقیقت حمد و ستایش برای آفریننده دو جهان است.
38- در مورد تسبیح حضرت زهرا (س) سوال نموده اند که اگر اضافه گفت تکلیف چیست؟ اشکالی ندارد و بر او چیزی نیست.
39- کسی نماز ظهر را خواند و وارد نماز عصر شد و پس از این که دو رکعت از نماز عصر را خواند یقین کرد نماز ظهر را دو رکعتی خوانده است تکلیف چیست؟
جواب: اگر در بین نماز، چیزی که نماز را باطل می کند انجام داده هر دو نماز را اعاده کند و اگر انجام نداده دو رکعت اخیر را به نیت نماز ظهر بخواند. سپس نماز عصر را اعاده کند.
40- آیا محرم در حال احرام می تواند برای جلوگیری از بوی عرق به زیر بغل خود مرتک یا توتیا بمالد؟ توتیا نوعی از بوی خوش.
جواب: مانعی ندارد و توفیق از جانب خداوند است.

سخنان نورانی بقیة الله الاعظم (عج)

(اللهم ارنی الطلعة رشیدة و قرة الحمیده).
(خداوند جمال رشید و نورانی امام زمان (عج) را برای ما نمایان کن).
1- براستی که علم ما بر اوضاع و اخبار شما احاطه دارد و هیچ یک از احوال شما بر ما پوشیده نیست.
2- براستی که حق با ما و در دست ماست، غیر از ما هر کس این ادعا را به زبان آورد دروغگو و افترا زننده و گمراه گشته است.
3- گر نظر لطف و دعای ما نباشد، هر آیینه شیعیان به دست دشمنان و یا توسط مشکلات خورد و شکسته خواهند شد.
4- همانا بین خداوند و هیچ کسی خویشاوندی نیست و هر کس مرا منکر باشد پس از من نیست و سرنوشت او همچون پسر نوح خواهد بود. اگر در بهشت مومنی هوس فرزند کند خداوند برایش می آفریند بدون حمل و زایمان به هر شکلی که بخواهد همان طور که آدم (علیه السلام) را برای عبرت آفرید.
5- از فضائل تربت حضرت سیدالشهداء (علیه السلام) آن است که اگر تسبیح گلی تربتش را در دست بگیری و ذکر نگویی ثواب ذکر خواهد داشت.
6- سجده بر قبر معصومین (علیه السلام) جایز نیست بلکه می توان طرف راست صورت را بر قبر گذاشت.
7- کسی با ما در مقام ولایت مشاجره و منازعه نمی کند مگر آن که ستمگر و معصیت کار باشد.
8- گرفتن پول یا هر چیزی برای آوازه خوانی حرام می باشد.
9- برای تعجیل در ظهور و فرج من بسیار دعا نمائید که در آن فرج شما خواهد بود.
10- هیچ چیزی مثل نماز، بینی شیطان را به خاک نمی مالد و او را خوار نمی کند.
11- حلال نیست برای هیچ کس تصرف در مال دیگری مگر با اجازه اش.
12- افضل وقت نماز جعفر طیار، پیش از ظهر جمعه است.
13- نفرین شده است کسی که نماز صبح را تاخیر بیندازد تا ستارگان ناپدید شوند.
14- سجده شکر بعد از نماز، ثواب دعا و تسبیح را دارد.
15- خدا حق را در بین اهل حق حفظ می نماید و آنرا در جای خود مستقر می گرداند.
16- زمان ظهور مربوط به خداوند است و هر کس زمان آن را تعیین کند دروغ گفته است.
17- آگاه باشید زمین از امام و حجت خداوند خالی نمی شود خواه ظاهر و آشکار باشد و یا مخفی و پنهان.
18- هر کس در حق ما ظلم کند در جمله ظالمین خواهد بود و لعنت خداوند شاملش می گردد.
19- هنگامی که خروج می کنم هیچ قدرتی بر گردن من بیعتی و منتی ندارد.
20- اگر هدایت و رشد بخواهی ارشاد می شوی و اگر جویا شوی می یابی.
21- درهای سوال را از آن چه که مطلوب شما نیست ببندید.
22- من آخرین نفر از اوصیاء هستم، خداوند به وسیله من بلا را از شیعیانم بر طرف می گرداند.
23- به راستی که مقدرات خداوند متعال مغلوب نخواهد شد و اراده الهی مردود نگردد و چیزی بر توفیق او پیشی نگیرد.
24- سجده شکر از لازمترین و واجب ترین مستحبات است.
25- خودت را برای خدمت در اختیار مردم بگذار و محل نشستن خویش را در درب ورودی خانه قرار بده و حوائج مردم را برآور.
