فهرست کتاب


مهدی (عج) معجزه جاودان

محمد حسین طسوجی

فلسفه غیبت حضرت مهدی (عج)

امام صادق (علیه السلام) می فرماید: مهدی (عج)به ناچار غیبت خواهد نمود، بطوری که عده ای شک کنند. و حکمتی در این غیبتش وجود دارد، که حکمتش ظاهر نمی شود. مگر بعد از ظهورش، همچنان که سوراخ کردن کشتی و کشتن آن جوان بدست حضرت خضر برای موسی آشکار نشد، مگر در وقت جدا شدن از یکدیگر.
و حضرت صادق (علیه السلام) فرمودند: غیبت امام زمان (عج) سری از اسرار خداوند است، بعلت این که خداوند حکم است، هیچ کاری را بیهوده انجام نداده و این غیبت از روی حکمت است. و سه حکمت برای غیبت امام زمان بیان شده که بوسیله احادیث بدست آمده:
1- آزمانش مردم
2- محفوظ ماندن از بیعت با ستمگران
3- بوسیله غیبت حضرت از خطر قتل نجات می یافت.
و این کلام مطابقت دارد با کلام معصوم که فرمود:
غائب می شود زیرا از جان خود بیمناک است.
و همچنین امام حسن عسگری (علیه السلام) که فرمود: فرزندم مهدی (عج)را به چهل نفر بیشتر نشان نخواهم داد (یعنی اگر همه بدانند جانش در خطر خواهد بود).
از روایات معلوم است که با بیان پیامبر که حضرت مهدی (عج)ظلم و ستم را نابود می کند. دو گروه از مردم همواره حضرت مهدی (عج)را مورد توجه خاص قرار می دادند:
1- مظلومین که حق خود را طلب می کردند.
2- ظالمین که همواره مراقب بودند که چنین شخصی را شهید کرده و مانع محقق شدن عدل و داد شوند.
و حق مظلوم گرفته نخواهد شد، مگر با نابودی ظلم و ستم و آماده شدن شرایط آن و ایجاد حکومتی عدالت گستر، که به امر خداوند، بدست حضرت مهدی (عج) محقق خواهد شد.

این آیات قرآن کریم همگی دلالت بر علم امام زمان (عج) دارند.

