پاداشهای نمازگزاران

نویسنده : رحیم کارگر محمدیاری

مقدمه

بسمه تعالی
پاداش و ثواب در اصطلاح به : مزد، سزا، جزا کار خوب و بد و... گفته می شود و در شرع به معنای اجر و مزد است که خداوند به شخص خداپرست و مومن می دهد.
پاداش و ثواب و در مقابل آن عذاب و مکافات از اموری است که حتمی و 322مورد تاکید خداوند متعال قرار گرفته است، خداوند می فرماید: و ما تجزون الا ما کنتم تعملون (39 - صافات) و جز به کردارتان مجازات نمی شوید.
ولکل درجات مما عملوا و لیوفیهم اعمالهم و هم لا یظلمون (19 - احقاف)، و برای تمام (مردم) به مقتضای اعمالشان درجاتی معین است و همه به پاداش اعمال خود کاملاً می رسند و هیچ ستمی بر آنها نخواهد شد.
خدای عادل برای انسانها مومن و صالح در مقابل اعمال نیکشان پاداشهای نیکو عطا می نماید و برای یک کار خوب، چندین برابر ثواب و حسنه برایش منظور می فرماید. او بهترین پاداشها و ثوابها را می دهد و هر چیزی که از طرف او و از ناحیه او برسد نیکوترین چیزهاست. در قرآن می فرماید: هنالک الو لایه لله الحق، هو خیر ثواباً و خیر عقباً (کهف، 44) آن جا ولایت و حکمفرمایی خاص خداست که به حق فرمان دهد و بهترین اجر و ثواب و برترین عاقبت نیکو را هم او (به هر که خواهد) عطا کند.
هر فرد مسلمان در برابر خدا، مسئول اعمال خویش است و در قیامت زشت و زیبای کارهای او به قضاوت نهایی گذاشته می شود و پاداش و مجازات می بیند.
تو هم از بار فرائض - رومتاب بر خوری از عنده حسن الماب
انسان هر قدر وظائف خود را که بر عهده اش گذاشته شده (برای سعادت و رستگاری و برای اینکه راه درستی را طی کند) بنحو احسن انجام بدهد، از پاداش بهتری برخوردار خواهد شد.
والله عنده حسن الثواب (آل عمران 195.)
و نزد خداست پاداش نیکو
فعند الله ثواب الدنیا والاخره و کان الله سمیعا بصیرا (نسا - 134)، ثواب دنیا و آخرت هر دو نزد خداست، که خدا(به دعای حق) شنوا (وبه احوالشان) بیناست.
پیامبران الهی پیوسته در دعوت به راه کمال مردم را بشارت می دادند که افراد مومن و نیکوکار در آخرت وارد بهشت می شوند و در آنجا از نعمتهای الهی بهره می گیرند، حضرت امیرالمومنین علیه السلام فرمود: خداوند رسولان خویش را به وسیله وحی که ویژه پیامبرانش است، برانگیخت و آنان را حجت خویش قرار داد، تا این که بهانه ای در برابر خداوند در اثر نفرستادن راهنما نداشته باشند.
و به این ترتیب بندگان را با گفتار راست به سوی حق فرا خوانند: آگاه باشید خداوند متعال پرده از اسرار درون بندگان (با آزمایشهای خود) برداشت، نه به خاطر این که او از آن چه انسانها در درون پنهان داشته اند و اسراری که فاش نکرده اند بی خبر باشد، بلکه برای آن است که آنان را در معرض امتحان آورد تا هر کس که عمل نیکوتر انجام می دهد شناخته شود و در نتیجه پاداش و کیفر هر یک مفهوم صحیح خود را داشته باشد. (1)
و غیر از این، تشویق به کارهای خوب فرموده و با دادن پاداش و بشارت نعمتهای جاویدان الهی و ترساندن از عذابها و مکافات آن جهانی باعث شده که انسان اشتیاق به بهشت و نعمتهای خدایی پیدا کند و از عذاب و جهنم هراسان و گریزان باشد. حضرت علی علیه السلام فرموده اند: ان الله سبحانه وضع الثواب علی طاعته و العقاب علی معصیته، زیاده لعباده عن نقمته و حیاشه لهم الی جنته (2) خدای عزیز ثواب را برای فرمانبرداری از خود در نظر گرفته و کیفر را برای نافرمانی اش، تا بدین وسیله بندگانش را از غضب خویش نجات دهد و آنان را به سوی بهشت کشاند.