26- نماز بخوان و بینی شیطان را به خاک بمال.
27- ظهوری نیست مگر به اجازه خداوند متعال و آن هم پس از زمانی طولانی و قساوت دلها و فراگیر شدن زمین از جور و ستم.
28- من باقیمانده از آدم و ذخیره نوح و برگزیده ابراهیم و خلاصه محمد (درود خدا بر همگی آنان باد) هستم.
29- جستجوی معارف از غیر طریق ما خاندان پیامبر (ص) برابر با انکار ما خواهد بود.
30- همانا من برای مردم گیتی امان از عذابم.
31- ما در رعایت حال شما کوتاهی نمی کنیم و یاد شما را از خاطر نمی بریم.
32- من به شما نصیحت می کنم که خداوند متعال شاهد من و شاهد اعمال شماست.
33- حق با ماست و از کناره گیری مردم به وحشت نمی افتیم.


...................) Anotates (.................
1) این کتابی است که اگر فروشنده هم وزنش طلا بگیرد فروشنده ضرر خواهد کرد
2) سوره هود آیه 5
3) سوره رعد، آیه 7
4) سوره رعد، آیه 7
5) سوره اسراء، آیه 95
6) سوره یونس، آیه 47
7) اثبات الهداة، ج 3،ص 262، روایت 109
8) اثبات الهداء، ج 3،ص 363، روایت 112
9) اثبات الهداة، ج 3،ص 482، روایت 189
10) اثبات الهداة، ج 3،ص 532، روایت 463
11) سوره بقره آیه 30
12) سوره بقره، آیه 213
13) سوره بقره، آیه 31
14) سوره اسراء آیه 94 و 95
15) سوره خرف، آیه 57 تا 60
16) الجواهر السنیه،ص 203- 204
17) سفر به معنی کتاب و سفرهای تورات بلا تشبیه نظیر جزءهای قرآن است ، گفته شده است که تورات دارای پنج سفر است، سفر اول شامل آغاز آفرینش و تاریخ از آدم تا یوسف سفر دوم مربوط به مصر و بنی اسرائیل و ظهور موسی (علیه السلام) و هلاکت فرعون و در گذشت هارون (علیه السلام) و نزول الواح دهگانه، سفر سوم آموزش مختصر قوانین و احکام، سفر چهارم شامل تعداد و آمار بنی اسرائیل و نحوه تقسیم زمین بین آنان و نمایندگان که موسی (علیه السلام) آنها را به شام گسیل داشت و اخبار من و سلوی و غمام، سفر پنجم شامل بعضی از احکام و وفات هارون (علیه السلام) برادر حضرت موسی و خلافت یوشع بن نون نبی است.
18) اثبات الهداة، ج 3،ص 541، روایت 511
19) اثبات الهداة، ج 3،ص 588، روایت 809
20) سوره شعرا، آیه 227
21) اثبات الهداة، ج 3،ص 482، روایت 190
22) اثبات الهداة، ج 3،ص 569، روایت 679
23) اثبات الهداة، ج 3،ص 461، روایت 108
24) یعنی اگر حضرت ولی عصر در زمان مقرر خروج ننماید شرایط طوری خواهد شد که به دست ستمکاران می افتد و کشته می شود و در آن صورت، غرض از زنده ماندن حجت در دورذن طولانی غیبت، نقض خواهد شد، پس بنابراین ظهور آن حضرت، حتیم خواهد بود.
25) بحار الانوار، ج 51،ص 132، روایت 1.
26) سوره اسراء آیه 8
27) نجمالثاقب،ص 305، نوشته شیخ ابراهیم کفعمی
28) میکال المکارم، ج 1،ص 232
29) مکیال المکارم، ج 1،ص 230
30) عیون الاخبار رضا (علیه السلام)
31) کتاب شریف، اقوام الائمه، ج 1،ص 329
32) کشن: در لغت هندی نام پیامبر اکرم (ص) است.
33) یعنی حضرت مهدی روحی فداه
34) یعنی حضرت محمد مصطفی (ص)
35) از کتاب شریف مصباح کفعمی (ره).

36) کتاب بحار الانوار جلد 53 مولف علامه مجلسی
37) سوره قصص، آیه 5
38) سوره قصص، آیه 5 و 6
39) بحار الانوار، ج 51،ص 2، روایت 3.
40) سوره قصص، آیه 5
41) بحارالانوار، ج 51،ص 17، روایت 25
42) سوره مریم آیه 29 و 32
43) احتمالا همان علی بن محمد بن ابراهیم بن ابان رازی کلینی صاحب کتاب اخبار القائم است.
