خوردنیها و آشامیدنیها از نظر پیشوایان علم و دین

سید محمد تقی حکیم با همکاری دکتر رهنما چیت ساز

شکر:

موسی پسر بکر می گوید: بیشتر اوقات امام موسی کاظم (ع) شکر می خورد.
مردی از بیماریش نزد امام صادق (ع) شکایت کرد و گفت: من مردی علیلم. حضرت فرمود: چرا از مبارک استفاده نمی کنی؟ آن مرد می گوید: عرض کردم مبارک چیست؟ حضرت فرمود: شکر.
مردی از وبا نزد امام صادق (ع) شکایت برد. حضرت به او فرمود: چرا از یک ماده پاکیزه و مبارک غافلی؟ آن مرد عرض کرد: پاکیزه و مبارک کدام است؟ حضرت فرمود: همین شکر سلیمانی شما (یعنی شکر تصفیه شده) است. بعد حضرت صادق (ع) فرمود: نخستین کسی که شکر درست کرد، سلیمان بن داود بود.
یحیی پسر بشیر بنال می گوید: امام صادق (ع) به پدر من فرمود: ای بشیر ! بیماران خود را با چه چیزی درمان می کنی؟ پدرم عرض کرد: با همین داروهای تلخ. آن حضرت فرمود: نه، این کار را نکنید، هر وقت یکی از شما مریض شد، شکر سفید بگیرید، آن را بکوبید و آب سرد بر آن بریزید و به مریض بدهید تا بیا شامید؛ زیرا آن کسی که شفا را در تلخی نهاده، می تواند آن را در شیرینی هم بودیعت بگذارد.
یکی از اصحاب می گوید: یکی از افراد خانواده ماتب کرد. اطبا داروی تلخ غافثرا برای او تجویز کردند. ما آن دارو را به او دادیم ولی شفا نیافت. این مطالب را خدمت امام صادق (ع) عرضه داشتیم. آن حضرت فرمود: خداوند شفا را تنها در دوای تلخ قرار نداده است. مقداری شکر بگیر و در ظرفی بگذار و بر روی آن آب بریز تا آب آن را فراگیرد؛ سپس یک تکه آهن داخل آن بگذار و از اول شب آن را زیر آسمان قرار بده. صبح که شد شب دوم که شد، مقدار زیادتری شکر، و شب سوم مقداری بیشتر به همان ترتیبی که گفته شد، تهیه کن و صبح به او بده تا بیاشامد.
صحابی مذکور می گویید: این کار را کردم و خداوند بیمار ما را شفا داد.
شکری که به صورت نبات در آید، بلغم را از بین می برد.
امام رضا (ع)
شکر به عنوان شیرین کننده، نه تنها در بسیاری از خوراکیها مورد استفاده است، بلکه در محصولات دارویی نیز اهمیت زیادی دارد. به علاوه در رفع مسمومیت های ناشی از سرب و مس نیز مؤثر است.
قند معمولی که از چغندر قند یا نیشکر به دست می آید، بواسطه جذب سریع از روده، سبب تقویت کار عضلات می شود؛ به علاوه باعث می گردد که چربی ها و پروتئین ها در بدن مصرف شوند و برای اشخاصی که کارهای خسته کننده انجام می دهند فوق العاده لازم است.
باید دانست که قند برای آن که مفید باشد، باید کاملاً در بدن جذب و مصرف شود و برای این عمل فرمان های مخصوص و انسولین و ویتامین Cلازم است.

شلغم:

یکی از اصحاب می گوید: حضرت امام موسی کاظم (ع) فرمود: به خوردن شلغم عادت کنید، زیرا در هر کس رگ جذام باشد آن را آب می کند.
شلغم بخورید و مداومت در خوردن آن داشته باشید؛ زیرا کسی نیست که رگ جذام در او نباشد، پس به وسیله خوردن شلغم آن را زائل کنید (27)
امام صادق (ع)
ریشه شلغم اثر نرم کنندگی دارد و در رفع سرفه، سیاه سرفه و آسم به صورت جوشانده های غلیظ، مخلوط با عسل مورد استفاده قرار می گیرد.
طرز تهیه شربت که آن که خلط آور است، مانند همان طریقه ای است که در مورد ترب گفته شد. رنده کرده آن مخلوط با قند یا عسل نیز دارای همین اثر است. جوشانده غلیظ شلغم به صورت ضماد در تسکین دردهای مفصلی، نقرس، آبسه ها، سرمازدگی و غیره به کار می رود. شلغم دارای یک ماده ضد میکربی قوی است و به همین جهت در درمان سرماخوردگی و بیماری های عفونی تأثیر بسیار زیادی دارد.
شلغم حاوی فسفر، کلسیم آهن و ویتامین های C.B است و باعث افزایش تقوای شهوانی و تقویت عمومی بدن می گردد.
دانه شلغم دارای روغنی است که نرم کننده و ملین است و مصرف آن، از قولنج های کبدی و کلیوی جلوگیری می کند.

شیر:

پیغمبر اکرم (ص) هرگاه چیزی غیر از شیر می آشامید می گفت: پروردگارا برای ما در این آشامیدنی برکت قرار ده و بهتر از آن را نصیب ما فرما، ولی وقتی که شیر آشامیدی، می فرمود: پروردگارا ! برای ما در این آشامیدنی برکت بگذار و بیشتر از این نصیب ما فرما.
امام محمد باقر (ع)
مردی به امام صادق (ع) عرض کرد: من شیر خورده ام و به من آزار رسانیده است. حضرت صادق فرمود: شیر هرگز به کسی ضرر نمی رساند، ولی تو با شیر چیز دیگری خورده ای که آن چیز برایت ضرر داشته است و تو خیال می کنی که شیر به تو زیان رسانیده است.
پیغمبر اکرم (ص) فرمود: هیچگاه شیر در گلوی کسی گیر نمی کند و او را ناراحت نمی نماید؛ زیرا خداوند متعال فرموده است: لبناً خالصاً سائعاً للشاربین (شیر خالص و گوارا برای کسانی که آن را می آشامند).
یکی از اصحاب می گوید: من خدمت امام صادق (ع) بودم. شنیدم مردی به آن بزرگوار عرض کرد: قربانت گردم من از نظر جسمی ضعیف و کم طاقتم. حضرت به او فرمود: شیر بخور، زیرا گوشت را می رویاند و استخوان را محکم می کند.
کسی که آب پشت (نطفه) او تغییر کرد (کم و غیر عادی شد)، شیر و عسل برای او بسیار سودمند است.
امام موسی کاظم (ع)
ابوبصیر می گوید: من با امام صادق (ع) غذا می خوردم. ابتدا گوشت شتر برای ما آوردند. از آن خوردیم، بعد از ظرفی پر از شیر حاضر کردند. حضرت از آن میل فرمود و به من فرمود ای ابا محمد ! شیر بخور. من از آن چشیدم. حضرت صادق فرمود شیر غذایی طبیعی است که انسان فطرتاً از آن می آشامد، زیرا به هنگام تولد نیز از آن می خورد.
پیغمبر اکرم (ص) فرمود: به خوردن شیر گاو عادت کنید، زیرا شیر گاو مخلوطی از هر درخت است (عصاره و خاصیت هر گیاهی را داراست).
امیرالمؤمنین (ع) فرمود: شیر گاو دو است.
امام صادق (ع)
شیر محصول کامل و بی کم و کاستی است و به هیچ وجه نباید بعضی از مواد ترکیبی شیری را که برای تغذیه بکار برده می شود بگیرند و یا به آن مواد خارجی اضافه کنند.
شیر غذای اصلی مبتلایان به بیماری های کلیوی، قلبی، معدی، و کبدی است. محسنات شیر درواقع به علت سهولت هضم و مدر بودن آن است. در عین حال باید دانست که جز در اطفال شیرخوار 8 تا 10 ماهه، تغذیه منحصر با شیر، به هیچگونه درست نیست. هرگاه در انسان بالغ، رژیم با شیر مدت زیادی ادامه پیدا کند، رفته رفته اختلالات معدی و روده ای بروز می کند که مهمترین آنها استفراغ، دل درد، تخمیر روده ای، یبوست و لاغری است.