پاداش و نعمتهای الهی در گرو اعمال صالح و انجام دان فرائض است و برترین فریضه ها نماز می باشد، نماز چون رکن اصلی دین و از هر واجبی بزرگتر است، پس پاداش و ثواب آن نیز نسبت به عبادتهای دیگر بیشتر و افزون تر خواهد بود. انسانی که در بحبوحه زندگی مادی، رو به سور معبود نموده نماز می گزارد و همیشه این واجب الهی را با خلوص و خشوع انجام می دهد، شایسته و لایق است که از لطائف بیکران خداوندی بهره مند گردد. تا آنجا که موجب فخر و مباهات خداوند و ملائکه قرار می گیرد. و در قرآن مجید، مورد تمجید واقع می شود. در قرآن است که: رجال لا تلهیهم تجاره و لا بیع عن ذکر الله و اقام الصلوه و... لیجزیهم احسن ما عملو و یزیدهم من فضله (37 و 38 نور) پاک مردانی که هیچ کسب و تجارتی آنان را از یاد خدا غافل نگرداند و نماز بپادارند و... تا خدا در مقابل بهترین اعمال ایشان، جزا و ثواب عطا فرماید و از فضل و احسان خویش بر آنها بیافزاید.
حدیثی از پیامبر صلی الله علیه و آله روایت شده که نشاندهنده اهمیت نماز می باشد الصلوه میزان من وفی استوفی (3) نماز ترازو است، پس هر که آنرا کامل انجام دهد، مزد و پاداش خوب و کامل می گیرد.
در اینکه وزن و ترازو چیست در قرآن آمده است که: و الوزن یومئذ الحق فمن ثقلت موازینه فاولئک هم المفلحون (اعراف، 8) معیار و میزان سنجش، در آن روز حق است، پس آنان که در آن میزان حق وزین و نیکوکار باشند، البته رستگار خواهند بود.
هر چه قدر کفه ترازو شخص در قیامت - از نماز و دیگر عبادتها پرباشد، پاداش او نیز بیشتر خواهد بود.
فلا تعلم نفس ما اخفی لهم من قره اعین جزاء بما کانوا یعملون (السجده - 17)، هیچ کس نمی داند که چیست آن پاداشی که روشنی بخش چشمهاست و پنهان داشته شده است این پاداش همان است که انجام می دادند.
بر ضیافتخانه فیض نوالت (4) منع نیست - درگشاده است وصلا درداده، خوان انداخته
(آیه الله حسن زاده)
آدمی را سفری بی نهایت و منزلهایی پرخوف و خطر در پیش است و بیشتر مردم از این راه بی پایان و تحصیل اسباب نجات از مهلکه های آن غافل هستند.
چه بهتر است انسان بداند که به کجا می رود و باید چه چیز با خود ببرد و چه چیزی به درد او می خورد.
بارکش زین منزل ای جان پدر - کاین به پایان جمله خوفست و خطر
مانی ارتنها، شود خونت هدر - دست غم زین بعد خواهی زد بسر
کار من این بود کاخبارت (5) کنم
قصه کوته بنده شو در کوی من - تا بدل بینی چو موسی روی من
زنده گردی چون مسیح از بوی من - عاشقانه چون کنی رو سوی من
در مقام قرب احضارت کنم - ای صفی من نور انوارت کنم
انسان سرگشته در روزگار ما را، اگر درمانی است نماز است، و اگر نجاتی است در نماز است، و چه نیکو منزلی است برای نهادن بار عواطف و احساسات و علایق و چه زیبا مونسی است برای انس، هم جلوه دنیایی دارد و هم نتیجه آن جهانی.
پاداشهای نماز را چشیده و در ساحل پر منظر آن، نظاره گر شکوه بی پایانش باشیم. باشد که توفیق نصیبمان گردد تا با کشتی نجات اهل بیت علیه السلام بار خود را به منزلگاه سعادت برسانیم.
در فصل فصل این دفتر، با استمداد از کتاب الهی و سخنان امامان معصوم علیه السلام، گوشه هایی از پاداشهای نمازگزاران را بازگو نموده ایم و خود بیشتر به تماشا نشسته ایم، چرا که در محضر راز داران درگاه او، سکوت بهترین وسیله عرض ادب است.