44) بحار الانوار، ج 51،ص 4،روایت 5
45) بحار الانوار، ج 51،ص 17،روایت 25
46) بحرا الانوار، ج 51،ص 23،روایت 36
47) بحار الانوار، ج 51،ص 4، روایت 4
48) بحار الانوار، ج 51،ص 15،روایت 16.
49) بحار الانوار، ج 51،ص 19،روایت 26
50) بحار الانوار، ج 51،ص 23، روایت 35
51) بحار الانوار، ج 51،ص 23،روایت 35
52) اثبات الهداة، ج 3،ص 572، روایت 696
53) سوره آل عمران، آیه 18 و 19
54) بحار الانوار، ج 51،ص 15،روایت 19
55) اثبات الهداة تج 3،ص 479، روایت 180
56) اثبات الهداة، ج 3،ص 480، روایت 183
57) اثبات الهداة، ج 3،ص 570، روایت 683
58) اثبات الهداة، ج 3،ص 460، روایت 102
59) اثبات الهداة، ج 3،ص 485، روایت 204
60) اثبات الهداة، ج 3،ص 530، روایت 451
61) سوره نمل، آیه 62
62) اثبات الهداة، ج 3،ص 553 روایت 576
63) اثبات الهداة، ج 3ت ص 580، روایت 579
64) وی از کسانی است که هیچ خدشه ای در موردش نشده است.
65) اثبات الهداة، ج 3،ص 568، روایت 678
66) اثبات الهداة، ج 3،ص 579، روایت 754
67) بحار الانوار، ج 51،ص 23،روایت 36
68) بحار الانوار، ج 50،ص 334، روایت 5
69) سیائک الذهب ص 78
70) مقدمه ابن خلدون ص 362
71) مطالب الوول فی مناقب آل الرسول.
72) البیان فی اخبار صاحب الزمان آخر باب 20
73) فرائید السمطین.
74) دخائر العقبی،ص 136
75) فتوحات.
76) مطالب الاصول ص 89
77) تذکرة الخواص ص 340
78) فصول المهمةص 306
79) فصول المهمه ص 312
80) شرح نهج البلاغه ج 2،ص 353
81) ینابیع الموده،ص 417
82) از کتاب فصول مهمه،ص 312، همچنین این روایت به طرق دیگری نیز آمده از جمله در کتب: عقاید الجعفریه،ص 250- عیون الاخبار رضا، ج 1ص 266- کمال الدین،ص 280
83) این کتاب شریف در ده جلد و درباره وجود مقدس ولی عصر (عج) می باشد.
84) علاقمندان به کسب اطلاع بیشتر از زندگانی آن بزرگوار را به کتاب امام زمان و سید بن طاووس نوشته آقای سید جعفر رفیعی ارجاع می دهیم.
85) سوره جن، آیه 26 و 27
86) سوره زمر، آیه
87) سوره آل عمران، آیه 7
88) سوره عنکبوت، آیه 49
89) اصول کافی، ج 1،ص 256، روایت 2
90) اصول کافی، ج 1،ص 2121، روایت 1.
91) اصول کافی، ج 1،ص 213، روایت 1.
92) اصول کافی، ج 1،ص 214، روایت 2
93) بحار الانوار، ج 51،ص 36، روایت 5
94) سوره ملک آیه 30
95) اثبات الهداة، ج 3،ص 467، روایت 130
96) اثبات الهداة، ج 3،ص 494، روایت 252
97) سوره ال عمران، آیه 34
98) ظاهراً منظور از گذشتگان شما و آیندگان شما که به کمیل خطاب شده است. همان افرادی نظیر کمیل هستند است نه تمام گذشتگان و آیندگان، چنان که در جای خود بحث می شود که فقط محض الکفر و محض الایمان بر خواهند گشت و نه تمام گذشتگان.
99) بحار الانوار، ج 51،ص 30، روایت 4.
100) ظاهراً مقصود این است که حکم الهی واحد را به استناد کتابهای مختلف آسمانی به مردم اعلام می کند، نه این که هر کتاب حکم جدا و متفاوتی نسبت به کتابهای دیگر داشته باشد و مردم به احکام مختلف عمل نمایند.
101) بحار الانوار، ج 51،ص 29، روایت 2
102) مجلسی رحمة الله علیه فرموده ست: مقصود این است که نام و یادش مرد یا مردم او را مرده پنداشتند، روایت دیگر نیز این مطلب را تایید می کند.