1- عالم الغیب فلا یظهر علی غیبه احداً الا من ارتضی من رسول (85)
خداوند داننده غیب است و جز آن کسی را از میان فرستادگانش که خود بدان راضی باشد، کسی دیگری را بر علوم غیب مطلع نخواهد کرد.
2- قل هل یستوی الذین یعلمون و الذین لا یعلمون انما یتذکر اولو الالباب (86)
بگو آیا آنان که می دانند با آنهایی که بی نصیب از دانش هستند برابرند؟
منحصراً اندیشمندان متذکر می شوند و به حقیقت میل می کنند.
3- و ما یعلم تاویله الا الله و الراسخون فی العلم (87)
از حقیقت و باطن ناپیدای آن جز خداوند و آنان که جانشان در ژرفای دانش الهی آرام گرفته اند کسی با خبر نیست.
4- بل هو آیات بینات فی قلوب الذین اتوا العلم (88)
چنین نیست، بلکه قرآن همان آیات روشن الیه است که در قلوب صاحبان دانش و فرهیختگان واقعی جای گرفته است.
1- حمران بن اعین از امام باقر (علیه السلام) در مورد آیه
عالم الغیب فلا یظهر علی غیبه احداً
توضیح خواست، امام (علیه السلام) ادامه آیه را که می فرماید (الا من ارتضی من رسول) تلاوت کرده و فرمود: به خدا قسم محمد از کسانی بود که پروردگار بر علم و اطلاع او به غیب، رضا داده بود، اما این که فرموده است: (عالم الغیب) به این معنی است که خداوند قبل از این که چیزی را خلق کند و علم و تدبیر آن را به ملائکه بسپارد خود به آن چه از قضا و قدر الهی که از آفریده های پنهان است عالم است، حمران!این همان علمی است که فقط در نزد خداوند است، و مشیت خدا نیز در دائره همین علم الهی قرار دارد که هر وقت بخواهد آن را به انجام می رساند و هر گاه مصلحتی باشد، بدا (توقف از انجام کار) حاصل می شود و مشیتش را جاری نمی نماید. اما علمی که از قلم تقدیر الهی بگذرد، دیگر برگشتنی در آن نیست و آن همان علمی است که از ناحیه پروردگار به رسول الله (ص) و سپس به ما می رسد.(89)
2- امام باقر (علیه السلام) در مورد آیه:
هل یستوی الذین یعلمون و الذین لا یعلمون انما یتذکر اولو الالباب
فرمود: آنها که می دانند، ما هستیم، و بی نصیبان از دانش، دشمنان ما هستند و اندیشمندان متذکر شونده، شیعیان ما هستند. (90)
3- امام صادق (علیه السلام): راسخون و آرام گرفتگان در ژرفای دانش الهی ما هستیم و حقیقت باطن آن را می دانیم. (91)
4- امام صادق (علیه السلام) درباره آیه (بل هو آیات بینات فی صدور الذین اوتوا العلم) فرمود: (الذین اوتوا العلم) (صاحبان دانش و فرهیختگان)، ما امامان هستیم. (92)
5- امام صادق (علیه السلام): همانطور که گیاه از بهترین بذر می روید و نهال در نهایت بالندگی می روید، علم به کتاب خدا و سنت پیامبر نیز همان گونه در دل مهدی (عج) می روید، پس هر کدام از شما که عمرش به جایی رسید که او را ببیند باید او را مخاطب قرار داده و عرض کند:
السلام علیکم یا اهل بیت الرحمة و النبوة و معدن العلم و موضع الرسالة (93)
سلام بر شما ای خاندان رحمت و واسطه نزول آیات الهی بر بشر و ای اصل و اساس دانش و فرودگاه رسالت الهی.
6- امام باقر (علیه السلام) درباره آیه
قل ارءیتم ان اصبح ماوکم غوراً، فمن یاتیکم بماء معین (94)
بگو اگر آبی که می آشامید به زمین فرو رود چه کسی آب گوارا به شما خواهد رساند؟ فرمود: این آیه درباره اما قائم (عج) نازل شده است یعنی اگر امام شما غائب شود که ندانید در کجاست چه کسی امامی ظاهر برای شما به پهنه هستی خواهد آورد تا اخبار زمین و آسمان و حلال و حرام خدا را برای شما بیان نماید؟... به خدا قسم تاویل و حقیقت این آیه نیامده است و قطعاً خواهد آمد. (95)
7- امام صادق (علیه السلام) می فرماید: وقتی نوبت به حضرت مهدی (عج)برسد، خداوند هر بلندی دور از دسترس را برای او پست، و هر پستی را برایش بلند خواهد کرد تا این که دنیا برای او مثل کف دستش خواهد شد. (96)
8- کمیل بن زیاد از امیرالمومنین (علیه السلام) نقل می کند که فرمود: ای کمیل!هیچ علمی وجود ندارد مگر این که کلید آن در دست من است و هیچ رازی در عالم نیست مگر این که در اختیار قائم (عج)است. از کمیل!
ذریة بعضها من بعض و الله سمیع علیم (97)برگزیدگان- از آل ابراهیم- برخی از نسل یکدیگرند و خداوند- به اقوال و احوال اطاعت کنندگان از خدا و رسول و روی گردانان از حق- شنوا و داناست. ای کمیل، گذشتگان شما بی تردید به این عالم باز می گردند و آیندگان شما بدون شک- در کنار مهدی (عج)بر دشمنان پیروز خواهند شد. (98)
