معراج السعادة جلد 1

ملا احمد نراقی‏

مشایخ روایتی او:

مرحوم نراقی از جماعتی از علماء و بزرگان - رضوان الله تعالی علیهم - روایت می نماید از جمله:
1 - و الد ماجدش مرحوم ملاّ مهدی بن أبی ذر نراقی 2 - علامه سید مهدی بحر العلوم.
3 - میرزا محمد مهدی موسوی شهرستانی [1] -صاحب «مکارم الآثار» تاریخ این سفر را حدود 1205 نگاشته. و اصحاب تراجم، تاریخ وفات مرحوم بهبهانی را بین 1205 تا 1208 نگاشته اند. اما آقای حسن نراقی در مقدمه کتاب «قرة العیون» تاریخ این سفر را 1210 نوشته که بدون شک مرحوم بهبهانی در قید حیات نبوده. در اینکه ملا احمد، حوزه درس آقای بهبهانی را درک کرده، شکی نیست اما تاریخ دقیق آن را نیافتیم.
معراج السعادة/المقدمة/422 - شیخ جعفر نجفی کاشف الغطا.
5 - سید علی طباطبایی (صاحب ریاض).
او به واسطه پدرش از «شیخ یوسف بحرانی»، از «ملا رفیع گیلانی»، از «ملا محمد باقر مجلسی» روایت می نماید.«»

شاگردان او:

عده ای از مفاخر و بزرگان از حوزه درس مرحوم ملا احمد نراقی استفاده کرده اند از جمله:
1 - خاتم الفقها مرحوم حاج شیخ مرتضی انصاری.
2 - مرحوم آقا محمد باقر هزار جریبی.
3 - مرحوم ملا محمد علی آرانی کاشانی.
4 - حاج سید محمد شفیع جاپلقی.
و بسیاری از اجلاّی وقت از تلامذه او بوده و از وی اجازه روایت داشته اند.
صورت اجازات مؤلف از بیست مورد متجاوز است که عینا به خط مولف یا صاحبان اجازات نزد فاضل معاصر جناب آقای «حسن نراقی» که یکی از احفاد مرحوم نراقی است باقی است.«»

تألیفات مرحوم نراقی:

آثار بسیاری از مرحوم ملا احمد نراقی به یادگار مانده که قسمت عمده آنها بارها چاپ و مورد استفاده همگان قرار گرفته.
تصنیفات و تألیفات مرحوم نراقی در مصادر مختلف تا قریب 23 عنوان معرفی شده و بر اساس دستخط مرحوم نراقی که به وسیله آقای حسن نراقی در مقدمه کتاب طاقدیس چاپ انتشارات امیر کبیر گراور شده تألیفات آن مرحوم تا سال 1228 هجری قمری یعنی زمان کتابت آن به 18 جلد می رسد.
معراج السعادة/المقدمة/23اما با توجه به آنچه مرحوم «شیخ آقا بزرگ» در کتاب گرانقدر «الذریعه» گرد آورده و تعداد معدودی که در سایر مصادر معرفی شده و در دسترس مرحوم شیخ آقا بزرگ نبوده تألیفات آن بزرگوار به قریب 35 جلد می رسد که ذیلا اسامی آنها درج می شود:
1 - اجتماع الامر و النهی.
2 - اساس الاحکام فی تنقیح عمد مسائل الأصول بالاحکام (شرح شرایع الاسلام مرحوم محقق).
3 - اسرار الحج (در سال 1331 چاپ شده).
4 - حجیة المظنة.
5 - الخزائن: مجموعه ای است علمی و ادبی، دارای مطالبی مهم در زمینه های: فقه، تفسیر، حدیث، تایخ، لغت، نجوم، هیئت، ریاضی، عرفان، طب، و علوم غریبه: اعداد، جفر، صنعت، کیمیا و همچنین حاوی اشعار و غزلیات لطیف و ادبی و حکایت شیرین و خواندنی.
این کتاب به زبان فارسی به منزله تتمیم و ذیل برای «مشکلات العلوم» مرحوم پدرش تألیف شده.
6 - دیوان صفایی نراقی: همانطور که قبلا ذکر شد مرحوم نراقی به صفایی تخلّص داشته.
و این دیوان غیر از مثنویات اوست که به نام طاقدیس خواهد آمد.
7 - رسالة الاجازات. شامل: اجازه های مرحوم نراقی به شاگردانش و اجازات مشایخش 8 - رساله عملیه (فارسی در عبادات).
9 - سیف الامة و برهان الملة: کتابی است فارسی در رد شخصی بنام «هانری مارتین» [1]معروف به «پادری» که مسیحی بوده و شبهاتی در دین اسلام وارد کرده که منجر به تألیف [1] - هانری مارتین» کشیشی انگلیسی بوده که به «پادری» شهرت یافت. او در ژوئن 1811 میلادی مطابق با 1226 هجری از هند به شیراز آمد و وانمود به پذیرش اسلام کرد و خود را یوسف نامید و در مدارس علوم دینی شیراز به تحصیل علوم پرداخت... ملا احمد نراقی برای نوشتن ردیه به شبهات او، ده تن از خاخامهای کاشان را دعوت کرد و تعدادی از عبارات عهد عتیق و آثار مربوط به مذهب یهود را به فارسی برگرداند. نگاه کنید به: «نقش روحانیت پیشرو در جنبش مشروطیت» که نام اصلی آن «دین و دولت در ایران» است نوشته «پروفسور حامد الگار» ترجمه «دکتر أبو القاسم سری»، چاپ انتشارات توس، از ص 148 تا 144 که مترجم شرح مفصل این قضیه را نگاشته است.
معراج السعادة/المقدمة/24این کتاب شد. این کتاب دوبار در ایران چاپ شده و در اول آن فهرستی مبسوط به قلم فرزند مصنف ملا محمد نراقی متوفای 1297 نوشته شده.
10 - شرح تجرید الأصول: متن آن از پدرش می باشد. این کتاب در 7 جلد نگارش یافته و شامل همه مباحث علم اصول است.
11 - شرح حدیث جسد المیت و انه لا تبلی الا طینته.
12 - شرح رساله ای در حساب (که متن آن را مرحوم پدرش نوشته است).
13 - شرح محصل الهیئة. (متن آن نیز از مرحوم ملا مهدی نراقی پدر مصنف است).
14 - طاقدیس. شامل اشعار عرفانی و اخلاقی به سبک مثنوی مولوی و به زبان فارسی لطیف. این کتاب هم اکنون به همت آقای حسن نراقی به وسیله انتشارات امیر کبیر منتشر می شود.
15 - رساله ای در عبادات. ظاهرا این کتاب غیر از رساله عملیه ای است که نام آن تحت شماره 9 ذکر شد. و مرحوم شیخ آقا بزرگ تهرانی در الذریعه به طور مستقل آن را ذکر کرده است.
