فهرست کتاب


یکصد و چهارده نکته از قرآن کریم درباره ی نماز

اکبر دهقان

103 - مقام شفاعت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در پرتو نماز شب

مرحوم علامه طباطبایی می فرماید: از آنجا که مقام محمود به طور مطلق بیان شده و با هیچ قیدی ذکر نشده، روشن می شود که مقامی است مورد پسند همه ی انسان ها و آن مقام، منصب شفاعت است .
فخر رازی گوید: نکره بودن کلمه ی محمودا دلالت بر عظمت این مقام دارد . (375)

104 - نماز مسافر

واذا ضربتم فی الارض فلیس علیکم جناح ان تقصروا من الصلوة ان خفتم ان یفتنکم الذین کفروا ان الکافرین کانوا لکم عدوا مبینا ، (376) در این آیه ی شریفه حکم نماز مسافر بیان شده که واجب است انسان مسافر نماز خود را به صورت قصر و شکسته بخواند.
هنگامی که سفر می کنید گناهی بر شما نیست که نماز را کوتاه کنید اگر از فتنه و خطر دشمن می ترسید. در اینجا این سؤال مطرح است که آیه ی شریفه نماز قصر و شکسته را برای مسافر مشروط به مواجه شدن با خطر دانسته با این که اصولا حکم نماز مسافر قصر و شکسته است چه در سفر بترسد یا نترسد، لکن مقید ساختن حکم قصر به ترس از دشمن به یکی از چند دلیل زیر است:
الف - این قید، ناظر به مسلمانان در صدر اسلام است و به اصطلاح قید غالبی است؛ یعنی غالبا سفرهای مسلمانان در صدر اسلام همراه با ترس بوده و الا به طور کلی نماز مسافر شکسته است .
ب - مسئله ی نماز قصر در ابتدا به هنگام خوف و ترس از دشمن تشریع شده، بعدا این حکم توسعه پیدا کرده است و در همه ی موارد عمومیت پیدا کرده است . (377)

105 - نماز در میدان جنگ

از دیدگاه قرآن کریم نماز به اندازه ای اهمیت دارد که حتی در صحنه ی جنگ نیز نباید ترک شود، از این رو قرآن کریم به پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم دستور می دهد که به هنگام جنگ نماز جماعت را به صورت شکسته به طرزی بخواند که تمام رزمندگان از ثواب نماز جماعت بهره مند شوند، در ضمن این که هوشیاری و احتیاط لازم را در برابر دشمن حفظ کنند.
از این رو می فرماید: هنگامی که در میان آنان هستی باید مسلمانان به دو گروه تقسیم شوند: نخست عده ای با حمل اسلحه با تو به نماز بایستند، سپس هنگامی که این گروه سجده کردند و رکعت اول نماز آنان تمام شد، تو در جای خود می ایستی و آنان با سرعت رکعت دوم را بجا می آورند و به میدان جنگ بر می گردند.
گروه دوم که نماز نخوانده اند جای گروه اول را می گیرند، البته این گروه دوم نیز باید مسلح باشند تا مبادا غافلگیر شوند؛
و اذا کنت فیهم فاقمت لهم الصلوة طائفة منهم معک و لیأخذوا اسلحتهم فاذا سجدوا فلیکونوا من ورائکم و لتأت طائفة اخری لم یصلوا فلیصلوا معک و لیأخذوا حذرهم و اسلحتهم (378)، بنابراین نماز خصوصا به جماعت به اندازه ای دارای اهمیت و ارزش است که حتی در میدان جنگ هم نباید ترک شود، از این رو پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم در جنگ نماز جماعت را با مسلمانان بجا آورد.
چه این که امیرالمؤمنین علیه السلام در جنگ صفین نگاه به آسمان می کرد، ابن عباس گفت این چه کاری است؟ فرمود: به زوال می نگرم تا به هنگام ظهر نماز بخوانیم . ابن عباس گفت: آیا الان زمان نماز است؟ حضرت فرمود: (آری )، چرا که ما برای نماز می جنگیم؛ و هل هذا وقت الصلوة ان عندنا لشغلا بالقتال عن الصلوة فقال علی علیه السلام: ما نقاتلهم؟ انما نقاتلهم علی الصلوة (379)
در روز عاشورا به هنگام جنگ شخصی به امام حسین علیه السلام عرض کرد: الان وقت نماز است . امام حسین علیه السلام فرمود: نماز را یادآور شدی، خداوند تو را از نمازگزاران قرار دهد؛ ذکرت الصلوة جعلک الله من المصلین .