معراج السعادة جلد 1

ملا احمد نراقی‏

کتاب معراج السعادة:

کتاب معراج السعاده در بین کتب اخلاقی، نامی آشنا و اثری بسیار گرانقدر است که از دیرباز هم در حوزه های علمیه و هم در محافل ادبی بین دانشدوستان، مورد استقبال و توجه بوده و همواره خاص و عام آن را مورد مطالعه قرار داده و از مطالب ارزنده آن بهره برده اند. تا جایی که پاره ای از مطالب آن به عنوان متن درسی در کتابهای درسی گنجانده شده.
اصولا عنایت به مسائل اخلاقی و پیروی از الگوهای صحیح اخلاقی یکی از ویژگیهای جامعه اسلامی است. و با تکیه بر این امر مهم می توان بار سنگین مسئولیتهای اجتماعی را به ثمر رساند.
داشتن متونی قوی و سالم و بدور از تحریف و در عین حال شیوا و جذّاب می تواند در تحقّق این هدف مؤثّر باشد.
الحق که به اعتراف همگان کتاب معراج السعاده از نظر محتوا و سبک و شیوایی بیان مطالب و تنوّع موضوعات مطرح شده در زمینه مسائل تربیتی و اخلاقی، اثری است در خور
معراج السعادة/المقدمة/28توجه، و با اینکه قریب 200 سال [1]از تاریخ تألیف آن می گذرد هنوز تازگی خود را حفظ کرده و عطش جامعه در مورد آن فروکش نکرده. شاهد این مدّعا چاپهای مکرر و متنوّعی است که از کتاب مزبور وجود دارد. و به ادعای بعضی در بین آثار فارسی و حتی عربی اثری مثل آن نوشته نشده«».
به طوری که مرحوم نراقی در مقدمه کتاب اشاره کرده اند، کتاب «معراج السعادة» را که در واقع ترجمه «جامع السعادات» مرحوم پدرش می باشد به درخواست فتحلعیشاه قاجار به رشته تحریر در آورده. البته با اصلاحات و اضافاتی به خاطر استفاده عموم. با اینکه این کتاب بارها چاپ شده اما متأسفانه چاپی منقّح و تحقیق شده که در خور این اثر ارزنده باشد از آن در دسترس نبود که خوشبختانه این کار به همت «انتشارات هجرت» تحقّق پیدا کرد.
در مورد چاپ کتابی که پیش رو دارید این کارها انجام شده:
ابتدا یکی از نسخ خطی معراج السعاده که تاریخ کتابت آن 1239 هجری قمری و مربوط به زمان حیات مؤلف می باشد شناسایی و استنساخ شد«».
این نسخه با نسخه مطبوع کتاب که به همت عالم ربانی و دانشمند فرزانه مرحوم «آیة الله شعرانی» تصحیح شده مقابله گردیده، و سپس کارهایی ذیل بر روی آن انجام شده:
1 - ویرایش 2 - استخراج مصادر آیات و روایات، اعم از آنهایی که مصنف به آنها اشاره نموده و یا اشاره نشده و لیکن نقل به مضمون گردیده.
در اینجا ذکر این نکته لازم است که: در برخی از موارد که اصل سند در مصادر موجود [1] -مرحوم شیخ آقا بزرگ در ج 21، ص 229 (الذریعه» اظهار می دارند: قدیمی ترین نسخه معراج السعاده را که من بر آن اطلاع پیدا کردم، در نجف اشرف کتابخانه حضرت امیر می باشد که تاریخ کتابت آن 1228 هجری است. اما قدیمی ترین نسخه ای که ما بر آن اطلاع یافتیم نسخه خطی کتابخانه عمومی حضرت آیة الله العظمی گلپایگانی است که در سال 1259 وقف شده، و در پایان آن نسخه تاریخ اتمام تألیف 1226 ذکر شده و با احتساب این تاریخ، 187 سال از تألیف کتاب می گذرد. لازم به توضیح است که: این نسخه هنگام شروع کار فهرست نشده و دسترسی به آن میسور نبود.
معراج السعادة/المقدمة/29پیدا نشده خود کتاب جامع السعادات به عنوان مصدر، نقل و معرفی شده.
3 - ترجمه پاره ای لغات مشکل که فهم آن برای همه آسان نیست.
4 - توضیحی بسیار مختصر راجع به بعضی از اصطلاحات فلسفی، کلامی، فقهی و.. 5 - معرفی اجمالی اشخاصی که گاهی در کتاب از آنها نام برده شده.
6 - ترجمه بعضی از عبارات عربی و آیات و احادیث و اشعار عربی که برای افراد مبتدی سودمند خواهد بود.
7 - برای مطالبی که نیاز به شرح و بسط و توضیح بیشتر برای اقناع و استفاده خواننده داشته مصادری معرفی شده.
از آنجایی که کتاب معراج السعادة در زمینه مسائل تبلیغی، کتابی جامع و ارزنده است، و حتی طلاب عزیز در سفرهای تبلیغی خود می توانند به عنوان مصدری که مطالب متنوع و گوناگون علمی، اخلاقی و تربیتی را به همراه دارد با خود داشته باشند تا از جمع و حمل کتابهای متنوّع بی نیاز باشند، ابتدا به نظر رسید، در بیان نام مصادر روایات، تنها به نام کتاب و شماره روایت یا ذکر آدرس اکتفا نشود، بلکه به طور کامل عین روایت نقل شود تا افاده و استفاده کامل تر گردد. اما پس از پایان کار به خاطر حجم زیاد کتاب از این کار صرفنظر شد. و این اقدام را به چاپ بعدی کتاب که امیدواریم بزودی در انجام آن موفق شویم موکول کردیم. بدون شک کتاب با آن محتوا به خاطر حجم زیاد در دو جلد چاپ و عرضه خواهد شد.
در چاپ 2 جلدی معراج السعاده، گذشته از بیان اصل روایات، فهرستهای متنوّع علمی و مصادر تحقیق و مراجعه گنجانده خواهد شد.
در پایان لازم می دانیم از همه عزیزانی که در فراهم شدن این اثر ارزنده ما را یاری دادند، بخصوص برادران عزیز و گرامی مؤسسه تحقیقاتی حضرت ولی عصر - ارواحنا فداه - که در مراحل مختلف انجام کار از استخراج مصادر، تصحیح، مقابله و ویرایش از هیچ کوششی دریغ نکردند، تشکر کنیم.
قم - حوزه علمیه محمّد نقدی جمادی الثانی 1413 برابر با آذر 1371