خوردنیها و آشامیدنیها از نظر پیشوایان علم و دین

سید محمد تقی حکیم با همکاری دکتر رهنما چیت ساز

نخود:

نخود برای درد سینه مفید است.
امام صادق (ع)
نادر خادم حضرت موسی بن جعفر می گوید: امام موسی کاظم (ع) همیشه نخود پخته را پیش از غذا و بعد از غذا میل می فرمود.
بزنطی می گوید: حضرت رضا (ع) فرمود: نخود برای درد پشت خوب است. و همیشه خود آن حضرت پیش و بعد از طعام دستور می داد تا برای او نخود بیاورند.
نخود با همه ارزش غذایی زیادی که دارد، دیر هضم و مولد نفخ است، ولی از قدیم الایام چنین شهرت دارد که مدر، قاعده آور و ضد کرم است. سابقاً آن را برای رفع قولنج های کلیوی، دفع سنگ های ادراری و زردی به کار می بردند.
در استعمال خارجی باز کننده زخمهای چرکین و التیام دهنده است.
در هر 100 گرم نخود مواد زیر یافته می شود:
پروتید 20 گرم
گلوسید 60 گرم
لیپید 2 گرم
و نیز حاوی مقداری فسفر، کلسیم، آهن و ویتامین های E.C.B است. این مقدار نخود تولید 350 کالری حرارت می کند.

نمک:

یا علی ! پیش از غذا و بعد از غذا نمک بخور؛ زیرا هر کس این کار را بکند، خداوند هفتاد و دو مرض را که از جمله آنها جذام، جنون و برص است، از او دور می کند.
پیغمبر اکرم (ص)
امام رضا (ع) در میان جمعی از اصحاب سؤال فرمود: کدام قاتق لذیذتر است؟ بعضی گفتند گوشت، و بعضی جواب دادند روغن و شیر، عده ای دیگر نیز نمک را نام بردند. خود آن حضرت نمک را لذیذترین و گواراترین قاتقها دانست و در تأیید این مطلب فرمود: ما برای گردش به بیرون شهر رفته بودیم. یکی از خدمتکاران فراموش کرده بود که نمک همراه بیاورد. فربه ترین گوسفندها را برای ما کشتند؛ ولی چون نمک نبود، از آن استفاده ای نکردیم تا برگشتیم.
عقربی پیغمبر اکرم را نیش زد. حضرت نمک طلبید و بر موضع درد پاشید و آن را آنقدر فشار داد تا زهر از آن موضع خارج شد. سپس فرمود: اگر مردم فرمود: اگر مردم فوایدی را که در نمک است بدانند، محتاج به هیچ ضد سمی نخواهند بود.
امام صادق (ع)
غذای سفره ای که نمک در آن نباشد، گوارا نیست، و برای بدن بهتر آن است که غذا خوردن با نمک شروع شود.
امام صادق (ع)
خداوند به موسی بن عمران وحی کرد که قوم خود را امر کن تا با نمک غذای خود را آغاز کنند و با نمک نیز آن را پایان دهند، و اگر چنین نکردند و به بیماری مبتلا شدند، جز خودشان کس دیگری را سرزنش نکنند.
امام محمد باقر (ع)
کسی که بر روی اولین لقمه غذای خود نمک بپاشد، لک و پیس و کک و مک صورت او را برطرف می شود.
امام صادق (ع)
نمک طعام از جمله موادی است که نمی تواند از راه خوراکیهای گیاهی و یا حیوانی وارد بدن گردد. نمک که نام شیمیایی آن کلرور سدیم است. اشتها را زیاد می کند و این امر مربوط به کلر آن است. بعلاوه مصرف متعادل آن باعث چاقی می شود.
نمک در ازدیاد مقاومت بدن در برابر گرما بسیار مؤثر است ، به همین جهت کسانی که در گرمای زیاد مجبورند ساعتهای متمادی کار کنند، روزانه چند قرص نمک می خورند، زیرا نمک مصرف شده، ترشح عرق را افزون می کند و عرق نیز برای تبخیر، مقداری از حرارت بدن را می گیرد.
نمک باعث سفت و سخت شده قسمت سطحی پوست بدن می شود.
شنا کردن در آبهای نمک دار باعث سست شدن پیاز مو و ریزش آن می شود.
اشخاصی که کلیه های ناسالم دارند، باید در مصرف نمک احتیاط کنند و حتی آن را از رژیم غذائی خود حذف کنند؛ زیرا با مصرف نمک مقدار آبی که باید از بدن دفع شود، زیاد می شود و این امر و مستلزم انجام دادن کار اضافی برای کلیه هاست.