103) بحار الانوار، ج 51،ص 30، روایت 6
104) اثبات الهداة، ج 3،ص 526، روایت 426.
105) اثبات الهداة، ج 3،ص 555، روایت 593
106) اثبات الهداة، ج 3،ص 573، روایت 711
107) طول کشیدن بیش از انتظار زمان غیبت حضرت مهدی (عج) گسترش بی حد و حساب ظلم و فساد در عالم و بر لب آمدن جانها، کار را به جایی می رساندکه حتی متدینین و معتقدان به امامت حضرت مهدی (عج)، ناامید می شوند و می گویند اگر مهدی (عج)وجود داشت باید ظاهر می شد پس معلوم می شود خبری نیست. در این جاست که از ایمانهای معمولی و اخلاص مخلصین (با کسره لام) هم کار چندانی ساخته نیست و فریاد متی نصرالله از همه بلند است و باید به اخلاص مخلصین (با فتح لام یعنی کسانی که خدا خالصشان کرده و جایی برای غیر خدا در دلشان نیست) پناهنده شد و از افتادن در گرداب هلاکت و ارتداد رهایی یافت.
108) سوره یوسف، آیه 90
109) اثبات الهداة، ج 3،ص 442، روایت 17
110) اثبات الهداة، ج 3،ص 532، روایت 460
111) اثبات الهداة، ج 3،ص 583، روایت 778
112) سوره شعرا، آیه 227
113) اثبات الهداة، ج 3،ص 526، روایت 426
114) سوره اعراف، آیه 172
115) بحار الانوار، ج 26،ص 248، روایت 2
116) سوره تغابن، آیه 2
117) بحار الانوار، ج 26،ص 271، روایت 9.
118) بحار الانوار، ج 26،ص 241،روایت 5
119) ادحایث طینت در اصول کافی، ج 2،ص 2 و 3 آمده است.
120) سوره هودآیه 85
121) اثبات الهداة، ج 3 (ص) 470، روایت 142
122) اثبات الهداة، ج 3،ص 471، روایت 143
123) اثبات الهداة، ج 3،ص 476، روایت 163
124) اثبات الهداة، ج 3،ص 479، روایت 177.
125) اثبات الهداة، ج 3،ص 489، روایت 225.
126) اثبات الهداة، ج 3،ص 490، روایت 226
127) اثبات الهداة، ج 3،ص 515، روایت 358
128) اثبات الهداة، ج 3،ص 536، روایت 488.
129) بحار الانوار، ج 52،ص 122، روایت 2.
130) اثبات الهداة، ج 3،ص 540، روایت 503
131) اثبات الهداة، ج 3،ص 560،ص 628
132) اثبات الهداة، ج 3،ص 479،روایت 180
133) اثبات الهداة، ج 3،ص 495، روایت 253
134) این نوع تقسیم بندی فرج، لااقل در کتابهایی که در اختیار عموم مردم است، بی سابقه می باشد، این نوع تقسیم بندی، اعتقاد به آن و علم به لوازمش، از آن میزان سازندگی برخوردار است که در اعتقاد به فرج عمومی- آن طور که متداول بین مردم است- چنین حدی از سازندگی وجود ندارد.
135) سوره انشقاق آیه 19
136) اثبات الهداة، ج 3،ص 486، روایت 212
137) سوره فتح، آیه 25
138) با توجه به این حدیث شاید بتوان گفت مقصود از روایات (اثبات الهداة، ج 3،ص 581، 518، 524، 570) که پیدا شدن گنجهای زمین و بیرون ریختن زمنی گنجهایش را مطرح کرده است همین ودیعه هغاو امانها باشد و شاهد آن هم سخن امام صادق (علیه السلام) است که فرمود: سپس جوان خوشروی حسنی ظاهر می شود که با فریاد رسا به سوی دیلم فریاد می کند: ای آل احمد به فریاد مظلومی که از ناحیه حرم صدایتان می زند پاسخ دهید، و گنجهای الهی در طالقان به او پاسخ خواهند داد، آن هم چه گنجهایی!که از طلا و نقره نیستند بلکه مردانی چون پاره های آهنند... (بحار الانوار، ج 53،ص 15)، و شاید بتوان گفت مقصودد از این که تمام اموال دنیا برایش جمع می شود (بحار الانوار، ج 53،ص 15) و شاید بتوان گفت مقصود از این که تمام اموال دنیا برایش جمع می شود (بحار الانوار، ج 51،ص 29، روایت 2)، همان طلا و نقره و اموال دیگر باشد.
139) اثبات الهداة، ج 3،ص 489، روایت 224 .
