خوردنیها و آشامیدنیها از نظر پیشوایان علم و دین

سید محمد تقی حکیم با همکاری دکتر رهنما چیت ساز

روشن بودن و روشن کردند

پیشوایان مذهبی ما در زمان زندگی می کرده اند که علم پزشکی هیچگونه توسعه و ترقی نداشته، و اطلاعات طبی بسیار محدود و جزئی بوده است. در آن روزگار، صحبت از علمی به نام غذاشناسی در میان نبوده است. با این همه، پیشوایان ما با بینایی کامل، خواص غذاها و داروها را بیان کرده و مردم را در این زمینه، روشن کرده اند. هنگامی که سخنان آنان را با تحقیقات روز مقایسه کنیم، خواهیم دید که تطابق کامل بین آنها موجود است و تضادی میان آنها نیست. روی همین اصل است که عقیده داریم پیشوایان مذهبی ما عالم به همه علوم و آگاه از تمام فنون و رموز بوده اند.

مورد اطمینان

سخنان پیغمبر اکرم و ائمه ما، در کتاب های مختلف بطور پراکنده نقل شده است که همه معتبرتر همان کتاب اربعه (کتابهای چهار گانه): تهذیب، استبصار، من لایحضره الفقیه و کافی است.
مرحوم ملا محسن فیض کاشانی که از علمای بزرگ و مشهور شیعه است، این چهار کتاب را در کتابی به نام وافی گرد آورده است. کتاب وافی در پانزده جزء تنظیم یافته و جزء یازدهم آن درباره المطاعم و المشارب یعنی خوراکیها و آشامیدنیهاست.
نویسنده، کتاب وافی را مستند خود قرار داده و سخنان پیشوایان دینی را از جزء یازدهم آن انتخاب و ترجمه کرده است. همچنین برای این که درباره خوراکیها کلمات جالب دیگری در معرض مطالعه خوانندگان محترم قرار گیرد، از کتاب سفینة البحار و بحار و بحارالانوار نیز استفاده شده است.

سخن پیشوایان

سخن پیشوایان دینی و یا با اصطلاح علمی اخبار و احادیثبردو گونه اند:
1- اخبار و احادیثی که امام در آنها مشخص باشد مانند:
عن ابی عبدالله، قال لو یعلم الناس ما فی التفاح ماداووا مرضاهم الابه(2)
امام صادق علیه السلام فرمود: اگر مردم فواید سیب را بدانند، بیماران خود را جز با آن معالجه نمی کنند.
2- اخبار و احادیثی که از پیامبر یا امام رسیده ولی گوینده آن معین نشده است و مانند:
و روی شرب الماء علی الدسم یهیج الداء. (3)
و روایت شده است که نوشیدن آب بعد از غذای چرب، بیماری می آورد.
بنابر این، سخنانی که از پیشوایان، راجع به خوراکیها و آشامیدنیها در این کتاب مشاهده می نمایید، هر کدام گوینده آن مشخص باشد، در ذیل آن حدیث قید شده، و هر کدام که گوینده آن معلوم نباشد، در ذیل آن اسمی برده نشده است.