خوردنیها و آشامیدنیها از نظر پیشوایان علم و دین

سید محمد تقی حکیم با همکاری دکتر رهنما چیت ساز

ماهی:

یکی از خادمان امام صادق (ع) می گوید: آن حضرت خرما طلبید و میل کرد، و سپس فرمود: من اشتها به خرما نداشتم ولی چون ماهی خورده بودم، بعد از آن چند دانه خرما خوردم. آنگاه فرمود: کسی که شب ماهی بخورد و پس از آن چند دانه خرما و یا عسل نخورد، رگ فالج تا صبح بر او می زند.
هر وقت پیغمبر خدا (ص) ماهی می خورد، می فرمود: پروردگارا ! برای ما در ماهی برکت قرار بده، و بجای ماهی بهتر از ماهی نصیب ماکن
امام صادق (ع)
معتب می گوید که امام موسی کاظم فرمود: ای معتب ! ماهی های تازه برای ما فراهم کن، زیرا می خواهم حجامت کنم. سپس من آن قسم ماهی را تهیه کردم و خدمت حضرت آوردم. آن بزرگوار فرمود: مقداری از آنها را با سر که بپز و مقداری را نیز بریان کن. سپس آن سرور ناهار و شام از آنها میل فرمود.
ماهی بخورید، زیرا اگر آنرا خالی (بدون نان) بخورید، غذای کاملی است و اگر بانان بخورید برای شما گوارا و سودمند است.
امام موسی کاظم (ع)
امیرالمؤمنین علی (ع) فرمود: سعی کنید همیشه گوشت ماهی نخورید، زیرا بدن را لاغر می کند
امام صادق (ع)
یکی از اصحاب به امام حسن عسکری (ع) نامه ای نوشت و در آن نامه از خون و صفرا شکایت کرد و معروض داشت که اگر حجامت کنم، صفرا شکایت کرد و معروض داشت که اگر حجامت کنم، صفرا به هیجان می آید، و اگر حجامت نکنم خون مرا اذیت می کند، نظر شما در این باره چیست؟ امام حسن عسکری (ع) در جواب نوشت: حجامت کن و پس از حجامت، ماهی تازه را به صورت کباب بخور. سؤال کننده می گوید: دوباره همین مسئله را از ایشان پرسیدم، آن حضرت مرقوم فرود: حجامت کن و بعد را از ایشان پرسیدم، آن حضرت مرقوم فرمود: حجامت کن و بعد از آن ماهی تازه را کباب کن و با آب نمک بخور. من نیز همین کار را کردم و حالم خوب شد و ماهی به این ترتیب غذای من گردید.
از نظر ارزش غذایی، گوشت ماهی یکی از بهترین مواد پروتئین دار، فسفر دار و ویتامین دار است به ویژه ویتامین های D.A بعلاوه ترکیبات شیمیایی آن کمتر از گوشت گاو و گوسفند نیست، بلکه از برخی جهات بر آنها برتری دارد. بدین جهت کارشناسان مواد غذایی، گوشت ماهی را یکی از بهترین و با ارزشترین منابع غذایی برای انسان می دانند. برای مقایسه ارزش غذایی ماهی کافی است که ترکیب شیمیایی دامهای قصابی و ماهی را یکدیگر مقایسه کنیم.
نوع گوشت آب چربی آلبومین
گوشت گاو 5/74 درصد 1/3 درصد 2/22 درصد
گوشت گوسفند 60 درصد 19 درصد 20 درصد
گوشت ماهی 5/63 درصد 74/14 درصد 75/21 درصد
ترکیب شیمیایی بدن ماهیها مختلف است، ولی به هر حال حاوی آب، آلبومین، مواد چربی و مواد معدنی است. علاوه بر این درخاویار مقداری لستین و ویتامینهای D.A موجود است. در کیسه صفرای ماهی مقدار نسبتاً زیادی انسولین موجود است، بطوری که مقدار نسبتاً زیادی انسولین موجود است، بطوری که مقدار انسولینی که از یک نوع ماهی به نام سفره ماهی استخراج می کنند، برابر مقدار انسولین حاصل از غده لوزالمعده 150 گاو است.
مقدار ویتامین A موجود در یک کیلو ماهی، برابر ویتامین A موجود در 220 کیلو کره با 6500 عدد تخم مرغ است. یک کیلو گوشت ماهی آزاد 2500 کالری حرارت تولید می کند. ماهی مخصوصاً هنگامی که با سبزی توأم گردد، باعث افزایش فوق العاده ترشحات شیره معدی می شود. پاولوف فیزیولوژیست معروف شوروی، اثر گوشت ماهی را روی ترشحات معده سگ آزمایش و ثابت کرد که در اثر مجاورت گوشت ماهی با معده سگ، ترشحات معده، خیلی بیشتر از زمانی است که سگ گوشت گاو خورده باشد.