140) اثبات الهداة، ج 3،ص 498، روایت 271
141) اثبات الهداة، روایت 462
142) اثبات الهداة، ج 3،ص 532، روایت 463
143) سوره شعرا، آیه 21
144) اثبات الهداة، ج 3،ص 583، روایت 777.
145) بحار الانوار، ج 51،ص 30، روایت 4.
146) اثبات الهداة، ج 3، (ص) 442، روایت 14.
147) اثبات الهداة، ج 3،ص 473،ص 154
148) اثبات الهداة، ج 3،ص 453،ص 154
149) اثبات الهداة، ج 3،ص 456، روایت 84
150) ب اثبات الهداة، ج 3،ص 460
151) سوره آل عمران، آیه 141
152) اثبات الهداة، ج 3،ص 461
153) اثبات الهداة، ج 3،ص 463، روایت 110
154) اثبات الهداة، ج 3،ص 464، روایت 117
155) اثبات الهداة، ج 3،ص 467، روایت 128
156) اثبات الهداة، ج 3،ص 468، روایت 131
157) اثبات الهداة، ج 3،ص 468، روایت 132
158) اثبات الهداة، ج 3،ص 473، روایت 155
159) اثبات الهداة، ج 3،ص 475، روایت 162
160) اثبات الهداة، ج 3،ص 477، روایت 171
161) اثبات الهداة، ج 3،ص 479، روایت 180
162) اثبات الهداة، ج 3،ص 482، روایت 188
163) اثبات الهداة، ج 3،ص 482، روایت 189.
164) اثبات الهداة، ج 3،ص 4888، روایت 20.
165) سوره عصر، آیه 1- 3
166) اثبات الهداة، ج 3،ص 492، روایت 236.
167) اثبات الهداة، ج 3،ص 499، روایت 278.
168) اثبات الهداة، ج 3،ص 510، روایت 329
169) ظاهرا مقصود امام موسی بن جعفر (ع) باشد.
170) سوره توبه ، آیه 16
171) اثبات الهداة، ج 3،ص 510، روایت 330.
172) سوره آل عمران، آیه 142
173) ظاهرا مقصود از کلمه ناس، مردم در روایت، شیعیان باشند نه تمام مردم.
174) اثبات الهداة، ج 3،ص 510، روایت 331.
175) اثبات الهداة، ج 3،ص 510، روایت 332
176) اثبات الهداة، ج 3،ص 510، روایت 334.
177) اثبات الهداة، ج 3،ص 533، روایت 412
178) در روایت دیگری شبیه این روایات، اثبات الهداة، ج 3،ص 527، روایت 490، جمله دیگری نیز اضافه شده است که عبارت است: وای بر سرکشان عرب از اتفاقی که به زودی دامن ایشان را می گیرد.
179) اثبات الهداة، ج 3،ص 537، روایت 489.
180) اثبات الهداة، ج 3،ص 537، روایت 491
181) سوره عنکبوت، آیه 2 و 3
182) ظاهرا عبارت دیگری برای اصطلاح معروف یعنی دوستی با دوستان امامان و دشمنی با دشمنان امامان است که در این جا به عنوان یک اصل جدی برای سالم ماندن و باقی ماندن بر دین ائمه (علیه السلام) به آن توصیه شده است.
183) اثبات الهداة، ج 3،ص 424، روایت 156
184) اثبات الهداة، ج 3،ص 474، روایت 157
185) اثبات الهداة، ج 3،ص 460، روایت 104
186) اثبات الهداة، ج 3،ص 464، روایت 115
187) اثبات الهداة، ج 3،ص 466، روایت 127
188) اثبات الهداة، ج 3،ص 470، روایت 142
189) اثبات الهداة، ج 3،ص 471، روایت 143
190) بحار الانوار، ج 52،ص 126، روایت 17.
191) بحار الانوار، ج 52،ص 131، روایت 32 .
192) بحار الانوار، ج 52،ص 141، روایت 53
193) اثبات الهداة، ج 3،ص 443، روایت 19
194) اثبات الهداة ج 3،ص 477، روایت 170
195) اثبات الهداة، ج 3،ص 480، روایت 181
196) اثبات الهداة، ج 3،ص 490، روایت 229.
197) اثبات الهداة، ج 3،ص 532، روایت 463
198) بحار الانوار، ج 52،ص 92،روایت 6.
199) بحار الانوار، ج 52،ص 92، روایت 7
200) بحار الانوار، ج 52،ص 92، روایت 8.
201) سوره لقمان، آیه 20.
202) اثبات الهداة، ج 3،ص 581، روایت 763.
203) بهار الانوار، ج 53
204) بحار الانوار، ج 52،ص 183،روایت 6.