16 - عوائد الایام من امهات ادلة الاحکام. مشتمل بر 88 عائدة و آخرین عائدة آن در تراجم روات احادیث است و مرحوم شیخ انصاری بر آن حاشیه زده اند.
17 - القضا و الشهادات.
18 - مستند الشیعه فی احکام الشریعة: کتاب فقهی و استدلالی مرحوم نراقی که در شهر کاشان ده سال قبل از وفاتش پایان یافته، یعنی سال 1234 هجری قمری.
19 - مشکلات العلوم: این کتاب غیر از مشکلات العلوم پدرش و غیر از کتاب خزائن می باشد.
20 - مفتاح الاحکام فی اصول الفقه.
21 - مفتاح الأصول.
22 - مناهج الاحکام: در اصول فقه شامل 2 جلد، جلد اول مباحث الفاظ و جلد دوم در ادله شرعیه.
23 - رسالة فی منجزات المریض.
24 - وسیلة النجاة: شامل دو رساله: یکی بزرگ و دیگری کوچک در دو جلد که به در خواست فتحعلیشاه نوشته شده.
25 - هدایة الشیعه: رساله ای است در فقه.
معراج السعادة/المقدمة/2625 - خلاصة المسائل: رساله ای است در زمینه مسائل طهارت و صلات.
27 - الرسائل و المسائل [1]:فارسی است در جواب سؤالات، در این کتاب از کتابهای پدرش و از کتاب «کشف الغطاء» تألیف استادش مرحوم شیخ جعفر نجفی مطالبی نقل می کند. این کتاب در دو جلد است. جلد اول آن مسائلی است که فتحعلیشاه قاجار و غیره از او سؤال کرده اند و جلد دوم در بیان بعضی از مسائل اصولی و حل بعضی از مشکلات است. تاریخ کتابت آن 1230 می باشد.
28 - معراج السعادة (کتاب حاضر).
29 - حاشیه اکر ثاؤدوسیوس، [2]به نقل مؤلف «تاریخ کاشان» (و بر اساس دستخط خود مرحوم نراقی که در مقدمه کتاب طاقدیس گردآوری شده).
30 - جامع المواعظ. (به نقل مؤلف «تاریخ کاشان» و مؤلف «مکارم الاثار»، ج 4، ص 1236).
31 - مناسک حج، (بر اساس دست نویس مرحوم نراقی در مقدمه طاقدیس).
32 - الاطعمة و الاشربة: فارسی است (به نقل مرحوم سید محسن امین در اعیان الشیعه، ج 10، ص 184).
33 - تذکرة الاحباب: فارسی است در فقه (به نقل مؤلف تاریخ کاشان).
34 - کتابی در تفسیر. (به نقل مرحوم سید محسن امین در اعیان الشیعه، ج 10، ص 184).
35 - عین الأصول: اولین کتابی است که مرحوم نراقی تألیف نموده.
لازم به توضیح است که: مرحوم شیخ آقا بزرگ بعضی از اجازات فاضل نراقی را در الذریعه به عنوان کتابی مستقل ذکر کرده که از ذکر آنها خودداری شد، تنها رساله اجازات ایشان که شامل بیست اجازه است در این مجموعه ذکر گردید.
[1]صاحب کتاب «مکارم الآثار» در ج 4 ص 1236 در عنوان هفتم از کتبی که برای مصنف می شمارد کتاب «الرسائل و المسائل» را نام می برد و اظهار می دارد که: شامل رسائل عدیده و مسائل کثیره است از جمله «اطعمة و اشربة» و «اجتماع امر و نهی» و «رساله عبادات» و «منجزات مریض». اما ظاهرا بر اساس آنچه مرحوم شیخ آقا بزرگ نوشته و تاریخی که برای کتابت آن ذکر کرده معلوم می شود که محتوای «الرسائل و المسائل» غیر از آن می باشد که صاحب مکارم الآثار ادعا کرده.
[2] ثاؤدوسیوس» از حکمای ریاضی یونانی است که در قرن اول میلادی می زیسته و صاحب تألیفاتی در ریاضی و هندسه است. کتاب «الاکر» از تألیفات اوست که در سه مقاله نوشته شده و از بهترین کتب متوسط بین کتاب «اقلیدس» و «مجسطی» محسوب می شده که به عربی ترجمه گردیده.
معراج السعادة/المقدمة/26فرزندان مرحوم نراقی:
از مرحوم ملا احمد نراقی دو فرزند پسر بجای ماند یکی «حاج ملا محمد» ملقّب به «عبد الصاحب» و معروف به «حجة الاسلام» که صاحب تألیفاتی بوده و بعضی از آنها چاپ شده. وفات او بسال 1297 هجری قمری در کاشان در حدود هشتاد سالگی واقع شده«» و دیگری به نام «نصیر الدین» که دارای تألیفاتی از جمله شرحی بر کتاب کافی مرحوم کلینی است [1].