فهرست کتاب


سرچشمه حیات

محمد امینی گلستانی

6 رود نیل

رود نیل طویل ترین رود جهان به درازای تقریبی 6700 کیلومتر در حاشیه شرقی صحرای بزرگ آفریقا قرار گرفته است و در حوضه ای به وسعت 2870000 کیلومتر 2 از مرتفعات و دریاچه های شرقی آفریقا در حدود 50 عرض جنوبی سرچشمه جنوبی و در اطراف 310 عرض شمالی به دریای مدیترانه می ریزد و خود در طول یک دهم محیط زمین جریان دارد حوضه آبی این رود بخشهایی از کشورهای تانزانیا، بوروندی، رواندا، کنیا، اوگاندا، اتیوپی و تمامی وسعت سودان و مصر را در بر می گیرد ولی در سودان و مصر است که حیات اقتصادی و وجود سیاسی این دو کشور بدان بستگی دارد، به دیگر سخن سودان و مصر هر چه دارند از نیل دارند. (751)
درباره رود نیل مصر روایت بر دو گونه صادر شده است، یک دسته آن را مورد تعریف و مدح قرار داده است مانند روایات شماره 16، 15، 16، فصل 2 آب فرات و شماره 7 فصل آب زمزم و روایت 1 فصل 4 به تعریف و تمجید آن تصریح کرده است.
اما حدیث دیگر
1. قال علی بن ابی طالب علیه السلام ماء نیل مصر یمیت القلب و لا تغسلوا رؤسکم من طینها، فانها تورث الزمانة و الدیاثة (752)
امیرمومنان علیه السلام فرمود: آب نیل مصر دل را می میراند، سرتانرا، با گل آن نشوئید، چون سبب زمین گیری و دیوثی بی غیرتی می شود.
2. عن الصادق علیه السلام تفجرت العیون من تحت الکعبة و ما نیل یمیت القلوب و الاکل فی فخارها و غسل الراس بطینها یذهب بالغیرة و یورث الدیاثه (753) از امام صادق علیه السلام است، چشمه ها از زیر کعبه شکافته شد،خوردن در ظروف سفالی آن و شستن سر با گل آن غیرت را می برد و بی غیرت می کند.
قال الحر العاملی ره یکون المراد انه یذهب قسوة القلب و یحصل منه اللن و الخشوع و رقة القلب فیکون مدحا له و یمکن حمله علی الکراهة و الأول علی الجواز (754) حر عاملی رحمةالله علیه می فرماید. ممکن است از جمله (یذهب بالغیرة) منظور این باشد که قساوت قلب را از بین می برد و به جای خشونت، ایجاد نرمش و خشوع می کند، در این صورت این احادیث، تعریف و تمجید از آن است. و ممکن است آن را به کراهت و اولی را به جواز حمل کنیم.
علامه مجلسی - رضوان الله علیه می گوید: و اما نیل، شاید شقاوت اهل آن به خاطر بدی خاطر خاک مصر باشد؛ چنانچه در اخبار است فلوجری فی غیره لم یکن کذالک (755) اگر در غیر از خاک مصر جاری شده بود این طور نمی شد.
البته تاثیر آب و هوا و خاک هر منطقه از کره زمین، در اخلاق، آداب، فرهنگ حتی در خلقت انسان و حیوان همان منطقه غیر قابل انکار است، با تجربه ثابت شده است که: انسانهای یک منطقه، خون گرم و شجاع و غیرتمند و در عین حال با گذشت هستند، ولی منطقه دیگر، درست نقطه مقابل آن است، منطقه ای سفید پوست و دیگری سیاه پوست، جایی انسانهای سالم و چاق و خوش تیپ دیگری غیر آن.
پس، تاثیر خاک در ساختمان و ساختار بدن انسانها در موضع قدرت می باشد، اگر سفرهایی به اقصی نقاط کره زمین و یا مناطق مختلف آن کرده و با اهالی و ساکنین آنها تماس نزدیک داشته باشیم، تفاوت فاحش و فوق باور نکردنی را می بینیم.
در محلی به خاطر نگاه گوشه چشمی به ناموسی کسی برابر است با از دست دادن جان عزیز خویش؛
اما در محل دیگر از هر گذرگاهی عبور کنی به طور آشکار دعوت به افت و خیز می کنند؛
در منطقه ای انسانها نترس، قوی دل و روح نیرومند و در دیگری ترسو، ناتوان، و ضعیف می باشد.
پس اخبار و احادیث به واقعیت نظارت دارد؛ حالا آن واقعیت ها و حقیقت ها چه باشد والله العالم بالسر والخفیات. خداوند دانای اسرار و رازها است.