205) بحار الانوار، ج 52،ص 207، روایت 41.
206) بحار الانوار، ج 52 ،ص 207، روایت 42
207) بحار الانوار، ج 52،ص 207، روایت 43.
208) بحار الانوار، ج 52،ص 209، روایت 50
209) سوره سجده، آیه 21
210) اثبات الهداة، ج 3،ص 564، روایت 646
211) شاید کنایه از نامردها و افراد بی غیرت باشد چنان که در کلام مولی علی (علیه السلام) آمده است: یا اشباه الرجال و لا رجال.
212) اثبات الهداة، ج 3،ص 578، روایت 741
213) اثبات الهداة، ج 3،ص 578، روایت 746
214) سوره بقره، آیه 155
215) سوره آل عمران، آیه 7.
216) اثبات الهداة، ج 3،ص 731، روایت 76
217) سوره شعراء، آیه 4.
218) اثبات الهداة، ج 3،ص 732،روایت 82
219) اثبات الهداة، ج 3،ص 733، روایت 87
220) احتمالا مقصود این است که هر دو دسته بر باطل و اهل آتش هستند.
221) اثبات الهداة، ج 3،ص 739، روایت 118
222) اثبات الهداة، ج 3،ص 738، روایت 111
223) بحار الانوار، ج 52،ص 207، روایت 45
224) بحار الانوار، ج 52،ص 209 روایت 48
225) اثبات الهداة، ج 3،ص 727، روایت 51
226) اثبات الهداة، ج 3،ص 727، روایت 52
227) اثبات الهداة، ج 3،ص 730 روایت 69
228) اثبات الهداة، ج 3،ص 740، روایت 11.
229) در کتاب دارالسلام مولف شیخ محمود عراقی آمده منظور از طلوع خورشید از مغرب چهره نورانی ولی عصر (عج) است که در مکه میان رکن و مقام قیام می کند.
230) بحار الانوار، ج 52،ص 182، روایت 5
231) بحار الانوار، ج 52،ص 209، روایت 48
232) بحار الانوار، ج 52،ص 210،روایت 52
233) بحار الانوار، ج 52،ص 233، روایت 98
234) اثبات الهداة، ج 3،ص 740، روایت 123.
235) سوره رعد، آیه 39
236) بحار الانوار، ج 52،ص 204، روایت 34
237) خسف: فرو کشیدن قسمتی از زمین می باشد.
238) از کتاب شریف دارالسلام، نویسنده شیخ محمود عراقی،ص 377، 387
239) سوره نمل آیه 62
240) در کتاب شریف دارالسلام،ص 348، مولف شیخ محمود عراقی.
241) بحار الانوار، ج 52،ص 205،روایت 37
242) بحار الانوار، ج 52،ص 204، روایت 32
243) بحار الانوار، ج 52،ص 206،روایت 38
244) بحار الانوار، ج 52،ص 215، روایت 72
245) بحار الانوار، ج 50،ص 230، رواتیت 96
246) بحار الانوار، ج 53،ص 8،از روایت 1.
247) بحار الانوار، ج 53،ص 8،از روایت 1.
248) اثبات الهداة، ج 3،ص 482، روایت 189
249) اثبات الهداة، ج 3،ص 536، روایت 483
250) اثبات الهداة، ج 3،ص 574، روایت 721
251) شاید هم معنی این باشد که عصای خشک را در سنگ فرو می برد، چوب خشک در دل سنگ سخت، سبز می شود و برگ و بار می دهد. و این معنی برای توجه به قدرت و فضل آن حضرت، مناسبرت به نظر می رسد.
252) بحار الانوار، ج 53،ص 14- 16 بخشی از روایت 1.
253) بحار الانوار، ج 52،ص 232، رایت 96.
254) رجعت یعنی افراد مومنی که به عشق ولی عصر (عج) از دنیا وفات نموده اند به امر الهی دوباره زنده شده و ملحق به اصحاب مهدی (عج) می شوند.

255) از کتاب شریف دارالسلام نویسنده شیخ محمود عراقی،ص 347
256) سوره هود، آیه 85
257) کتاب بحار الانوار، جلد 52،ص 235، حدیث 104 (چاپ بیروت)
258) کتاب صراط المستقیم، ج 2،ص 264، و کتاب بحار الانوار، جلد 51،ص 131
259) اثبات الهداة، ج 3،ص 545، روایت 533
260) اثبات الهداة، ج 3،ص 545، روایت 534
261) اثبات الهداة، ج 3،ص 555، روایت 588
262) اثبات الهداة، ج 3،ص 560،روایت 624
263) اثبات الهداة، ج 3،ص 585، روایت 798
264) اثبات الهداة، ج 3،ص 550، روایت 559
265) اثبات الهداة، ج 3،ص 555، روایت 592
266) سوره نحل، آیه 10.