هویج:

هویج انسان را از قولنج و بواسیر ایمن می کند و قوای جنسی را افزایش می دهد.
امام صادق (ع)
داود می گوید، شنیدم امام موسی کاظم (ع) فرمود: خوردن هویج کلیه ها را گرم و قوای جنسی را تقویت می کند. عرض کردم: فدایت شوم من که دندان ندارم چطور هویج بخورم؟ حضرت فرمود: دستور بده آن را برای تو بپزند و پخته آن را بخور.
وجود ویتامینهای D.C.B.A و نیز مقداری و ویتامین E که در افزایش قوای جنسی مؤثر است، باعث گردیده که ریشه هویج در ردیف مهمترین مواد خوراکی قرار گیرد، و به علت وجود همین مواد ضروری است که در رفع بیماری های ناشی از کمبود ویتامین C در بدن، بی میلی جنسی، کم خونی زمان بلوغ، آب آوردن بافتها، عدم دفع ادرار، تحریک و التهاب مجاری هاضمه و تنفسی، سرفه های مقاوم، آسم، اخلاط خونی و حتی در رفع کرم اطفال نیز آن را مفید می دانند.
له شده هویج اثر تسکین دهنده گی بر روی زخمها و قرحه ها دارد، بعلاوه در درمان بیماریهای جلدی مختلف نظیر خارش اگزما و سوختگیها نیز بسیار سودمند است.
هویج پخته نیز دارای مواد مشابه هویج خام است با این تفاوت که ویتامین C آن در اثر پخته شدن به مقدار زیاد کاهش می یابد. ذکر این نکته ضروری است که ویتامین A در هویج به صورت کاروتن است و این وظیفه کبد است که کاروتن را به ویتامین A تبدیل کند، بنابر این اشخاصی که به بیماری های کبدی مبتلا هستند نباید در مصرف آن افراط کنند، زیرا کبد ضعیف آنها قدرت چنین تبدیلی را ندارد.
در 100 گرم هویج مواد زیر یافته می شود:
پروتید 2/1 گرم
گلوسید 6 تا 9 گرم
لیپید 2/0 گرم
آب 88 گرم
و نیز حاوی مقداری پتاسیم، منیزیم، کلسیم، آهن و ویتامین های C و B و B2، PP و K است. 100 گرم هویج تولید 48 کالری حرارت می کند.

...................) Anotates (.................
1) وافی جزء یازدهم صفحه 40
2) وافی. جزء یازدهم، صفحه 55.
3) سفینة البحار. جلد دوم، صفحه 559.
4) قرآن، 3 35.
5) قرآن، 32 - 24، 80.
6) قرآن، 34، 14.
7) قرآن، 114، 16.
8) قرآن، 15، 34.
9) قرآن، 88، 5.
10) مجمع البحرین، جلد پنجم، ص 353.
11) سفینة البحار، جلد دوم، صفحه 431.
12) قرآن، 31. 7
13) قرآن، 254: 2
14) قرآن، 262: 2.
15) قرآن، 39: 34
16) مجمع البیان جلد دهم، ص 404:
17) قرآن، 9 و 8، 76.
18) مجمع البیان. جلد دهم، صفحه 407.
19) اصول کافی. جلد دوم، صفحه 201.
20) از نظر طب جدید، هر ماده غذایی که جریان خون را تسریع کند گرمی، و آنچه حرکت خون را بتأخیر افکند، سردی است.
21) اشنان ماده ای است مانند چوبک که لباس را با آن می شویند، یعنی همان طوری که اشنان لباس را تمیز می کند، خربزه نیز معده و روده ها را شست و شو می دهد.

22) خربزه مانند ختمی - که در مورد پاک شدن روده ها از آن استفاده می شود - معده و روده را پاکیزه می کند.
23) این آیه مربوط به اصحاب کهف است، در زمانی که بیدار می شوند و گرسنه هستند، یک نفر از خودشان را مأمور می کنند که به شهر برود و برای آنان غذایی تهیه کند
24) یک نوع خرمای عالی و مرغوب که در مدینه به عمل می آید.
25) معرب بر نیک فارسی، و آن نوعی از بهترین انواع خرماست.
26) برادران اهل سنت ما در کتابهای صحاح که اخبار و احادیث در آنها جمع آوری شده این حدیث را نقل کرده اند. قرطبی که یکی از علمای مشهور در قرائتهای قرآن، علوم قرآن، حدیث، نحو، لغت و غیره است در ذیل این حدیث گفته است از این حدیث معلوم می شود که جایز است صفات و طبیعتهای خوراکی ها رعایت و طبق موازین علم طب از آنها استفاده می شود زیرا رطب گرم و خیار سردد است و چون باهم خورده شوند تعادلی در آنها بعمل می آید و این اصل مهمی است که دردداروهای ترکیبی باید موجود باشد.
27) در کتاب بحارالانوار جلد چهاردهم چاپ قدیم (که متأسفانه شماره صفحه ندارد) در ذیل این دو حدیث نوشته است. فیروز آبادی گفته است منظور از رگ جذام سود است. زیرا زیادی و فساد سودا موجب بیماری جذام می شود. طبیعت شلغم گرم وتر و مخالف طبیعت سود است از این جهت از طغیان سودا جلوگیری می کند.
28) قرآن، 69؛ 16