خوردنیها و آشامیدنیها از نظر پیشوایان علم و دین

سید محمد تقی حکیم با همکاری دکتر رهنما چیت ساز

اسراف

انسان باید در زندگی و مخارج خویش حد اعتدال را رعایت کند، و پا از دایره اقتصاد بیرون ننهد. اشخاصی که میانه رو باشند، هیچگاه مشکلات مالی برای آنان پیش نمی آید و بر عکس کسانی که زیاده روی کنند، خود را در زحمت می اندازند و سرانجام به فقر و ناداری دچار خواهند شد.
امام صادق علیه السلام فرمود:
ضمن لمن اقتصد ان لا یفتقر (11)
من ضامن می شوم که اگر کسی میانه روی کند، فقیر نشود. در امر خوردن و آشامیدن نیز انسان باید حد وسط را نگاه دارد و و زیاده روی ننماید.
خداوند متعال در قرآن مجید می فرماید:
کلوا و اشرابوا و لاتسرفوا انه لا یحب المسرفین. (12) بخورید و بیا شامید و زیاده روی مکنید، زیرا خداوند افرادی را که زیاده روی می کنند دوست ندارد.

انفاق

انسان طبعاً مایل است: 1- مال و دارایی داشته باشد تا به وسیله آن به آرزوهای خود برسد. 2- وسایل زندگی او کامل باشد. 3- غذاهای لذیذ و متنوع برای او فراهم شود. 4- زندگی راحت و خاطری آسوده داشته باشد.
ولی شخص مسلمان نباید اینها را فقط برای خود و خانواده اش بخواهد، بلکه باید به فکر برادران دینی خود نیز باشد و بیندیشد که دیگران نیز مانند او مزایای نامبرده را خواهانند و اگر آنها را نداشته باشند ناراحت هستند.
بنابر این اگر می تواند و قدرت مالی دارد باید به نیازمندان کمک کند تا از این رهگذر شکر نعمتهای الهی را بجا آورده باشد.
خداوند متعال در قرآن مجید می فرماید:
یا ایها الذین آمنوا انفقوا مما رزقناکم (13)
ای کسانی که ایمان آورده اید، از آنچه به شما روزی داده ایم انفاق کنید.
و نیز خداوند در جای دیگر می فرماید:
الذین ینفقون اموالهم فی سبیل الله ثم لایتبعون ما انفقوا منا و لا اذی لهم اجرهم عند ربهم. (14)
کسانی که اموال خود را در راه خدا می بخشند و به دنبال بخشش خود، منتی نمی گذارند و آزاری نمی رسانند، پاداش آنان در نزد پروردگارشان خواهد بود.
جالب این جا است که خداوند وعده فرموده است: اگر انسان چیزی در راه خدا بخشید، پروردگار عوض آن را به او گرامت فرماید. این آیه را ملاحظه بفرمائید:
و ما انفقتم من شی ء فهو یخلقه و هو خیر الرازقین. (15)
و هر چه انفاق کردید او ( خداوند) عوض آن را خواهد داد، و او(خدا) بهترین روزی دهندگان است.

اطعام

یکی از راههای شکر نعمت خداوند، اطعام، یعنی غذا دادن به مؤمنان و مستمندان است. خداوند متعال در قرآن مجید در ستایش حضرت علی و فاطمه و امام حسن و امام حسین علیهم السلام و فضه خدمتکار آنان، هنگامی که برای شفای امام حسن و امام حسین سه روز روزه گرفتند، و موقع غروب و افطار، نانی که تهیه کرده بودند در آن سه روز به ترتیب به مستمند یتیم و اسیر دادند (16) چنین می فرماید:
و یطعمون الطعام علی حبه مسکیناً و یتیماً و اسیراً انما نطعمکم لوجه الله لانرید منکم جزاء و لاشکوراً. (17)
غذای را با آنکه دوست دارند، به مستمند و یتیم و اسیر می دهند و به زبان حال می گویند. ما به خاطر خدا شما را طعام کردیم. نه از شما پاداشی می خواهیم و نه انتظار سپاسگزاری داریم. پیغمبر اکرم (صلی الله علیه وآله) فرمود:
ما من مسلم اطعم مسلماً علی جوع الا اطعمه الله من ثمارالجنة (18)
هر مسلمانی که مسلمان گرسنه ای را طعام و سیر کند، خداوند از میوه های بهشت به او بخوراند.
امام صادق علیه السلام فرمود:
من اطعم مؤمنا حتی یشبعه لم یدر احد من خلق الله ماله من الا جرفی الاخرة لامللک مقرب و لا نبی مرسل الاالله رب العالمین (19)
کسی که مؤمنی را طعام کند تا سیر نماید، هیچیک از مخلوقات خدا، نه فرشته مقرب و نه پیامبر مرسلی، اجر اخروی آن را نمی داند و تنها خدا پروردگار جهانیان است که از پاداشت آن آگاه است.