صفر بن دلف می گوید: از امام جواد (علیه السلام) شنیدم که می فرمود: امام بعد از من پسرم امام هادی (علیه السلام) است، امر او امر من، سخن من و اطاعت او اطاعت از من است؛ امامت پس از او به پسرش امام حسن عسگری (علیه السلام) می رسد، امر او امر پدرش، سخن او سخن پدرش و پیروی از او پیروی از پدرش است. سپس ساکت شد. عرض کردم: یابن رسول الله، پس امام بعد از امام حسن عسگری (علیه السلام) کیست؟ امام جواد (علیه السلام) سخت گریه کرد. سپس فرمود: بعد از امام حسن عسگری، فرزندش قائم به حق، امام منتظر است. بعد عرض کردم: چرا آن حضرت منتظر نامیده شده است؟ فرمود: زیرا دوران غیبت او بسیار طولانی می شود، دینداران و خدا جویان ناب منتظر خروج او هستند و شکاکان بی ایمان، او را انکار می کنند، منکران حق و دیانت- یاد و نام او را مسخره می کنند، و عده زیادی برای ظهور او وقت و زمان تعیین مینمایند، برخی که شتابزده و عجولند- یا با متوسل شدن به مدعیان دروغگو یا با ناامید شدن از آمدن مهدی (عج) و انکار او- خود- و دینشان را به نابودی می کشانند و مسلمانان واقعی که تسلیم امر امامت هستند از خطرها رسته و نجات می یابند. (99)
جابر می گوید: در خدمت امام باقر (علیه السلام) بودم که مردی وارد شد- و امام شروع به صحبت فرمود- تا به اینجا رسید که فرمود: از آن روز، امام غایب، مهدی نامیده شده است که به امر پنهان از تمام مردم، رهنما می شود ؛ او تورات به تورات، در بین اهل انجیل به انجیل، در میان اهل زبور به زبور و در میان اهل قرآن با قرآن حقانیت خود را ثابت می کند، (100) آن چه از اموال دنیا که روی زمین ظاهر یا در دل زمین پنهان است برای او جمع شده و در خدمتش قرار می گیرد، سپس به مردم می فرماید: آن چه که از پیوند خویشاوندی بریدید و قطع رحم نمودید، خونهایی که ریختید و حرامهایی که انجام دادید همه را اصلاح و جبران کنید. به آن حضرت چیزی داده می شود که به پیشینیان او داده نشده است... (101)
ابو سعید خراسانی می گوید: به امام صادق (علیه السلام) عرض کردم: آیا مهدی و قائم یکی هستند؟ حضرت فرمود: آری، گفتم: چرا آن حضرت مهدی نامیده شده است؟ فرمود: زیرا به تمام امور پنهان رهنما می شود و قائم نامیده شده است زیرا بعد از آن که بمیرد (یعنی هنگامی که مردم او را فراموش کردند) (102) به امر بسیار مهمی قیام می کند. (103)
از امام صادق (علیه السلام) به نقل از پدران بزرگوارش آمده است: رسول الله (ص) فرمود: قائم از نسل من است، نام او نام من، کنیه اش کنیه من، سیما و قامتش سیما و قامت من و روش او روش من است، مردم را بر پیروی از من و دینم و آنان را به کتاب خدا دعوت می کند، هر که از او اطاعت کند از من اطاعت کرده است... (104)
محمد بن عجلان می گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: وقتی قائم (عج)قیام کند از نو مردم را به اسلام دعوت می کند، مردم را به چیزی که کهنه و فراموش شده است و اکثریت مردم از آن جدا شده و به گمراهی افتاده اند هدایت می نماید، قائم (عج)، مهدی نامیده شده است زیرا به چیزی که دیگران نسبت به آن گمراه شده اند رهنما می شود و قائم نامیده شده است زیرا به حق قیام می نماید. (105)
محمد بن علی سلمی می گوید: امام باقر (علیه السلام) فرمود: همانا مهدی، مهدی نامیده شده است زیرا به امری پنهان و آن چه در دل مردم نهفته است رهنما می شود... (106)
هر چند تمام این روایات در صدد توضیح معنی کلمات قائم، منتظر، و مهدی هستند اما هر کدام معنایی جدا از معنای ذکر شده در روایات دیگر را بیان می کنند ولی در عین حال با اندکی دقت معلوم می شود که بین این معنیهای متعدد و مختلف منافاتی وجود ندارد.
شایسته است خواننده محترم در این حدیث دقت بیشتری به خرج دهند؛ عبارت لانه یقوم بعد موت ذکره وارتداد اکثر القائلین او پس از این که یاد و نامش از خاطرها رفت و بیشتر معتقدان به او از دین و اعتقاد به آن حضرت بر می گردند مهدی (عج) قیام می کند که در توضیح معنی قائم آمده است، و عبارت (فینتظر خروجه المخلصون)، دینداران و خدا جویان ناب منتظر خروج او می مانند که در توضیح معنی منتظر آمده است، عبارات شایسته دقت و تفکر هستند. (107)

