خوردنیها و آشامیدنیها از نظر پیشوایان علم و دین

سید محمد تقی حکیم با همکاری دکتر رهنما چیت ساز

مسلمان بر سر سفره

هنگامی که مشغول نوشتن قسمتهای مختلف پیشگفتار این کتاب بودم، به دستورهائی که از پیشوایان ما راجع به کیفیت غذا خوردن و سر سفره نشستن در کتاب وافی آمده است برخوردم و متوجه شدم که پاره ای از آنها جنبه بهداشتی دارد و پیغمبر یا امام که آنها را فرموده اند، مسلماً منظور آنان رعایت آن جنبه بوده است و برخی از آنها جنبه معنوی دارد که به منظور تقویت روح ایمان و خداشناسی در افراد، بیان شده است. به هر حال خوش نداشتم که از آنها چشم پوشی کنم و آنها را ناگفته بگذارم و بگذارم. اینک فهرست وار به آنها اشاره می کنم و توفیق همگان را در عمل کردن به آنها از خداوند متعال مسئلت می نمایم:
1- پیش از غذا خوردن دستها را بشویید.
2- پس از غذا خوردن دستها را بشویید.
3- هنگامی شروع به غذا نام خدا را ببرید و بسم اللهبگویید.
4- موقعی که بر سر سفره نشستید، دعا کنید که خداوند نعمتهایش را بر شما و سایر مسلمانان بیشتر و پایدار گرداند.
5- در پایان غذا خوردن، خدا را بر نعمتهایش سپاس گویید.
6- میوه ها را پیش از خوردن بشوئید.
7- میوه را با پوست بخورید.
8- بر سر سفره شما سبزی خوردن باشد.
9- غذای داغ مخورید و بگذارید تا خنک شود.
10- هنگامی که سیر هستید و اشتها به غذا ندارید، غذا مخورید.
11- هنوز اشتها به غذا دارید، از غذا خوردن دست بکشید.
12- پرخوری مکنید.
13- شب حتماً غذای سبکی بخورید.
14- در حال راه رفتن غذا مخورید.
15- بعد از غذا خوردن با خلال لای دندانهای خود را تمیز کنید.
16- بعد از غذا خوردن دهانتان را بشویید.

یاد خدا و نعمتهای او

انسان مؤمن و خدا پرست حقیقی، در قبال مواهب بی شمار پروردگار، از آن جمله غذاهای گوناگون و خوراکی های لذیذ، وظیفه دارد همیشه خدا و نعمتهای او را یاد کند و الطاف پروردگار را فراموش ننماید. تفکر کند که حقیقتاً مقصود از آفرینش جهان هستی چیست، و این همه نعمت ها که خداوند آفریده و در اختیار انسان قرار داده است برای چیست؟
در قرآن خداوند متعال می فرماید:
یا ایها الناس اذکروا نعمة الله علیکم هل من خالق غیر الله یرزقکم من السماء و الارض. (4)
ای مردم ! نعمت هایی که خدا به شما مرحمت فرموده به یاد آورید، آیا آفریدگاری غیر از خداوند هست که شما را از آسمان و زمین روزی دهد؟
و نیز خداوند می فرماید:
فلینظر الانسان الی طعامه. انا صببنا الماء صباً. ثم شققناالارض شقاً. فانبتنا فیها حباً. و عنباً و قضباً و زیتوناً و نخلا و حدائق غلباً. و فاکهة و اباً. متاعاً لکم و لانعامکم. (5)
باید انسان به غذای خود بیندیشد. ما باران را فرو ریختیم پس از آن زمین را شکافتیم، و حبوبات، انگور، سبزی، درخت های زیتون و خرما، باغ های پر از درخت بزرگ و تنومند، سایر میوه ها و گیاه زار را رویانیدیم تا شما از آن ها استفاده کنید و چهار پایان شما بهره مند شوند.
ولی افسوس که همیشه مؤمنان و مردان خدا کم بوده اند و در هر دوره و زمانه کوشیده اند که مردم را از یاد خدا غافل کنند. و هنگامی که توجه به خدا کم شد و خدا فراموش گردید معنویت رو به زوال می رود.

شکر خدا

انسان غرق در نعمت های الهی است. موجودیت او نعمت است. استفاده او از مواهب الهی نعمت است. رزقی که خداوند به او عنایت می فرماید نعمت است. خلاصه به هر سو که رو آورد و به هر چه بنگرد، نعمت می بیند. از این جهت خداوند متعال در قرآن کریم فرموده است.
وان تعدوا نعمة الله لا تحصوها. (6)
اگر بخواهید نعمتهای خدا را بشمارید، نخواهید توانست.
شخص باایمان و حق شناس با توجه به این مسائل، باید شکر پروردگار را بجا بیاورد. به این ترتیب که هر نعمتی را در جایی که خداوند فرموده بکار ببرد و در موردی که آن را نهی فرموده است صرف ننماید.
در قرآن کریم آمده است:
فکلوا مما رزقکم الله حلالا طیباً واشکروا نعمة الله ان کنتم ایاه(7) تعبدون.
آنچه را که خداوند به شما روزی داده و برای شما حلال و پاکیزه گردانیده است بخورید و شکر نعمت خدا را بجا بیاورید، اگر او را پرستش می کنید.
و در جای دیگر قرآن آمده است:
کلوا من رزق ربکم و اشکروا له (8)
روزی پروردگارتان بخورید و شکر او را بجا بیاورید.