مرزه:

یکی از اصحاب می گوید که حضرت موسی بن جعفر (ع) فرمود: مرزه داروی امیرالمؤمنین علی (ع) بود و آن حضرت می فرمود: مرزه در معده پرزهایی مانند پرزهای حوله ایجاد می کند.
شخصی از رطوبت، خدمت حضرت موسی بن جعفر شکوه کرد. حضرت به او دستور داد مرزه را بکوبد و ناشتا از آن بخورد.
سرشاخه گلدار مرزه، معطر و نیرو دهنده است. مرزه عمل هضم را آسان می کند و بعلاوه مقوی معده، مدر و بادشکن نیز هست. در سوء هاضمه، زردی، حالات بحرانی آسم و نفخ، اثر معجزه آسایی دارد. لوسیون (آب حاوی ماده دارویی) آن در زخمهای دیر علاج، و جوشانده آن در رفع دردهای روماتیسمی، دردهای عصبی، و نیز تقویت جسمانی کودکان ضعیف و یا مبتلا به راشیتیم (نرمی استخوآنها) بکار برده می شود.
مرزه طبق تحقیقات شولتزیک اثری قاطع در رفع اسهالهای حاد و مزمن دارد. دم کرده یک درصد آن در رفع اسهالهای عفونی و سبک، و نیز و رم و التهاب معده و روده، اثر درمانی زیادی دارد. پرورش مرزه در نواحی مختلف معمول است.

موز:

یحیی صنعانی می گوید: در مکه خدمت حضرت رضا (ع) رسیدم. دیدم آن حضرت موزی را پوست می کند و به امام محمد تقی (ع) می خوراند. عرض کردم: فدایت شوم این مولود مبارک است. حضرت فرمود: آری ای یحیی، این مولودی است که در اسلام پربرکتتر از او برای شیعیان نیست.
ابی اسامه می گوید: نزد امام صادق (ع) رفتم. حضرت درنایت مهربانی موزی به من مرحمت فرمود و من آن را گرفتم و خوردم.
موز میوه ای بسیار خوش طعم و مطبوع است که برای همه کسی و در هر رژیم غذایی، حتی کسانی که جهاز هاضمه ضعیف دارند مفید است. موز بعنوان ملین در سوء هاضمه و یبوست مصرف می شود. برای ازدیان مقاومت بدن قبل و بعد از عمل جراحی بسیار سودمند است. بعلاوه بعلت داشتن مقدار زیادی ویتامینهای گروه B در تقویت اعصاب اثر زیادی دارد. نیروی بدن مادر را افزایش می دهد و مانع از سقط جنین می گردد. موز دارای مقدار زیادی فسفر است که در افزایش هوش و حافظه کودکان تأثیر بسزایی دارد.
دکتر لابه رئیس آزمایشگاه دانشکده پزشکی پاریس، معتقد است که یک عدد موز تازه و رسیده، به اندازه یک کیلو گوشت ارزش غذایی دارد.
در 100 گرم موز، مواد زیر یافته می شود:
پروتید 87/1 گرم
گلوسید 05/23 گرم
لیپید 53/0 گرم
آب 1/73 گرم
مواد معدنی 6/1 گرم
مواد معدنی موز شامل پتاسیم، کسلیم، فسفر، آهن، منیزیم و روی است.