7 آب برهوت

برهوت، منطقه سوزان و بیابان خشک و هوای گرم آتشبار در بیابان حضرموت در کشور عربی یمن واقع است در روایات زیاد ذکری از این منطقه به میان آمده است، حتی می فرمایند که: در عالم برزخ، ارواح کفار و منافقین در آنجا معذب می شوند، همان طور که ارواح مومنین، در وادی السلام نجف اشرف در جوار و همسایگی امیرمؤمنان علیه السلام متنعم و در شادی و خوشی قرار می گیرند.
1. عن القداح عن ابی عبدالله علیه السلام عن آبائه علیه السلام قال: قال امیرالمؤمنین علیه السلام شر ماء علی وجه الارض ماء برهوت و هو الذی بحضر موت یرده هام الکفار باللیل (756)
قداح از امام صادق (ع) از پدران، بزرگوارش بزرگوارش علیه السلام روایت می کند امیرمؤمنان علیه السلام فرمودند: بدترین آب روی زمین، آب برهوت است که در حضرموت قرار دارد؛ شبها ارواح کفار به آن وارد می شوند .
2. عن السکونی عن ابی عبدالله علیه السلام قال: قال رسول الله: شرالیهود، یهود بیسان و شر النصاری نصاری بحران و خیر ماء علی وجه الارض ماء زمزم و شر ما علی وجه الارض، ماء برهوت و هو واد بحضرموت ترد علیه هام الکفار و صداهم (757)
سکونی از امام صادق علیه السلام روایت می کند: که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: بدترین یهودی ها یهود بیسان و بدترین نصاری نصارای نجران است و بهترین آب روی زمین، زمزم و بدترین آب، آب برهوت وادی است در حضرموت که ارواح و ابدان کفار بر آن وارد می شود
(بیسان: شهرکی است در شام و نجران، محل معروفی است، در میان حجاز و شام و یمن) (758)
در کتاب (از مباهله تا عاشوری) به طور مفصل و خواندنی از موقعیت محل و اهل نجران و صنایع دستی آنان نوشته ام به آنها مراجعه شود.
(صدی: بدن آدمی را بعد از مرگ می گویند المنجد والقاموسی و النهایة)
( هام و هامة الراس، فرق سر هر چیز رئیس، گروه، جماعت، مردم المنجد و القاموسی و النهایه ( در نهایة اللغة می گوید: الهامه: الراس و اسم طائر و هو المراد فی الحدیث ذلک انهم یتشامون بها و هی طیر اللیل و قیل: هی البومة (759)
هامه به معنای سر و سر پرنده ای را گویند که با او فال بد می زنند و شاید همان شب پره یا فاخته یا بوم باشد.

8 آب گوگردی و تلخ

روایات مذمت کننده این آبها در بخش 6 فصل 25، مشروحا گذشت.
چشمه های آب گرم در سراسر ایران به ویژه در دامنه های کوه البرز و زاگرس پراکنده اند و بسیاری از آبادیهای به علت داشتن این گونه چشمه ها، شهرت و اهمیت یافته، آب گرم نام گرفته اند.
در هر منطقه آب گرمها با زبان محلی نامگذاری شده است. مثلا در اطراف اردبیل با زبان آذری شناخته می شوند. مانند گامیش گلی - ساری سو - قره سو - قوتور سویی - سردآبه - داغ آتان - بوشلی سویی و.... )
یا در جاهای دیگر (زی سو - شورسو) یا در محلات (آب شفا - آب حکیم) و در ورتون اصفهان (آب کچلی - آب مفاصل) همچنین در سمنان چشمه آب قولنج و بالاخره آبگرمهای دامنه دماوند و سایر مناطق که شمارش آنها به طول می انجامد.
به طور کلی مردم در خواص این آبها عقاید خاص دارند و از زمانهای دور برای استشفای امراض مختلف به سوی این گونه آبهای معدنی رو می آورند و چون با ایمان خالص آب تنی می کنند به نتیجه مطلوب می رسند.
اما واقعا به این آبها برای شفای بیماران موثرند؟! یا تغییر فیزیکی زندگی یکنواخت، و استفاده از آب و هوای سالم خوردنیها و آشامیدنیها طبیعی، کمک های روانی و اعتقادات درونی است که، امراض را ولو به طور موقت از بدنها دور می سازد؟ خدا می داند.
به هر حال این شهرتها و عقیده کار خود را کرده و به طرز زیبایی جا افتاده است. چنانچه می بینیم در طول سال عامه مردم، مخصوصا شهرنشینان، به انتظار فرا رسیدن تابستان تعطیلی مدارس می نشینند تا به مناطق ییلاقی و آبگرمها سفر کرده و بهبودی خود را به دست آورند. ما هم شفای بیماران را با هر وسیله ای که باشد، از خداوند قادر یکتا خواستاریم. آمین.