منکران امام زمان (عج) و جواب امام صادق (علیه السلام) و امام باقر (علیه السلام) در این باره.

1- سدیر صیرفی می گوید: از امام صادق (علیه السلام) شنیدم که می فرمود: صاحب الامر (عج) با حضرت یوسف (علیه السلام) شباهتی دارد، گفتم: زندگی آن حضرت را می فرمائید یا غیبتش را؟، فرمود: بد اندیشان این امت چه چیزی را درباره حضرت مهدی (عج)انکار می نمایند؟؛ برادران یوسف که نوادگان و فرزندان پیامبر بودند یوسف را فروختند آن گاه- بعد از مدتی- با او هم حبت شدند و با وجود این که برادرشان بود او را نشناختند تا این که حضرت یوسف، خود را به آنان معرفی کرد و فرمود: (انا یوسف و هذا اخی) (108)
این امت دور از رحمت الهی چه چیزی را انکار می کنند؟ آیا این که خداوند مدتی با حجت خودش همان کاری را انجام دهد که با یوسف انجام داد- قابل انکار است-؟ (109)
2- ابو حمزه ثمالی می گوید: روزی در خدمت امام باقر (علیه السلام) بودم، وقتی مردم از حضورش مرخص و پراکنده شدند خطاب به من فرمود: ای اباحمزه، از مسائل مسلم و حتمی در نزد خداوند که به هیچ رو قابل تغییر نیست قیام قائم ماست، پس هر که در آن چه می گویم شک کند در حالی خدا را ملاقات خواهد کرد که به او کفر ورزیده و او را انکار کرده باشد... (110)
3- ابو بصیر می گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: وقتی امام قائم (عج) ظهور کند عده زیادی از مردم، او را انکار خواهند کرد، زیرا در سیمای جوانی رشید ظاهر خواهد شد، و جز مومنینی که خداوند در عالم زر از آنها پیمان گرفته است کسی بر اعتقاد به او باقی نخواهد ماند. (111)
4- در حدیث هشام بن سالم از امام صادق (علیه السلام) از پدران بزرگوارش آمده است که فرمود: رسول الله (ص) فرمود: قائم از نسل من است... هرکس از او اطاعت کند از من اطاعت کرده و هر کس از او سرپیچی کند از من سر پیچی کرده است، هر کس غیبت او را انکار کند مرا انکار کرده است و هر کس از او سرپیچی کند از من سرپیچی کرده است، هر کس غیبت او را انکار کند مرا انکار کرده است و هر که او را دروغ پندارد ، مرا دروغ پنداشته است، هرکه او را به راستی قبول کند و بپذیرد، مرا تصدیق کرده است، از آنان که سخن مرا درباره او دروغ می پندارند و سخنم را انکار می کنند و امتم را از اعتقاد به او و راهش گمراه می نمایند به خدا شکایت می برم، (وسیعلم الذین ظلموا ای منقلب ینقلبون) (112)(113)ستمکاران به زودی خواهند فهمید که به کدام جایگاه بر خواهند گشت.