فصل اول بزرگترین پاداش، پرواز قله قربت

با طاعت قرب ایزد می توان یافت - قدم درنه، گرت هست استطاعت
حافظ
قرب، یعنی نزدیکی، و آنچه که در اینجا مورد نظر است، قرب مقام و منزلت معنوی می باشد. حضرت علی در دعای کمیل فرموده اند:
واسئلک بجودک ان تدنینی من قربک (خدایا! درخواست می کنم از توبه کردم و بخششت، که بسیار نزدیک گردانی مرا به پیشگاهت)
خداوند متعال می فرماید: و به نماز و سجده خدا بپردازد و نزدیک شو به پروردگار خود(آیه 19 سوره علق)
و پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله نیز فرموده اند. اقرب ما یکون العبد من الله اذا کان ساجدا (6) انسان به خدایش زمانی نزدیکتر است که در سجده باشد تقرب پیدا نمودن به محضر خداوند متعال از نعمتهای بیکران الهی است این نعمت در نماز بدست می آید و رسیدن به چنین مقامی حاصل نمی شود مگر در سایه عبادت و نماز و این پاداشی شایسته و لایق افراد مومن و نمازگزار است.
بر مقام جود تو سوگند باد - که مرا نزدیک سازی بروداد (7)
تابه قربت گیردم دل برقرار - آنچنان نزدیک گویی در کنار
عاشقان از این گذر ره یافتند - برجمال یار خود، دل باختند
حضرت علی علیه السلام فرموده:
الصلاه قربان کل تق (8) نماز موجب تقرب هر انسان پرهیزکار است.
راوی می گوید: از امام صادق علیه السلام پرسیدم:
... عن افضل ما یتقرب به العباد الی ربهم و احب ذلک الی الله - عزوجل - ماهو؟ فقال: ما اعلم شیا بعد المعرفه افضل من هذا الصلاه... (9)
پربهاترین طاعتی که انسان را به خدا نزدیک کند و هیچ طاعتی به درگاه خدا محبوبتر از آن نباشد، چه طاعتی است؟ امام علیه السلام فرمودند: بعد از شناخت خدا هیچ طاعتی را با ارج تر و پربهاتر از نماز نمی شناسم.
حضرت امام باقر علیه السلام فرمود: اذا استقبل المصلی القبله، استقبل الرحمان بوجهه لا اله غیره گاهی که نمازگزار رو به سوی قبله آورد، خدای رحمان به وجه و جمال خود او را استقبال فرماید، خدای که جز او خدایی نیست.
حضرت علی علیه السلام فرمود: المتقرب باداء الفرائض و النوافل متضاعف الارباح (10) کسی که با انجام واجبات و مستحبات به خداوند تقرب جوید، سودش چند برابر است.
خداوند متعال(در حدیث قدسی) فرمود: و ما تقرب الی عبدی بشی ء احب الی مما الفترضته علیه و انه لیتقرب الی بالنافله حتی احبه... (11) بنده ام به من نزدیکی نمی جوید به چیزی که، دوست داشتنی تر از آن اموری باشد که بر او واجب کرده ام، و همانا او به وسیله نماز نافله به من تقرب پیدا می کند، تا آنجا که من او را دوست بدارم...
راوی می گوید: به امام صادق علیه السلام عرض کردم، فدایت شوم مرا خبر ده، در چه ساعتی بنده به خدا نزدیک و خدا به بنده اش نزدیکر است؟
امام فرمودند: اذا قام فی آخر اللیل و العیون هادبه، فیمشی الی وضوئه، حتی یتوضا باسبغ وضوء ثم یحبیئنی حتی یقوم فی مسجده، فیوجه وجهه الی الله و یصف قدمیه و یزفع صوته و یکجر و افتتح الصلاه و... (12)
هنگامی که در آخر شب به پا می خیزد در حالی که چشمهای دیگران در خواب است او به سوی وضو ساختن به راه می افتد، تا اینکه وضوی کاملی می سازد، سپس می آید تا آنکه در نماز گاهش می ایستد و رویش را به سوی خدا می کند و هر دو پا را کنار هم گذاشته و صدایش را به الله اکبر بلند می کند و نماز را شروع می کند،... ندا دهنده ای از سمت راست عرش از کرانه آسمان، آواز می دهد: ای بنده ای که پروردگار خویش را ندا می کنی، همانا احسان و هدیه الهی از کرانه آسمان، همچنان بر سر تو افشانده می شود و فرشتگان از قدمگاه تو تا کرانه آسمان گرداگرد تو را فرا گرفته اند،...