267) سوره انفال، آیه 5
268) اثبات الهداة، ج 3،ص 562 روایت 635
269) سوره نمل آیه 62
270) اثبات الهداة، ج 3،ص (ص) 564، روایت 644
271) اثبات الهداة، ج 3،ص 852، روایت 771
272) اثبات الهداة، ج 3،ص 583، روایت 779
273) اثبات الهداة، ج 3،ص 545، روایت 533
274) اثبات الهداة، ج 3 (ص) 716، روایت.
275) اثبات الهداة، ج 3ت ص 722،روایت 29
276) اثبات الهداة، ج 3، 722، روایت 32.
277) اثبات الهداة، ج 3،ص 730، روایت 71.
278) اثبات الهداة، ج 3،ص 558،روایت 613
279) اثبات الهداة، ج 3،ص 473، روایت 152
280) اثبات الهداة، ج 3،ص 466، روایت 144.
281) اثبات الهداة، ج 3،ص 468، روایت 132.
282) اثبات الهداة، ج 3،ص 479، روایت 180.
283) سوره انشقاق، آیه 19.
284) اثبات الهداة، ج 3،ص 486، روایت 212.
285) اثبات الهداة، ج 3،ص 547، روایت 541
286) سوره نمل، آیه 62
287) اثبات الهداة، ج 3،ص 553،روایت 576
288) بحار الانوار، ج 53،ص 9و 10 از روایات طولانی باب 25.
289) سوره قصص، آیه 32
290) سوره فتح آیه 10.
291) بحار الانوار، ج 53،ص 8، از روایت 1.
292) سوره نمل، آیه 62
293) اثبات الهداة، ج 3،ص 546،روایت 538
294) اثبات الهداة، ج 3،ص 583،روایت 774
295) اثبات الهداة، ج 3،ص 491، روایت 234
296) اثبات الهداة، ج 3،ص 456، روایت 85
297) اثبات الهداة، ج 3،ص 575، روایت 725
298) سوره بقره، آیه 148
299) تفسیر البرهان، ج 2،ص 164، روایت 10.
300) سوره نور، آیه 60
301) اثبات الهداة، ج 3 (ص) 517، روایت 377
302) اثبات الهداة، ج 3،ص 494، روایت 247
303) اثبات الهداة، ج 3،ص 494، روایت 248.
304) سوره هود، آیه 80
305) اثبات الهداة، ج 3،ص 494، روایت 249
306) سوره بقره، آیه 148
307) اثبات الهداة، ج 3،ص 493،روایت 246
308) اثبات الهداة، ج 3،ص 517، روایت 378
309) اثبات الهداة، ج 3،ص 546، روایت 537
310) اثبات الهداة، ج 3،ص 546، روایت 539
311) اثبات الهداة، ج 3،ص 547، روایت 540
312) اثبات الهداة، ج 3،ص 496، روایت 259
313) سوره بقره، آیه 249
314) اثبات الهداة، ج 3،ص 516، روایت 367
315) بحار الانوار، ج 52،ص 122، روایت 5.
316) بحار الانوار، ج 52،ص 126،روایت 16.
317) اثبات الهداة، ج 3،ص 536، روایت 486
318) اثبات الهداة، ج 3،ص 571، روایت 692 .
319) اثبات الهدادة، ج 3،ص 495، روایت 255.
320) اثبات الهداة، ج 3،ص 473، روایت 152.
321) اثبات الهداة، ج 3،ص 578،روایت 804
322) بحار الانوار، ج 14،ص 348، روایت 10.
323) سوره نساء آیه 159
324) بحار الانوار، ج 14،ص 349، روایت 13.
325) سوره نساء، آیه 158
326) برای تحقیق پیرامون این آیه و احتمالات آن به المیزان، ج 5،ص 133 مراجعه شود.
327) اثبات الهداة، ج 3،ص 529، روایت 447
328) سوره یونس، آیه 39
329) بحار الانوار، ج 53،ص 40، روایت 4.
330) سوره نمل، آیه 83
331) بحار الانوار، ج 53،ص 40، روایت 6.
332) سوره انبیاء، آیه 95
333) بحار الانوار، ج 53،ص 52،روایت 29.