فصل دوم خشنوی خدا

فراق و وصل چه باشد؟ رضای دوست طلب که حیف باشد از او، غیر او تمنایی
رضایت، عبادت از خشنودی و راضی شدن خداوند است یا از عمل بنده و یا از خود بنده، بگونه ای که انسان در ابتدای حرکت به سوی خداوند که حرکتی معنوی است، کارهایی انجام می دهد که خود آن کارها مورد رضای حق است. و در ادامه راه این اعمال(نیک و پسندیده) بقدری دل و جان آدمی را تسخیر می کند که روح انسان جلوه های زیبا را، صاحب می شود و در این حال است که خود بنده نیز (علاوه بر کارهای خویش ) مورد رضایت خدا قرار می گیرد. تا اینکه مورد خطاب خدا قرار می گیرد که: یا ایتها النفس المطمئنه ارجعی الی ربک راضیه مرضیه(13) روح به آرامش و اطمینان رسیده، به سوی پروردگارت برگرد، در حالی که تو از خدا راضی و خداوند نیز از تو راضی است.
و این مقام که بار یافتن به بارگاه رضای الهی است، در سایه مواظبت بر نمازهای واجب و مستحب حاصل می گردد. رسیدن به مقامات دیگر، چون مقام محمود، قرار گرفتن در سایه عرش الهی و... از دیگر پاداشهایی است که در این فصل درباره آنها مطالبی ذکر خواهد شد.
خداوند در قرآن می فرماید: وعدالله المومنین و المومنات، جنات... و رضوان من الله اکبر، وذلک هو الفوز العظیم (14)
خدا اهل ایمان را از مرد و زن وعده فرمود که در بهشت ابدی درآورد،... و برتر و بزرگتر از هر نعمت مقام رضا و خشنودی خود را به آنان کرامت فرماید، و آن به حقیقت پیروزی بزرگ است.
قال رسول الله صلی الله علیه و آله: الصلاه من شرایع الدین و فیها مرضاه الرب عزوجل، فهی منهاج الانبیاء... (15)
نماز از شرایع دین است و رضای پروردگار در نماز است، نماز راه روشن انبیاء به سوی الله می باشد،...
هیچ فردی نمی تواند لذت این نعمت بزرگ را در این جهان ترسیم کند. خشنودی و رضایت خدا که کعبه قلوب عارفان است، آن چنان جذاب و نشاطانگیز است که انسان تمام نعمتها را در برابر آن ناچیز می شمارد، و می گوید رضوان من الله اکبر رضایت خدا از بنده خویش بالاترین نعمتها و پاداش ها است (16)
و حضرت امیر علیه السلام فرمود: قیام اللیل مصحه للبدن و رضاء الرب و... (17) نماز شب بدن را سالم و موجب خشنودی خداوند متعال می باشد.
از رسول اکرم روایت است که فرمود: هفت نفرند که در سایه عرش الهی خواهند بود، روزی که غیر آن، سایه ای نخواهد بود:
1- پیشنماز عادل،
2- جوانی که در عبادت خدا رشد کند و بزرگ شود،
3 و 4- دو نفر مرد که در راه عبادت با هم رقابت کنند،
5- مردی که دلش به مسجد تعلق داشته باشد و چون بیرون آید بازگردد.
6- دوستانی که برای خدا با هم برادری نمایند،
7- و کسی که خدا را یاد کند و اشکش جاری شود. (18)
امام صادق علیه السلام فرمود: لا یرکع عبدالله رکوعا علی الحقیقه لا زینه الله بنور بهائه واظله فی ضلال کبریائه و کساه کسوه اصفیائه (19)
هیچ بنده ای از روی حقیقت برای خدا رکوع نکند، مگر آنکه خدای تعالی او را با نور جمال خود مزین فرماید، و در سایه کبریایش درآورد، و جامه برگزیدگان خود را به او بپوشاند.
روح القدس دمادم چون مهر می ورزد - جانرا بدار سویش، یابی جهان جان را
گاه نماز خواهم کز شوق و ذوق نجوی - از عرش بگذرانم، آوازه اذان را
خداوند متعال به پیامبر برگزیده خودت حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله می فرماید: و من اللیل فتهجد به ناقله لک عسی ان یبعثک ربک مقاماً محمودا (20) پاسی از شب را بیدار و شب زنده دار باش و نافله شب - که خاص تست - بجا آور! باشد که خدایت به مقامی پسندیده برساند.
یکی از بزرگان گفته است: مقام محمود، یعنی مقامی که در آن تمام مردم ترا ستایش کنند و آن مقام شفاعت کبری است (21)
و دیگری در این باره نوشته است: مانعی در کار نیست که بگوییم هر فرد با ایمان و نماز خوان خالص و متخلق به اخلاق الهی، می تواند به این مقام محمود و شفاعت برسد.(22)