334) بحار الانوار، ج 53،ص 59، روایت 45
335) بحار الانوار، ج 53،ص 121، روایت 16
336) بحار الانوار، ج 53،ص 121، روایت 161
337) بحار الانوار، ج 53،ص 121،روایت 161
338) بحار الانوار، ج 53،ص 63، روایت 53 مراجعه شود.
339) استاد علامه طباطبائی از تفسیر شریف المیزان.
340) بحار الانوار، ج 53،ص 39
341) بحار الانوار، ج 53،ص 39،روایت 1.
342) سوره آل عمران، آیه 81
343) سوره مومن، آیه 51
344) سوره قاف، آیه 41 و 42
345) بحار الانوار، ج 53،ص 65،روایت 57
346) بحار الانوار، ج 53،ص 39، رویت 2.
347) سوره مدثر، آیه 1 و 2
348) سوره مدثر، آیه 34 و 35
349) سوره سبا، آیه 28
350) بحار الانوار، ج 53،ص 42، روایت 10.
351) سوره قصص، آیه 85
352) بحار الانوار، ج 53،ص 56، روایت 33
353) خلفای ناحق و ستمکار بنی امیه و بنی عباس، خود را امیرالمومنین نامیدند.امامان معصوم ما علی رغم داشتن ولایت الهی، هیچکدام خود را امیرالمومنین ننامیده اند که این لقب مخصوص علی بن ابی طالب (علیه السلام) است.
354) سوره آل عمران، آیه 81.
355) بحار الانوار، ج 53،ص 70، روایت 67
356) بحار الانوار، ج 53،ص 43، روایت 13
357) سوره مائده، آیه 20.
358) بحار الانوار، ج 53،ص 45، روایت 18
359) سوره آل عمران، آیه 83
360) سوره نحل، آیه 37 و 38
361) بحار الانوار، ج 53،ص 50،روایت 21
362) بحار الانوار، ج 53،ص 92،روایت 101
363) بحار الانوار، ج 53،ص 337، از روایت 1.
364) بحار الانوار، ج 53،ص 92،روایت 99
365) بحار الانوار، ج 53،ص 92، روایت 100
366) صحیفه سجادیه، دعای 45
367) کامل الزیارات، (ص) 195، از زیارت 1.
368) کامل الزیارت،ص 199، از زیارت 2.
369) کامل الزیارت، (ص) 202، از زیارت 3.
370) کامل الزیارت،ص 218، از زیارت 13
371) کامل الزیارات،ص 230، از زیارت 18
372) اقبال الاعمال،ص 632، از زیارت مخصوص ماه رجب.
373) بحار الانوار، ج 53،ص 97، روایت 112.
374) کتاب عیون الاخبار رضا (علیه السلام).
375) کتاب عیون الاخبار رضا (علیه السلام) و کتاب اثبات الهداة، جلد 3،ص 722، روایت 29
376) بحار الانوار، جلد 78
377) طبق روایات وارده اگر آسمان اول را با تمام کرات و وسعتی که دارد در آسمان دوم قرار دهیم همچون حلقه ای کوچک در یک بیابان وسیع است. و اگر آسمان دوم را در آسمان سوم قرار دهیم، بار همچون حلقه ای کوچک در بیابان بزرگ است تا به ترتیب آسمان چهارم و پنجم و ششم و هفتم. تا عرش الهی که محل استقرار حق تعالی می باشد. که البته علم و تفکر بشر درباره آن منقطع است و کسی توان تصور آن را ندارد.
378) احتجاج طبرسی ج 2،ص 268 و مجموعه فرمایشات امام زمان (عج)ص 26.
379) وعده گاه یعنی تقاضای بزرگان یهود از حضرت موسی (علیه السلام) که می خواستند خدای موسی را ببینند، که حضرت حق باری تعالی در کوه طور تجلی فرمود و همگی هلاک شده و موسی بیهوش شد و بعد از آن از حق تعالی درخواست نمود که آنان را عفو فرموده و دوباره زنده کند که مورد قبول واقع شد.
380) بحار الانوار، جلد 53،ص 182، و در کتاب مجموعه فرمایشات ولی عصر (عج)،ص 55
381) غیبت طوسی،ص 176 و مجموعه فرمایشات حضرت مهدی (عج)،ص 72
382) غیبت طوسی ص 178
383) بحار الانوار، ج 53،ص 151،مجموعه فرمایشات ص 100
384) بحار الانوار، ج 53،ص 197 مجموعه فرمایشات ص 124
385) بحار الانوار، ج 53،ص 154- مجموعه فرمایشات ص 125
386) کتای احتجاج طبرسی، ج 2،ص 268
387) کتاب مجموعه فرمایشات امام زمان،ص 26